द्राविडाः सिन्धुसौवीराः सौराष्ट्रा दक्षिणापथाः। वङ्गाङ्गमगधा मत्स्याः समृद्धाः काशिकोसलाः
द्राविड, सिंधू, सौवीर, सौराष्ट्र, दक्षिणेकडील लोक, वंग, अंग, मगध, मत्स्य, समृद्ध काशी आणि कोसल—
तत्र जातं बहु द्रव्यं धनधान्यमजाविकम्। ततो वृणीष्व कैकेयि यद् यत् त्वं मनसेच्छसि
त्या सर्व प्रदेशात भरपूर धन, धान्य आणि जनावरे आहेत. कैकेयी, तुझ्या मनात जे हवे आहे ते सर्व निवड.
किमायासेन ते भीरु उत्तिष्ठोत्तिष्ठ शोभने। तत्त्वं मे ब्रूहि कैकेयि यतस्ते भयमागतम्। तत् ते व्यपनयिष्यामि नीहारमिव रश्मिवान्
भीतीने घाबरू नकोस, सुंदरि, उभी रहा, उभी रहा. कैकेयी, तुला नेमके कशाची भीती वाटते ते मला खरीखुरी सांग. मी ते तुझ्यासाठी दूर करीन, जसे सूर्य धुकं दूर करतो.
तथोक्ता सा समाश्वस्ता वक्तुकामा तदप्रियम्। परिपीडयितुं भूयो भर्तारमुपचक्रमे
राजाने असे बोलल्यावर ती थोडी सावरली आणि मनातले कठोर बोलायचे ठरवून, पुन्हा आपल्या पतीवर आग्रह करू लागली.
thumb|एकादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अयोध्याकाण्डे एकादशः सर्गः ॥२-
श्रीमंत वाल्मीकि रामायणातील अयोध्या कांडातील अकरावा अध्याय ऐका.
तं मन्मथशरैर्विद्धं कामवेगवशानुगम्। उवाच पृथिवीपालं कैकेयी दारुणं वचः
प्रेमाच्या बाणांनी विद्ध होऊन, इच्छेच्या ओघात वाहणाऱ्या त्या राजाला कैकेयीने कठोर शब्द बोलले.
नास्मि विप्रकृता देव केनचिन्नावमानिता। अभिप्रायस्तु मे कश्चित् तमिच्छामि त्वया कृतम्
राजा, मला कुणीही वाईट वागणूक दिली नाही किंवा अपमान केला नाही. पण माझ्या मनात एक इच्छा आहे, ती तू पूर्ण करावी अशी माझी इच्छा आहे.
प्रतिज्ञां प्रतिजानीष्व यदि त्वं कर्तुमिच्छसि। अथ ते व्याहरिष्यामि यथाभिप्रार्थितं मया
जर तुला ती इच्छा पूर्ण करायची असेल, तर आधी वचन दे. मग मी माझ्या मनातले खरे सांगीन.
तामुवाच महाराजः कैकेयीमीषदुत्स्मयः। कामी हस्तेन संगृह्य मूर्धजेषु भुवि स्थिताम्
राजाने हलक्याशा हास्याने, आपल्या आवडत्या कैकेयीला, जी जमिनीवर बसलेली होती, हलकेच केसांना हात लावून बोलले.
अवलिप्ते न जानासि त्वत्तः प्रियतरो मम। मनुजो मनुजव्याघ्राद् रामादन्यो न विद्यते
अहंकारी कैकेयी, तुला हे कळत नाही की माझ्यासाठी रामासारखा प्रिय कोणीच नाही; तो माणसांत वाघासारखा आहे.
तेनाजय्येन मुख्येन राघवेण महात्मना। शपे ते जीवनार्हेण ब्रूहि यन्मनसेप्सितम्
त्या अजिंक्य, श्रेष्ठ, मोठ्या मनाच्या रामाच्या नावाने, जो खरोखरच जगण्यास पात्र आहे, मी तुला शपथ घेतो; तुझ्या मनात जे आहे ते सांग.
यं मुहूर्तमपश्यंस्तु न जीवे तमहं ध्रुवम्। तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम्
रामाला एक क्षणही न पाहता मी जगू शकत नाही, हे नक्की; त्या रामाच्या नावाने, कैकेयी, मी तुझे वचन पाळेन, अशी शपथ घेतो.
आत्मना चात्मजैश्चान्यैर्वृणे यं मनुजर्षभम्। तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम्
राम, ज्याला मी स्वतःपेक्षा, माझ्या मुलांपेक्षा आणि इतर सर्वांपेक्षा जास्त मानतो, त्याच्या नावाने, कैकेयी, मी तुझे वचन पाळेन, अशी शपथ घेतो.
भद्रे हृदयमप्येतदनुमृश्योद्धरस्व मे। एतत् समीक्ष्य कैकेयि ब्रूहि यत् साधु मन्यसे
सज्जन स्त्री, हे सगळं मनात ठेऊन मला दिलासा दे; नीट विचार कर, कैकेयी, आणि तुला जे योग्य वाटतं ते सांग.
