भर्तारं नानुवर्तेत सा च पापगतिर्भवेत्। भर्तुः शुश्रूषया नारी लभते स्वर्गमुत्तमम्
पतीचं ऐकत नाही ती स्त्री संकटात सापडते; पण पतीची सेवा करणारी स्त्री उत्तम स्वर्ग मिळवते.
अपि या निर्नमस्कारा निवृत्ता देवपूजनात्। शुश्रूषामेव कुर्वीत भर्तुः प्रियहिते रता
जरी एखादी स्त्री नमस्कार करत नसेल किंवा देवपूजा सोडली असेल, तरी तिने पतीच्या प्रिय आणि हिताच्या सेवेतच आनंद मानावा.
एष धर्मः स्त्रिया नित्यो वेदे लोके श्रुतः स्मृतः। अग्निकार्येषु च सदा सुमनोभिश्च देवताः
स्त्रीचा हा धर्म कायमचा आहे, वेदात आणि लोकात सांगितला आहे, आणि अग्निकर्मात व सत्पुरुषांनी देवतेसुद्धा नेहमी पाळतात.
पूज्यास्ते मत्कृते देवि ब्राह्मणाश्चैव सत्कृताः। एवं कालं प्रतीक्षस्व ममागमनकांक्षिणी
देवी, माझ्या साठी देवांची पूजा कर आणि ब्राह्मणांचा सन्मान कर; अशा रीतीने, माझ्या परत येण्याची वाट पाहत राहा.
नियता नियताहारा भर्तृशुश्रूषणे रता। प्राप्स्यसे परमं कामं मयि पर्यागते सति
नियमित, संतुलित आहार घेऊन, पतीच्या सेवेत रममाण राहिलीस तर, मी परतल्यावर तुला तुझ्या सर्व इच्छा पूर्ण होतील.
यदि धर्मभृतां श्रेष्ठो धारयिष्यति जीवितम्। एवमुक्ता तु रामेण बाष्पपर्याकुलेक्षणा
जर धर्मनिष्ठ श्रेष्ठ पुरुष आपलं आयुष्य टिकवतो—असं रामाने सांगितल्यावर, तिच्या डोळ्यांत अश्रू भरले—
कौसल्या पुत्रशोकार्ता रामं वचनमब्रवीत्। गमने सुकृतां बुद्धिं न ते शक्नोमि पुत्रक
कौसल्या आपल्या मुलाच्या दुःखाने व्याकुळ झाली आणि रामाला म्हणाली, "माझ्या मनाला तुझ्या जाण्याची कल्पनाही सहन होत नाही, बाळा."
विनिवर्तयितुं वीर नूनं कालो दुरत्ययः। गच्छ पुत्र त्वमेकाग्रो भद्रं तेऽस्तु सदा विभो
हे वीर, काळाचा प्रवाह कोणाच्याही हातात नसतो; तो थांबवताच येत नाही. म्हणून जा, माझ्या मुला, एकाग्रतेने आपला मार्ग चाल आणि नेहमीच तुझ्यावर शुभेच्छा असू देत.
पुनस्त्वयि निवृत्ते तु भविष्यामि गतक्लमा। प्रत्यागते महाभागे कृतार्थे चरितव्रते। पितुरानृण्यतां प्राप्ते स्वपिष्ये परमं सुखम्
तू परत आलास की मी सगळ्या थकव्यापासून मुक्त होईन; हे महाभाग, व्रत पूर्ण करून, पित्याचं ऋण फेडून, तू घरी परत आलास की मी अत्यंत आनंदाने शांत झोप घेईन.
कृतान्तस्य गतिः पुत्र दुर्विभाव्या सदा भुवि। यस्त्वां संचोदयति मे वच आविध्य राघव
मृत्यूचा मार्ग या जगात नेहमीच समजायला कठीण असतो, मुला. जो कोणी तुला काही सांगतो, हे राघव, माझं बोलणं लक्षात ठेव.
गच्छेदानीं महाबाहो क्षेमेण पुनरागतः। नन्दयिष्यसि मां पुत्र साम्ना श्लक्ष्णेन चारुणा
आता जा, हे महाबाहु, आणि सुखरूप परत ये. तू परत आल्यावर तुझ्या गोड आणि सौम्य बोलण्याने मला आनंद देशील, बाळा.
अपीदानीं स कालः स्याद् वनात् प्रत्यागतं पुनः। यत् त्वां पुत्रक पश्येयं जटावल्कलधारिणम्
कदाचित आता तो काळ आला असेल, जेव्हा तू वनातून परत येशील आणि मी तुला जटा आणि वल्कल घातलेला पाहीन, बाळा.
तथा हि रामं वनवासनिश्चितं ददर्श देवी परमेण चेतसा। उवाच रामं शुभलक्षणं वचो बभूव च स्वस्त्ययनाभिकांक्षिणी
रामा वनवासासाठी ठाम झालेला पाहून, राणीने अत्यंत मनापासून त्याच्याकडे पाहिलं आणि शुभेच्छा देणारी वाणी त्याला सांगितली. ती त्याच्या कल्याणासाठी इच्छुक झाली.
thumb|पञ्चविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अयोध्याकाण्डे पञ्चविंशः सर्गः ॥२-
पंचविंश सर्ग ऐका.
सा विनीय तमायासमुपस्पृश्य जलं शुचि। चकार माता रामस्य मङ्गलानि मनस्विनी
ती आपला सारा थकवा दूर करून, शुद्ध पाणी स्पर्श करून, रामाची आई मन लावून शुभकार्य करू लागली.
