कौसल्या सुप्रजा राम पिता त्वां द्रष्टुमिच्छति। महिष्यापि हि कैकेय्या गम्यतां तत्र मा चिरम्
कौसल्येच्या पुत्रा राम, तुझे वडील तुला भेटायची इच्छा धरतात. तू आणि राणी कैकेयी दोघेही ताबडतोब तिथे जा.
एवमुक्तस्तु संहृष्टो नरसिंहो महाद्युतिः। ततः सम्मानयामास सीतामिदमुवाच ह
असे ऐकून, पुरुषसिंह आणि तेजस्वी राम आनंदित झाला, त्याने सीतेचा सन्मान केला आणि तिला असे म्हणाला.
देवि देवश्च देवी च समागम्य मदन्तरे। मन्त्रयेते ध्रुवं किंचिदभिषेचनसंहितम्
देवी, माझ्या अनुपस्थितीत राजा आणि राणी एकत्र येऊन, नक्कीच राज्याभिषेकासंबंधी काही चर्चा करत असतील.
सा प्रहृष्टा महाराजं हितकामानुवर्तिनी। जननी चार्थकामा मे केकयाधिपतेः सुता
माझ्या हिताची काळजी घेणारी, आनंदी असलेली, माझी आई—केकयाधिपतीची कन्या—माझ्या कल्याणाचीच इच्छा धरते.
दिष्ट्या खलु महाराजो महिष्या प्रियया सह। सुमन्त्रं प्राहिणोद् दूतमर्थकामकरं मम
सुदैवाने, महाराज आपल्या प्रिय राणीसमवेत, माझ्या इच्छांची पूर्तता व्हावी म्हणून सुमंत्राला दूत म्हणून पाठवले.
यादृशी परिषत् तत्र तादृशो दूत आगतः। ध्रुवमद्यैव मां राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति
जशी सभा श्रेष्ठ आहे, तसाच हा दूतही आहे; निश्चितच, आजच राजा मला युवराजपदासाठी अभिषेक करील.
हन्त शीघ्रमितो गत्वा द्रक्ष्यामि च महीपतिम्। सह त्वं परिवारेण सुखमास्स्व रमस्व च
बरं, मी लवकरच जाऊन राजाला भेटतो. तू आपल्या सख्या-सवंगड्यांसह इथे सुखाने रहा आणि आनंद घे.
पतिसम्मानिता सीता भर्तारमसितेक्षणा। आ द्वारमनुवव्राज मङ्गलान्यभिदध्युषी
पतीने सन्मान दिल्यावर, काळ्या डोळ्यांची सीता शुभशब्द उच्चारत, पतीच्या मागे दारापर्यंत गेली.
राज्यं द्विजातिभिर्जुष्टं राजसूयाभिषेचनम्। कर्तुमर्हति ते राजा वासवस्येव लोककृत्
ब्राह्मणांनी वेढलेल्या, राजसूय यज्ञासाठी योग्य अशा राजाने, जसा सृष्टीकर्त्याने इंद्राचा अभिषेक केला, तसाच तुझा अभिषेक करावा.
दीक्षितं व्रतसम्पन्नं वराजिनधरं शुचिम्। कुरङ्गशृङ्गपाणिं च पश्यन्ती त्वां भजाम्यहम्
व्रतस्थ, शुद्ध, उत्तम मृगचर्म परिधान केलेला, हरणाच्या शिंगाचा पाण्याचा कलश हातात घेतलेला, तुझा असा रूप पाहून मी आनंदित होते.
पूर्वां दिशं वज्रधरो दक्षिणां पातु ते यमः। वरुणः पश्चिमामाशां धनेशस्तूत्तरां दिशम्
पूर्व दिशेला इंद्र, दक्षिणेला यम, पश्चिमेला वरुण आणि उत्तर दिशेला कुबेर तुझे रक्षण करो.
अथ सीतामनुज्ञाप्य कृतकौतुकमङ्गलः। निश्चक्राम सुमन्त्रेण सह रामो निवेशनात्
सीतेची परवानगी घेऊन, तिने केलेल्या मंगलकार्यांनंतर, राम सुमंत्रासोबत घरातून बाहेर पडला.
पर्वतादिव निष्क्रम्य सिंहो गिरिगुहाशयः। लक्ष्मणं द्वारि सोऽपश्यत् प्रह्वाञ्जलिपुटं स्थितम्
जसा पर्वताच्या गुहेतून सिंह बाहेर येतो, तसा तो बाहेर पडला आणि दाराशी हात जोडून उभा असलेला लक्ष्मण त्याला दिसला.
अथ मध्यमकक्ष्यायां समागच्छत् सुहृज्जनैः। स सर्वानर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च
मध्यभागीच्या दालनात, मित्रांसह येताना, त्याने सर्व मागणी करणाऱ्यांना पाहिले, त्यांच्याशी भेटून त्यांचे स्वागत केले.
ततः पावकसंकाशमारुरोह रथोत्तमम्। वैयाघ्रं पुरुषव्याघ्रो राजितं राजनन्दनः
तेव्हा राजांचा आनंद असलेला, पुरुषांमध्ये वाघासारखा राम, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी असलेल्या उत्तम रथावर चढला.
मेघनादमसम्बाधं मणिहेमविभूषितम्। मुष्णन्तमिव चक्षूंषि प्रभया मेरुवर्चसम्
तो रथ मेघाच्या गडगडाटासारखा आवाज करत होता, रत्नांनी आणि सोन्याने सजवलेला होता, आणि त्याचे तेज मेरू पर्वतासारखे डोळ्यांना眩 करणारे होते.