बलमात्मनि पश्यन्ती न विशङ्कितुमर्हसि। करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे
तुला स्वतःची ताकद माहिती आहे, म्हणून घाबरू नकोस; मी तुझी इच्छा पूर्ण करीन, माझ्या पुण्याच्या नावाने तुला शपथ देतो.
तेन वाक्येन संहृष्टा तमभिप्रायमात्मनः। व्याजहार महाघोरमभ्यागतमिवान्तकम्
राजाच्या या शब्दांनी ती आनंदली आणि जणू मृत्यूच समोर उभा आहे, तशी आपली भीषण इच्छा उघड केली.
यथा क्रमेण शपसे वरं मम ददासि च। तच्छृण्वन्तु त्रयस्त्रिंशद् देवाः सेन्द्रपुरोगमाः
तू योग्य क्रमाने शपथ घेतलीस आणि मला वर दिलास, म्हणून हे त्र्यस्त्रिंश देव, इंद्रासह, हे ऐकू देत.
चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः। जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वाः सराक्षसाः
चंद्र, सूर्य, आकाश, ग्रह, रात्र-दिवस, दिशा, जग, ही पृथ्वी, गंधर्व आणि सर्व राक्षस हे साक्ष असू देत.
निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवताः। यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव
रात्री हिंडणारी भुते, घरातील देवता आणि इतर सर्व जीव, त्यांनी तुझे बोलणे जाणावे.
सत्यसंधो महातेजा धर्मज्ञः सत्यवाक्शुचिः। वरं मम ददात्येष सर्वे शृण्वन्तु दैवताः
हा राजा सत्यवचन, तेजस्वी, धर्म जाणणारा, शुद्ध आणि सत्यप्रिय आहे; तो मला वर देतो, हे सर्व देवांनी ऐकावे.
इति देवी महेष्वासं परिगृह्याभिशस्य च। ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम्
मग राणीने त्या बलाढ्य धनुर्धराला मिठी मारून स्तुती केली आणि नंतर इच्छेने भरलेल्या वरदात्याला पुढे बोलली.
स्मर राजन् पुरा वृत्तं तस्मिन् देवासुरे रणे। तत्र त्वां च्यावयच्छत्रुस्तव जीवितमन्तरा
राजा, त्या पूर्वीच्या देव-दानवांच्या युद्धात काय घडलं ते आठव, तेव्हा शत्रूने तुझे प्राण धोक्यात आणले होते.
तत्र चापि मया देव यत् त्वं समभिरक्षितः। जाग्रत्या यतमानायास्ततो मे प्रददौ वरौ
त्या वेळी मी जागून, प्रयत्न करून तुझी रक्षा केली; त्याबद्दल तू मला दोन वर दिलेस.
तौ दत्तौ च वरौ देव निक्षेपौ मृगयाम्यहम्। तवैव पृथिवीपाल सकाशे रघुनन्दन
हे दोन वर, जे तू दिलेस, हेच मी आता मागते, हे पृथ्वीचे रक्षण करणारा, रघुकुळातील राजा.
तत् प्रतिश्रुत्य धर्मेण न चेद् दास्यसि मे वरम्। अद्यैव हि प्रहास्यामि जीवितं त्वद्विमानिता
जर तू धर्माने दिलेला वर आज दिला नाहीस, तर तुझ्या अपमानाने मी आजच प्राण सोडीन.
वाङ्मात्रेण तदा राजा कैकेय्या स्ववशे कृतः। प्रचस्कन्द विनाशाय पाशं मृग इवात्मनः
फक्त शब्दांनीच राजा कैकेयीच्या अधीन झाला; जणू एखाद्या हरणासारखा सापळ्यात सापडून आपल्या विनाशाकडे गेला.
ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम्। वरौ देयौ त्वया देव तदा दत्तौ महीपते
त्यावर तिने त्या इच्छेने आणि मोहाने ग्रासलेल्या राजाला असे सांगितले, "राजा, तू मला दोन वर दिले होतेस, आणि तेव्हा तू ते देण्याचे वचन दिले होतेस."
तौ तावदहमद्यैव वक्ष्यामि शृणु मे वचः। अभिषेकसमारम्भो राघवस्योपकल्पितः
"ते दोन वर मी आजच मागते, माझे बोल ऐक. राघवाच्या अभिषेकाची तयारी झाली आहे."
अनेनैवाभिषेकेण भरतो मेऽभिषिच्यताम्। यो द्वितीयो वरो देव दत्तः प्रीतेन मे त्वया
"त्याच अभिषेकाने भरताला राजा कर. हा दुसरा वर आहे, जो तू आनंदाने मला दिला होतास."
तदा देवासुरे युद्धे तस्य कालोऽयमागतः। नव पञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः
"त्या वेळी, देव-दानवांच्या युद्धात, तू दिलेले वचन आता पाळ. रामाने नऊ आणि पाच, म्हणजे चौदा वर्षे दंडकारण्यात राहावे."