सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् । पुरोहितं वशिष्ठं च ये चाप्यन्ये द्विजोत्तमाः ॥१-८-
त्याने सुयज्ञ, वामदेव, जाबालि, काश्यप, पुरोहित वसिष्ठ आणि इतर श्रेष्ठ ब्राह्मणांना आणले.
तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा । इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥१-८-
त्यांचा सन्मान करून, धर्मात्मा राजा दशरथाने त्यांना धर्म आणि अर्थयुक्त सौम्य शब्द सांगितले.
तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा । कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्रविचिन्त्यताम् ॥१-८-
‘म्हणून मी शास्त्रानुसार यज्ञ करायचा ठरवला आहे. मला माझी इच्छा कशी पूर्ण होईल, हे तुम्ही सर्वांनी विचार करावे.’
ततः साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् । वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखेरितम् ॥१-८-
मग वसिष्ठ यांच्या नेतृत्वाखाली सर्व ब्राह्मणांनी राजाच्या बोलण्याचे कौतुक केले आणि 'छान बोललात' असे म्हटले.
ऊचुश्च परमप्रीताः सर्वे दशरथं वचः । सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥१-८-
सर्वजण अत्यंत आनंदित होऊन दशरथाला म्हणाले, 'सर्व तयारी करा आणि घोडा सोडा.'
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् । सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव ॥१-८-
'सरयूच्या उत्तरेकडील काठावर यज्ञभूमी तयार करा. राजन, तुला नक्कीच इच्छित पुत्र मिळतील.'
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता । ततस्तुष्टोऽभवद् राजा श्रुत्वैतद् द्विजभाषितम् ॥१-८-
'तुझ्या मनात पुत्रासाठी हा धर्मयुक्त निश्चय आला आहे,' असे ब्राह्मणांनी सांगितल्यावर राजा ते ऐकून प्रसन्न झाला.
अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षव्याकुललोचनः । सम्भाराः सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ॥१-८-
राजा आनंदाने आणि उत्साहाने डोळे भरून आपल्या मंत्र्यांना म्हणाला, "माझ्या गुरूंच्या सांगण्यानुसार इथे सर्व तयारी लवकर करा."
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम् । सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ॥१-८-
योग्य देखरेखीखाली, उपाध्यायासह पवित्र घोडा सोडावा. सरयूच्या उत्तरेकडील काठावर यज्ञासाठी जागा तयार करा.
शान्तयश्चापि वर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि । शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता ॥१-८-
शांतीचे विधीही योग्य पद्धतीने आणि परंपरेनुसार करा. हा यज्ञ समर्थ राजा सहज करू शकतो.
नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे । च्छिद्रं हि मृगयन्ते स्म विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ॥१-८-
या श्रेष्ठ यज्ञात कोणतीही मोठी चूक होऊ नये, कारण विद्वान ब्रह्मराक्षस नेहमी दोष शोधतात.
विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति । तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ॥१-८-
जर यज्ञ योग्य रीतीने झाला नाही, तर करणारा लगेच नष्ट होतो. म्हणून माझा हा यज्ञ सर्व नियमांनुसार पूर्ण व्हावा.
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः साधनेष्विति । तथेति चाब्रुवन् सर्वे मंत्रिणः प्रतिपूजिताः ॥१-८-
योग्य तयारी सक्षम लोकांनी करावी, असे त्याने सांगितले. सर्व सन्मानित मंत्री म्हणाले, "तसेच होईल."
पार्थिवेन्द्रस्य तद् वाक्यं यथापूर्वं निशम्य ते । तथा द्विजास्ते धर्मज्ञा वर्धयन्तो नृपोत्तमम् ॥१-८-
राजाच्या पूर्वीप्रमाणेच शब्द ऐकून, धर्म जाणणारे ते द्विज राजा दशरथ यांना योग्य प्रकारे प्रोत्साहन देऊ लागले.
अनुज्ञातास्ततः सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् । विसर्जयित्वा तान् विप्रान् सचिवानिदमब्रवीत् ॥१-८-
परवानगी मिळाल्यावर सर्वजण जसे आले तसे परत गेले. त्या ब्राह्मणांना निरोप देऊन, राजाने आपल्या मंत्र्यांना असे सांगितले.
ऋत्विग्भिरुपसंदिष्टो यथावत् क्रतुराप्यताम् । इत्युक्त्वा नृपशार्दूलः सचिवान् समुपस्थितान् ॥१-८-
राजांनी उपस्थित मंत्र्यांना सांगितले, "ऋत्विजांनी जसे सांगितले तसेच यज्ञ पार पाडा."
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महामतिः । ततः स गत्वा ताः पत्नीर्नरेन्द्रो हृदयंगमाः ॥१-८-
सर्वांना निरोप दिल्यावर, बुद्धिमान राजा आपल्या राजवाड्यात गेला. नंतर तो आपल्या प्रिय राणीकडे गेला.
उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात् । तासां तेनातिकान्तेन वचनेन सुवर्चसाम् । मुखपद्मान्यशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये ॥१-८-
तो म्हणाला, "दिक्षा घ्या, मी पुत्रप्राप्तीसाठी यज्ञ करणार आहे." त्याच्या गोड शब्दांनी त्या तेजस्वी स्त्रियांचे चेहरे हिवाळ्यानंतरच्या कमळासारखे फुलून आले.
thumb|नवमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे नवमः सर्गः ॥१-
श्रीमद्वाल्मीकीरामायणाच्या बालकांडातील नववा सर्ग ऐका.
एतच्छ्रुत्वा रहः सूतो राजानमिदमब्रवीत् । श्रूयतां तत् पुरावृत्तं पुराणे च मया श्रुतम् ॥१-९-
हे ऐकून, एकांतात सारथ्याने राजाला सांगितले, "पूर्वी काय घडले ते मी ऐकले आहे, ते आता मी सांगतो."
ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं पुरावृत्तो मया श्रुतः । सनत्कुमारो भगवान् पूर्वं कथितवान् कथाम् ॥१-९-
"ऋत्विजांनी सांगितलेली ही गोष्ट मी पूर्वी ऐकली आहे; भगवंत सनत्कुमार यांनी कधी काळी ही कथा सांगितली होती."
ऋषीणां संनिधौ राजंस्तव पुत्रागमं प्रति । काश्यपस्य च पुत्रोऽस्ति विभाण्डक इति श्रुतः ॥१-९-
"राजा, ऋषींच्या उपस्थितीत तुझ्या पुत्रप्राप्तीबद्दल सांगितले होते की, कश्यप नावाच्या ऋषींचा विभांडक नावाचा पुत्र आहे."
ऋश्यशृङ्ग इति ख्यातस्तस्य पुत्रो भविष्यति । स वने नित्यसंवृद्धो मुनिर्वनचरः सदा ॥१-९-
"त्याचा पुत्र ऋश्यशृंग म्हणून प्रसिद्ध होईल; तो नेहमी वनात वाढेल आणि नेहमीच वनात राहणारा ऋषी असेल."
नान्यं जानाति विप्रेन्द्रो नित्यं पित्रनुवर्तनात् । द्वैविध्यं ब्रह्मचर्यस्य भविष्यति महात्मनः ॥१-९-
"तो श्रेष्ठ ब्राह्मण नेहमी वडिलांच्या मागे राहून दुसऱ्या कोणालाही ओळखत नाही; त्या महात्म्याचे ब्रह्मचर्य दोन प्रकारचे असेल."
लोकेषु प्रथितं राजन् विप्रैश्च कथितं सदा । तस्यैवं वर्तमानस्य कालः समभिवर्तत ॥१-९-
"ही गोष्ट सर्व लोकांत प्रसिद्ध आहे आणि ब्राह्मण नेहमी सांगतात; तो असेच राहू लागला आणि योग्य काळ आला."
अग्निं शुश्रूषमाणस्य पितरं च यशस्विनम् । एतस्मिन्नेव काले तु रोमपादः प्रतापवान् ॥१-९-
त्याच वेळी, तो अग्नीची आणि आपल्या कीर्तीमान वडिलांची सेवा करत असताना, रोमपाद हा पराक्रमी राजा प्रसिद्ध झाला.
अङ्गेषु प्रथितो राजा भविष्यति महाबलः । तस्य व्यतिक्रमाद् राज्ञो भविष्यति सुदारुणा ॥१-९-
अंग देशात एक बलवान आणि ख्यातनाम राजा होईल; पण त्या राजाच्या एका चुकीमुळे फार मोठं संकट येईल.
ब्राह्मणाञ्छ्रुतसंवृद्धान् समानीय प्रवक्ष्यति व । भवन्तः श्रुतकर्माणो लोकचारित्रवेदिनः ॥१-९-
तो विद्वान ब्राह्मणांना बोलावून सांगेल, 'आपण सर्व विधी जाणता आणि लोकांची चालरीतीही ओळखता.'
समादिशन्तु नियमं प्रायश्चित्तं यथा भवेत् । इत्युक्तास्ते ततो राज्ञा सर्वे ब्राह्मणसत्तमाः ॥१-९-
'मला योग्य नियम आणि प्रायश्चित्त सांगा,' असं राजा विचारेल. तेव्हा सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मण त्याला उत्तर देतील.
वक्ष्यन्ति ते महीपालं ब्राह्मणा वेदपारगाः । विभाण्डकसुतं राजन् सर्वोपायैरिहानय ॥१-९-
ते वेदपारंगत ब्राह्मण राजाला म्हणतील, 'राजा, सर्व उपाय करून विभांडकाचा मुलगा इथे आणा.'