न शक्यसे वारयितुं गच्छेदानीं रघूत्तम। शीघ्रं च विनिवर्तस्व वर्तस्व च सतां क्रमे
तुला थांबवणं शक्य नाही, हे रघुकुळातील श्रेष्ठ. आता जा, लवकर परत ये आणि नेहमी चांगल्या मार्गावर राहा.
यं पालयसि धर्मं त्वं प्रीत्या च नियमेन च। स वै राघवशार्दूल धर्मस्त्वामभिरक्षतु
तू ज्या धर्माचं प्रेमाने आणि नियमाने पालन करतोस, हे राघवशार्दूल, तोच धर्म तुला नेहमी राखो.
येभ्यः प्रणमसे पुत्र देवेष्वायतनेषु च। ते च त्वामभिरक्षन्तु वने सह महर्षिभिः
ज्यांना तू देवालयात आणि देवांना वंदन करतोस, ते सर्व आणि महान ऋषी, वनात तुझी रक्षा करो.
यानि दत्तानि तेऽस्त्राणि विश्वामित्रेण धीमता। तानि त्वामभिरक्षन्तु गुणैः समुदितं सदा
ध्यानशील विश्वामित्रांनी तुला जी अस्त्रं दिली आहेत, ती सदैव तुझी रक्षा करो, कारण तू गुणांनी युक्त आहेस.
पितृशुश्रूषया पुत्र मातृशुश्रूषया तथा। सत्येन च महाबाहो चिरं जीवाभिरक्षितः
पित्याची आणि आईची सेवा करून, आणि सत्य बोलून, हे महाबाहु, तू दीर्घायुषी हो आणि नेहमी सुरक्षित राहो.
समित्कुशपवित्राणि वेद्यश्चायतनानि च। स्थण्डिलानि च विप्राणां शैला वृक्षाः क्षुपा ह्रदाः। पतङ्गाः पन्नगाः सिंहास्त्वां रक्षन्तु नरोत्तम
होमकुंड, कुशाचं आसन, वेदी, देवालयं, ब्राह्मणांची जागा, पर्वत, झाडं, झुडुपं, तळी, पक्षी, साप, सिंह — हे नरश्रेष्ठ, हे सर्व तुझी रक्षा करो.
स्वस्ति साध्याश्च विश्वे च मरुतश्च महर्षिभिः। स्वस्ति धाता विधाता च स्वस्ति पूषा भगोऽर्यमा
साध्य, विश्वदेव, मरुतगण आणि महान ऋषी, धाता, विधाता, पूषा, भग, अर्यमान — हे सर्व तुझ्या कल्याणासाठी असोत.
लोकपालाश्च ते सर्वे वासवप्रमुखास्तथा। ऋतवः षट् च ते सर्वे मासाः संवत्सराः क्षपाः
सर्व लोकपाल, इंद्रासह, सहा ऋतू, महिने, वर्ष, रात्र — हे सर्व तुझी रक्षा करो.
दिनानि च मुहूर्ताश्च स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा। श्रुतिः स्मृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः
दिवस आणि मुहूर्त नेहमी तुझ्यासाठी शुभ घडो; वेद, स्मृती आणि धर्म सर्व बाजूंनी तुझी रक्षा करो, बाळा.
स्कन्दश्च भगवान् देवः सोमश्च सबृहस्पतिः। सप्तर्षयो नारदश्च ते त्वां रक्षन्तु सर्वतः
भगवान् स्कंद, सोम, बृहस्पती, सप्तर्षी आणि नारद — हे सर्व देव तुला सर्व बाजूंनी संरक्षण देवोत.
ते चापि सर्वतः सिद्धा दिशश्च सदिगीश्वराः। स्तुता मया वने तस्मिन् पान्तु त्वां पुत्र नित्यशः
सर्व सिद्ध पुरुष, दिशांचे रक्षक आणि दिग्पती, ज्यांची मी त्या वनात स्तुती केली, ते नेहमी तुला, माझ्या मुला, राखो.
शैलाः सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च। द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी वायुश्च सचराचरः
सर्व डोंगर, समुद्र, वरुण राजा, आकाश, आंतरिक्ष, पृथ्वी आणि वारा — ज्यात जड आणि सजीव सगळे आहेत — हे तुला संरक्षण करो.
नक्षत्राणि च सर्वाणि ग्रहाश्च सह दैवतैः। अहोरात्रे तथा संध्ये पान्तु त्वां वनमाश्रितम्
सर्व नक्षत्रे, ग्रह आणि त्यांच्या देवता, दिवस-रात्र आणि संध्याकाळ — हे सर्व तुला वनात राहताना राखो.
ऋतवश्चापि षट् चान्ये मासाः संवत्सरास्तथा। कलाश्च काष्ठाश्च तथा तव शर्म दिशन्तु ते
सहा ऋतु, महिने, वर्ष, वेळेचे विभाग आणि क्षण — हे सर्व तुला सुख आणि शांती देवोत.
महावनेऽपि चरतो मुनिवेषस्य धीमतः। तथा देवाश्च दैत्याश्च भवन्तु सुखदाः सदा
तू या मोठ्या वनात ऋषीवेषात आणि बुद्धिमानपणे वावरताना, देव आणि दैत्य नेहमी तुला आनंद देऊ देत.