परिमृज्य च पाणिभ्यामभिसंत्रस्तचेतनः। कामी कमलपत्राक्षीमुवाच वनितामिदम्
आपल्या हातांनी चेहरा पुसत, मनात मोठी घालमेल असलेल्या त्या कामुक राजाने कमळासारख्या डोळ्यांच्या आपल्या पत्नीला असे बोलले.
न तेऽहमभिजानामि क्रोधमात्मनि संश्रितम्। देवि केनाभियुक्तासि केन वासि विमानिता
देवी, तुझ्या मनात राग आहे असे मला कधीच वाटले नाही. तुला कोणी दोष दिला आहे का, किंवा तुला कोणी अपमान केला आहे का?
यदिदं मम दुःखाय शेषे कल्याणि पांसुषु। भूमौ शेषे किमर्थं त्वं मयि कल्याणचेतसि
कल्याणी, माझे मन तुझ्या कल्याणासाठी नेहमीच आहे, तरीसुद्धा तू मातीवर का झोपली आहेस? असे करून मला का दु:खी करतेस?
भूतोपहतचित्तेव मम चित्तप्रमाथिनि। सन्ति मे कुशला वैद्यास्त्वभितुष्टाश्च सर्वशः
तुझ्या मनाला जणू काही वाईट शक्तीने त्रास दिला आहे, त्यामुळे माझेही मन अस्वस्थ झाले आहे. माझ्याकडे कुशल वैद्य आहेत, आणि ते सर्वजण तुझ्यावर प्रेम करतात.
सुखितां त्वां करिष्यन्ति व्याधिमाचक्ष्व भामिनि। कस्य वापि प्रियं कार्यं केन वा विप्रियं कृतम्
ते तुला पुन्हा आनंदी करतील. सुंदरि, तुला कोणता आजार झाला आहे ते मला सांग. किंवा तुला काही प्रिय इच्छा आहे का, किंवा कुणी तुला काही वाईट केले आहे का?
कः प्रियं लभतामद्य को वा सुमहदप्रियम्। मा रौत्सीर्मा च कार्षीस्त्वं देवि सम्परिशोषणम्
आज कोणाला मोठा आनंद मिळाला आहे, किंवा कोणाला फार दु:ख झाले आहे? देवी, तू दुःख करू नकोस, स्वतःला त्रास देऊ नकोस.
अवध्यो वध्यतां को वा वध्यः को वा विमुच्यताम्। दरिद्रः को भवेदाढ्यो द्रव्यवान् वाप्यकिंचनः
जो मारला जाऊ नये, त्याला मारावे का? किंवा जो मारला जावा, त्याला सोडावे का? जो गरीब आहे, तो श्रीमंत व्हावा का? किंवा जो श्रीमंत आहे, तो गरीब व्हावा का?
अहं च हि मदीयाश्च सर्वे तव वशानुगाः। न ते कंचिदभिप्रायं व्याहन्तुमहमुत्सहे
मी आणि माझे सर्व काही तुझ्या इच्छेनुसार आहे. तुझी कोणतीही इच्छा मी पूर्ण न करण्यास असमर्थ आहे.
आत्मनो जीवितेनापि ब्रूहि यन्मनसि स्थितम्। बलमात्मनि जानन्ती न मां शङ्कितुमर्हसि
माझ्या जीवावरसुद्धा, तुझ्या मनात जे आहे ते सांग. माझी ताकद तुला माहीत आहे, त्यामुळे माझ्यावर शंका करू नकोस.
करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे। यावदावर्तते चक्रं तावती मे वसुंधरा
तुला जे हवे आहे ते मी नक्की पूर्ण करीन, माझ्या पुण्याच्या शपथेवर सांगतो. जोपर्यंत काळाचा चक्र फिरते, तोपर्यंत ही पृथ्वी माझी आहे.
द्राविडाः सिन्धुसौवीराः सौराष्ट्रा दक्षिणापथाः। वङ्गाङ्गमगधा मत्स्याः समृद्धाः काशिकोसलाः
द्राविड, सिंधू, सौवीर, सौराष्ट्र, दक्षिणेकडील लोक, वंग, अंग, मगध, मत्स्य, समृद्ध काशी आणि कोसल—
तत्र जातं बहु द्रव्यं धनधान्यमजाविकम्। ततो वृणीष्व कैकेयि यद् यत् त्वं मनसेच्छसि
त्या सर्व प्रदेशात भरपूर धन, धान्य आणि जनावरे आहेत. कैकेयी, तुझ्या मनात जे हवे आहे ते सर्व निवड.
किमायासेन ते भीरु उत्तिष्ठोत्तिष्ठ शोभने। तत्त्वं मे ब्रूहि कैकेयि यतस्ते भयमागतम्। तत् ते व्यपनयिष्यामि नीहारमिव रश्मिवान्
भीतीने घाबरू नकोस, सुंदरि, उभी रहा, उभी रहा. कैकेयी, तुला नेमके कशाची भीती वाटते ते मला खरीखुरी सांग. मी ते तुझ्यासाठी दूर करीन, जसे सूर्य धुकं दूर करतो.
