ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं पुरावृत्तो मया श्रुतः । सनत्कुमारो भगवान् पूर्वं कथितवान् कथाम् ॥१-९-
"ऋत्विजांनी सांगितलेली ही गोष्ट मी पूर्वी ऐकली आहे; भगवंत सनत्कुमार यांनी कधी काळी ही कथा सांगितली होती."
ऋषीणां संनिधौ राजंस्तव पुत्रागमं प्रति । काश्यपस्य च पुत्रोऽस्ति विभाण्डक इति श्रुतः ॥१-९-
"राजा, ऋषींच्या उपस्थितीत तुझ्या पुत्रप्राप्तीबद्दल सांगितले होते की, कश्यप नावाच्या ऋषींचा विभांडक नावाचा पुत्र आहे."
ऋश्यशृङ्ग इति ख्यातस्तस्य पुत्रो भविष्यति । स वने नित्यसंवृद्धो मुनिर्वनचरः सदा ॥१-९-
"त्याचा पुत्र ऋश्यशृंग म्हणून प्रसिद्ध होईल; तो नेहमी वनात वाढेल आणि नेहमीच वनात राहणारा ऋषी असेल."
नान्यं जानाति विप्रेन्द्रो नित्यं पित्रनुवर्तनात् । द्वैविध्यं ब्रह्मचर्यस्य भविष्यति महात्मनः ॥१-९-
"तो श्रेष्ठ ब्राह्मण नेहमी वडिलांच्या मागे राहून दुसऱ्या कोणालाही ओळखत नाही; त्या महात्म्याचे ब्रह्मचर्य दोन प्रकारचे असेल."
लोकेषु प्रथितं राजन् विप्रैश्च कथितं सदा । तस्यैवं वर्तमानस्य कालः समभिवर्तत ॥१-९-
"ही गोष्ट सर्व लोकांत प्रसिद्ध आहे आणि ब्राह्मण नेहमी सांगतात; तो असेच राहू लागला आणि योग्य काळ आला."
अग्निं शुश्रूषमाणस्य पितरं च यशस्विनम् । एतस्मिन्नेव काले तु रोमपादः प्रतापवान् ॥१-९-
त्याच वेळी, तो अग्नीची आणि आपल्या कीर्तीमान वडिलांची सेवा करत असताना, रोमपाद हा पराक्रमी राजा प्रसिद्ध झाला.
अङ्गेषु प्रथितो राजा भविष्यति महाबलः । तस्य व्यतिक्रमाद् राज्ञो भविष्यति सुदारुणा ॥१-९-
अंग देशात एक बलवान आणि ख्यातनाम राजा होईल; पण त्या राजाच्या एका चुकीमुळे फार मोठं संकट येईल.
ब्राह्मणाञ्छ्रुतसंवृद्धान् समानीय प्रवक्ष्यति व । भवन्तः श्रुतकर्माणो लोकचारित्रवेदिनः ॥१-९-
तो विद्वान ब्राह्मणांना बोलावून सांगेल, 'आपण सर्व विधी जाणता आणि लोकांची चालरीतीही ओळखता.'
समादिशन्तु नियमं प्रायश्चित्तं यथा भवेत् । इत्युक्तास्ते ततो राज्ञा सर्वे ब्राह्मणसत्तमाः ॥१-९-
'मला योग्य नियम आणि प्रायश्चित्त सांगा,' असं राजा विचारेल. तेव्हा सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मण त्याला उत्तर देतील.
वक्ष्यन्ति ते महीपालं ब्राह्मणा वेदपारगाः । विभाण्डकसुतं राजन् सर्वोपायैरिहानय ॥१-९-
ते वेदपारंगत ब्राह्मण राजाला म्हणतील, 'राजा, सर्व उपाय करून विभांडकाचा मुलगा इथे आणा.'