करेणुशिशुकल्पैश्च युक्तं परमवाजिभिः। हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवाशुगम्
हत्तीच्या पिल्लांसारख्या उत्तम घोड्यांनी तो वेगवान रथ ओढला जात होता, हिरव्या रंगाच्या घोड्यांनी जोडलेला तो इंद्राच्या रथासारखा वाटत होता.
प्रययौ तूर्णमास्थाय राघवो ज्वलितः श्रिया। स पर्जन्य इवाकाशे स्वनवानभिनादयन्
राम तेजाने झळकत, पटकन रथावर बसून निघाला, आणि आकाशात गडगडणाऱ्या मेघासारखा आवाज करत गेला.
निकेतान्निर्ययौ श्रीमान् महाभ्रादिव चन्द्रमाः। चित्रचामरपाणिस्तु लक्ष्मणो राघवानुजः
श्रीराम आपल्या निवासस्थानातून बाहेर पडला, जसा मोठ्या मेघातून चंद्र बाहेर येतो, आणि लक्ष्मण, सुशोभित चामर हातात घेऊन, त्याच्या मागे होता.
जुगोप भ्रातरं भ्राता रथमास्थाय पृष्ठतः। ततो हलहलाशब्दस्तुमुलः समजायत
लक्ष्मण रथावर मागे बसून आपल्या भावाचे रक्षण करत होता; आणि मग तिथे मोठा गोंधळाचा आवाज उठला.
तस्य निष्क्रममाणस्य जनौघस्य समन्ततः। ततो हयवरा मुख्या नागाश्च गिरिसंनिभाः
राम बाहेर पडताच, सर्व बाजूंनी लोकांची गर्दी झाली; आणि त्याच्या मागे उत्तम घोडे व पर्वतासारखे मोठे हत्ती चालू लागले.
अनुजग्मुस्तथा रामं शतशोऽथ सहस्रशः। अग्रतश्चास्य संनद्धाश्चन्दनागुरुभूषिताः
अशा प्रकारे शेकडो-हजारो लोक रामाच्या मागे गेले; आणि त्याच्या पुढे चंदन व अगरूने सुशोभित झालेले शूर सैनिक चालले.
खड्गचापधराः शूरा जग्मुराशंसवो जनाः। ततो वादित्रशब्दाश्च स्तुतिशब्दाश्च वन्दिनाम्
हातात तलवारी आणि धनुष्य घेऊन शूर लोक आशेने पुढे गेले; आणि मग वाद्यांचा आवाज व गायकांच्या स्तुतीचे सूर ऐकू आले.
सिंहनादाश्च शूराणां ततः शुश्रुविरे पथि। हर्म्यवातायनस्थाभिर्भूषिताभिः समन्ततः
रस्त्यावर शूर वीरांचे सिंहगर्जना ऐकू येत होते, आणि सर्व बाजूंनी राजवाड्याच्या खिडक्यांतून दागिने घातलेल्या स्त्रिया पाहत होत्या.
कीर्यमाणः सुपुष्पौघैर्ययौ स्त्रीभिररिंदमः। रामं सर्वानवद्याङ्ग्यो रामपिप्रीषया ततः
शत्रूंचा नाश करणारा राम, स्त्रियांनी पुष्पवृष्टी करत असताना पुढे गेला; त्याचे सर्व अंग निर्दोष असल्याने त्या स्त्रिया आनंदित झाल्या.
वचोभिरग्र्यैर्हर्म्यस्थाः क्षितिस्थाश्च ववन्दिरे। नूनं नन्दति ते माता कौसल्या मातृनन्दन
राजवाड्यातील आणि जमिनीवरच्या लोकांनी रामाचे उत्तम शब्दांनी कौतुक केले: 'नक्कीच, कौसल्या तुझ्या या यशाने आनंदित झाली असेल, आईचा आनंद असलेल्या रामा.'
पश्यन्ती सिद्धयात्रं त्वां पित्र्यं राज्यमुपस्थितम्। सर्वसीमन्तिनीभ्यश्च सीतां सीमन्तिनीं वराम्
'तू ही सिद्ध यात्रा आणि पितृकडील राज्य मिळवताना पाहून, आणि सर्व सन्मानिनी स्त्रियांमध्ये सीता ही श्रेष्ठ सन्मानिनी म्हणून पाहताना.'
अमन्यन्त हि ता नार्यो रामस्य हृदयप्रियाम्। तया सुचरितं देव्या पुरा नूनं महत् तपः
त्या स्त्रियांना सीता, जी रामाच्या हृदयाला प्रिय आहे, सर्व सन्मानिनींमध्ये श्रेष्ठ वाटली; नक्कीच, त्या राणीने पूर्वी मोठे तप केले असावे.
रोहिणीव शशाङ्केन रामसंयोगमाप या। इति प्रासादशृङ्गेषु प्रमदाभिर्नरोत्तमः। शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः
जशी रोहिणीला चंद्राची साथ मिळाली, तशी सीतेला रामाची साथ मिळाली; अशा गोड शब्दांनी राजवाड्याच्या गच्च्यांवरून स्त्रिया बोलत असताना, नरश्रेष्ठ राम राजमार्गावरून जात होता.
स राघवस्तत्र तदा प्रलापान् शुश्राव लोकस्य समागतस्य। आत्माधिकारा विविधाश्च वाचः प्रहृष्टरूपस्य पुरे जनस्य
त्या वेळी रामाने एकत्र जमलेल्या लोकांचे बोलणे ऐकले, आणि आनंदी नगरवासीयांनी आपल्या मनातील विविध विचार व्यक्त केले.