तथोक्ता सा समाश्वस्ता वक्तुकामा तदप्रियम्। परिपीडयितुं भूयो भर्तारमुपचक्रमे
राजाने असे बोलल्यावर ती थोडी सावरली आणि मनातले कठोर बोलायचे ठरवून, पुन्हा आपल्या पतीवर आग्रह करू लागली.
thumb|एकादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अयोध्याकाण्डे एकादशः सर्गः ॥२-
श्रीमंत वाल्मीकि रामायणातील अयोध्या कांडातील अकरावा अध्याय ऐका.
तं मन्मथशरैर्विद्धं कामवेगवशानुगम्। उवाच पृथिवीपालं कैकेयी दारुणं वचः
प्रेमाच्या बाणांनी विद्ध होऊन, इच्छेच्या ओघात वाहणाऱ्या त्या राजाला कैकेयीने कठोर शब्द बोलले.
नास्मि विप्रकृता देव केनचिन्नावमानिता। अभिप्रायस्तु मे कश्चित् तमिच्छामि त्वया कृतम्
राजा, मला कुणीही वाईट वागणूक दिली नाही किंवा अपमान केला नाही. पण माझ्या मनात एक इच्छा आहे, ती तू पूर्ण करावी अशी माझी इच्छा आहे.
प्रतिज्ञां प्रतिजानीष्व यदि त्वं कर्तुमिच्छसि। अथ ते व्याहरिष्यामि यथाभिप्रार्थितं मया
जर तुला ती इच्छा पूर्ण करायची असेल, तर आधी वचन दे. मग मी माझ्या मनातले खरे सांगीन.
तामुवाच महाराजः कैकेयीमीषदुत्स्मयः। कामी हस्तेन संगृह्य मूर्धजेषु भुवि स्थिताम्
राजाने हलक्याशा हास्याने, आपल्या आवडत्या कैकेयीला, जी जमिनीवर बसलेली होती, हलकेच केसांना हात लावून बोलले.
अवलिप्ते न जानासि त्वत्तः प्रियतरो मम। मनुजो मनुजव्याघ्राद् रामादन्यो न विद्यते
अहंकारी कैकेयी, तुला हे कळत नाही की माझ्यासाठी रामासारखा प्रिय कोणीच नाही; तो माणसांत वाघासारखा आहे.
तेनाजय्येन मुख्येन राघवेण महात्मना। शपे ते जीवनार्हेण ब्रूहि यन्मनसेप्सितम्
त्या अजिंक्य, श्रेष्ठ, मोठ्या मनाच्या रामाच्या नावाने, जो खरोखरच जगण्यास पात्र आहे, मी तुला शपथ घेतो; तुझ्या मनात जे आहे ते सांग.
यं मुहूर्तमपश्यंस्तु न जीवे तमहं ध्रुवम्। तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम्
रामाला एक क्षणही न पाहता मी जगू शकत नाही, हे नक्की; त्या रामाच्या नावाने, कैकेयी, मी तुझे वचन पाळेन, अशी शपथ घेतो.
आत्मना चात्मजैश्चान्यैर्वृणे यं मनुजर्षभम्। तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम्
राम, ज्याला मी स्वतःपेक्षा, माझ्या मुलांपेक्षा आणि इतर सर्वांपेक्षा जास्त मानतो, त्याच्या नावाने, कैकेयी, मी तुझे वचन पाळेन, अशी शपथ घेतो.
भद्रे हृदयमप्येतदनुमृश्योद्धरस्व मे। एतत् समीक्ष्य कैकेयि ब्रूहि यत् साधु मन्यसे
सज्जन स्त्री, हे सगळं मनात ठेऊन मला दिलासा दे; नीट विचार कर, कैकेयी, आणि तुला जे योग्य वाटतं ते सांग.
बलमात्मनि पश्यन्ती न विशङ्कितुमर्हसि। करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे
तुला स्वतःची ताकद माहिती आहे, म्हणून घाबरू नकोस; मी तुझी इच्छा पूर्ण करीन, माझ्या पुण्याच्या नावाने तुला शपथ देतो.
तेन वाक्येन संहृष्टा तमभिप्रायमात्मनः। व्याजहार महाघोरमभ्यागतमिवान्तकम्
राजाच्या या शब्दांनी ती आनंदली आणि जणू मृत्यूच समोर उभा आहे, तशी आपली भीषण इच्छा उघड केली.
यथा क्रमेण शपसे वरं मम ददासि च। तच्छृण्वन्तु त्रयस्त्रिंशद् देवाः सेन्द्रपुरोगमाः
तू योग्य क्रमाने शपथ घेतलीस आणि मला वर दिलास, म्हणून हे त्र्यस्त्रिंश देव, इंद्रासह, हे ऐकू देत.
चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः। जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वाः सराक्षसाः
चंद्र, सूर्य, आकाश, ग्रह, रात्र-दिवस, दिशा, जग, ही पृथ्वी, गंधर्व आणि सर्व राक्षस हे साक्ष असू देत.
निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवताः। यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव
रात्री हिंडणारी भुते, घरातील देवता आणि इतर सर्व जीव, त्यांनी तुझे बोलणे जाणावे.
सत्यसंधो महातेजा धर्मज्ञः सत्यवाक्शुचिः। वरं मम ददात्येष सर्वे शृण्वन्तु दैवताः
हा राजा सत्यवचन, तेजस्वी, धर्म जाणणारा, शुद्ध आणि सत्यप्रिय आहे; तो मला वर देतो, हे सर्व देवांनी ऐकावे.