आनाय्य तु महीपाल ऋष्यशृङ्गं सुसत्कृतम् । विभाण्डकसुतं राजन् ब्राह्मणं वेदपारगम् । प्रयच्छ कन्यां शान्तां वै विधिना सुसमाहितः ॥१-९-
राजा, विभांडकाचा पुत्र आणि वेदज्ञ ब्राह्मण ऋष्यशृंग याला योग्य सन्मान देऊन इथे आणा आणि विधिपूर्वक आपल्या कन्या शांतेचा विवाह त्याच्याशी करा.
तेषां तु वचनं श्रुत्वा राजा चिन्तां प्रपत्स्यते । केनोपायेन वै शक्यमिहानेतुं स वीर्यवान् ॥१-९-
त्यांचे बोल ऐकून राजा काळजीत पडेल, आणि असा विचार करेल की हा बलवान ऋषी इथे कसा आणता येईल.
ततो राजा विनिश्चित्य सह मन्त्रिभिरात्मवान् । पुरोहितममात्यांश्च प्रेषयिष्यति सत्कृतान् ॥१-९-
मग राजा मंत्र्यांशी चर्चा करून, आपल्या पुरोहितांना आणि मंत्र्यांना सन्मानपूर्वक पाठवेल.
ते तु राज्ञो वचः श्रुत्वा व्यथिता विनताननाः । न गच्छेम ऋषेर्भीता अनुनेष्यन्ति तं नृपम् ॥१-९-
पण राजाचे आदेश ऐकून, ते लोक घाबरून आणि मान खाली घालून, ऋषीच्या भीतीने जायला तयार होणार नाहीत आणि राजाला समजावण्याचा प्रयत्न करतील.
वक्ष्यन्ति चिन्तयित्वा ते तस्योपायांश्च तान्क्षमान् । आनेष्यामो वयं विप्रं न च दोषो भविष्यति ॥१-९-
शेवटी विचार करून, ते राजाला म्हणतील, 'आम्ही तो ब्राह्मण इथे आणू, आणि यात काही दोष येणार नाही.'
एवमङ्गाधिपेनैव गणिकाभिर्ऋषेः सुतः । आनीतोऽवर्षयद् देवः शान्ता चास्मै प्रदीयते ॥१-९-
अशा प्रकारे अंगराजाने, गणिकांच्या मदतीने ऋष्यशृंगाला इथे आणले; मग पाऊस पडला आणि शांता त्याला दिली गेली.
ऋश्यशृङ्गस्तु जामाता पुत्रांस्तव विधास्यति । सनत्कुमारकथितमेतावद् व्याहृतं मया ॥१-९-
ऋष्यशृंग तुझे जावई झाला आणि तो तुला पुत्र देईल; सनत्कुमाराने सांगितलेले इतकेच मी सांगितले.
अथ हृष्टो दशरथः सुमन्त्रं प्रत्यभाषत। यथर्ष्यशृङ्गस्त्वानीतो येनोपायेन सोच्यताम् ॥१-९-
तेव्हा आनंदित दशरथाने सुमंत्राला विचारले, 'ऋष्यशृंग इथे कसा आणला गेला, ते सांग.'
thumb|दशमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे दशमः सर्गः ॥१-
श्रीमद्वाल्मीकीरामायणाच्या बालकांडातील दहावे सर्ग ऐका.
सुमन्त्रश्चोदितो राज्ञा प्रोवाचेदं वचस्तदा यथर्ष्यशृङ्गस्त्वानीतो येनोपायेन मन्त्रिभिः तन्मे निगदितं सर्वं शृणु मे मन्त्रिभिः सह ॥१-१०-
राजाने विचारल्यावर सुमंत्र म्हणाला, 'मंत्र्यांसह मी सांगतो, ऋष्यशृंग कसा आणला गेला, ते नीट ऐका.'
रोमपादमुवाचेदं सहामात्यः पुरोहितः उपायो निरपायोऽयमस्माभिरभिचिन्तितः ॥१-१०-
रोमपादाने आपल्या मंत्र्यांसह आणि पुरोहितासह सांगितले, 'आम्ही एक असा उपाय शोधला आहे, जो सुरक्षित आणि निष्कलंक आहे.'
ऋष्यशृङ्गो वनचरस्तपःस्वाध्यायसंयुतः अनभिज्ञस्तु नारीणां विषयाणां सुखस्य च ॥१-१०-
ऋष्यशृंग हा वनात राहणारा, तप आणि वेदाध्ययन करणारा आहे; त्याला स्त्रिया, विषय किंवा सुख यांचा काहीही अनुभव नाही.
इन्द्रियार्थैरभिमतैर्नरचित्तप्रमाथिभिः पुरमानाययिष्यामः क्षिप्रं चाध्यवसीयताम् ॥१-१०-
मनुष्याच्या मनाला भुलवणाऱ्या आणि आकर्षित करणाऱ्या इंद्रियांच्या गोष्टींनी आपण त्याला लवकरच नगरीत आणू; हे ठरवू या.
गणिकास्तत्र गच्छन्तु रूपवत्यः स्वलङ्कृताः प्रलोभ्य विविधोपायैरानेष्यन्तीह सत्कृताः ॥१-१०-
त्या सुंदर, दागिन्यांनी सजलेल्या गणिका तिथे जाऊन, वेगवेगळ्या उपायांनी त्याला आमच्याकडे आणतील आणि त्याचं आदराने स्वागत करतील.
श्रुत्वा तथेति राजा च प्रत्युवाच पुरोहितम् पुरोहितो मन्त्रिणश्च तथा चक्रुश्च ते तथा ॥१-१०-
हे ऐकून, राजाने पुरोहिताला 'तसं करा' असं सांगितलं. मग पुरोहित आणि मंत्री यांनीही तसंच केलं.
वारमुख्यास्तु तच्छ्रुत्वा वनं प्रविविशुर्महत् आश्रमस्याविदूरेऽस्मिन् यत्नं कुर्वन्ति दर्शने ॥१-१०-
त्या मुख्य गणिकांनी हे ऐकून मोठ्या जंगलात प्रवेश केला आणि आश्रमाच्या जवळ जाऊन त्याला पाहण्यासाठी प्रयत्न करू लागल्या.
ऋषेः पुत्रस्य धीरस्य नित्यमाश्रमवासिनः पितुः स नित्यसन्तुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात् ॥१-१०-
त्या ऋषींचा धीरगंभीर मुलगा नेहमी आश्रमात राहत असे, वडिलांसोबत नेहमी समाधानी होता आणि कधीच आश्रमाच्या फार दूर गेला नाही.
न तेन जन्मप्रभृति दृष्टपूर्वं तपस्विना स्त्री वा पुमान्वा यच्चान्यत् सत्त्वं नगरराष्ट्रजम् ॥१-१०-
त्या तपस्व्याने जन्मापासून कधीही स्त्री, पुरुष किंवा नगरी किंवा राज्यातील इतर कुणालाही पाहिलं नव्हतं.
ताश्चित्रवेषाः प्रमदा गायन्त्यो मधुरस्वरम् ऋषिपुत्रमुपागम्य सर्वा वचनमब्रुवन् ॥१-१०-
त्या वेगवेगळ्या वेशात सजलेल्या आणि गोड आवाजात गाणाऱ्या स्त्रिया ऋषीपुत्राजवळ आल्या आणि सगळ्यांनी त्याच्याशी बोलायला सुरुवात केली.
कस्त्वं किं वर्तसे ब्रह्मञ्ज्ञातुमिच्छामहे वयम् एकस्त्वं विजने घोरे वने चरसि शंस नः ॥१-१०-
अरे ब्राह्मण, तू कोण आहेस? इथे काय करतोस? आम्हाला जाणून घ्यायचं आहे. हे भयंकर आणि एकाकी जंगलात तू एकटाच फिरतोस, आम्हाला सांग.