तत्र शृण्वन् सुखा वाचः सूतमागधवन्दिनाम्। पूर्वां संध्यामुपासीनो जजाप सुसमाहितः
तेथे, सूत, मागध, आणि वंदिंन यांच्या गोड वाणी ऐकत, तो एकाग्रतेने पूर्वसंध्येची पूजा करत जप म्हणू लागला.
तुष्टाव प्रणतश्चैव शिरसा मधुसूदनम्। विमलक्षौमसंवीतो वाचयामास स द्विजान्
त्याने नम्रपणे शिर झुकवून मधुसूदनाची स्तुती केली आणि स्वच्छ कापड परिधान करून ब्राह्मणांकडून वेदपठण करवून घेतले.
तेषां पुण्याहघोषोऽथ गम्भीरमधुरस्तथा। अयोध्यां पूरयामास तूर्यघोषानुनादितः
त्यांच्या पुण्यदायी, गंभीर आणि मधुर घोषांनी, वाद्यांच्या निनादासह, संपूर्ण अयोध्या भरून गेली.
कृतोपवासं तु तदा वैदेह्या सह राघवम्। अयोध्यानिलयः श्रुत्वा सर्वः प्रमुदितो जनः
राघव आणि वैदेही यांनी उपवास पूर्ण केला हे ऐकून, अयोध्येतील सर्व लोक आनंदित झाले.
ततः पौरजनः सर्वः श्रुत्वा रामाभिषेचनम्। प्रभातां रजनीं दृष्ट्वा चक्रे शोभयितुं पुरीम्
रामाच्या अभिषेकाची बातमी ऐकून आणि रात्र संपली हे पाहून, सर्व नगरवासी शहर सजवायला लागले.
सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च। चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च
पांढऱ्या ढगांसारख्या देवळांमध्ये, चौकात, रस्त्यांवर, चैत्यांमध्ये आणि गॅलऱ्यांवर,
नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च। कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च
विविध वस्तूंनी भरलेल्या व्यापाऱ्यांच्या दुकानांमध्ये आणि श्रीमंत, समृद्ध घरांमध्ये,
सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च। ध्वजाः समुच्छ्रिताः साधु पताकाश्चाभवंस्तथा
सर्व सभागृहांमध्ये आणि झाडांवर, उंच ध्वज आणि पताका फडकू लागल्या.
नटनर्तकसङ्घानां गायकानां च गायताम्। मनःकर्णसुखा वाचः शुश्राव जनता ततः
नट, नर्तक आणि गायकांच्या मंडळींनी गायलेल्या मनाला आणि कानाला आनंद देणाऱ्या गोड वाणी लोकांनी ऐकल्या.
रामाभिषेकयुक्ताश्च कथाश्चक्रुर्मिथो जनाः। रामाभिषेके सम्प्राप्ते चत्वरेषु गृहेषु च
रामाच्या अभिषेकाची वेळ जवळ येत असताना, लोक चौकात आणि घराघरात रामाच्या अभिषेकाच्या गोष्टी बोलू लागले.
बाला अपि क्रीडमाना गृहद्वारेषु सङ्घशः। रामाभिषवसंयुक्ताश्चक्रुरेव कथा मिथः
लहान मुलंही आपल्या घराच्या उंबरठ्यावर गटागटाने खेळत असताना, एकमेकांशी फक्त रामाच्या अभिषेकाबद्दलच बोलत होती.
कृतपुष्पोपहारश्च धूपगन्धाधिवासितः। राजमार्गः कृतः श्रीमान् पौरै रामाभिषेचने
नागरिकांनी रामाच्या अभिषेकासाठी राजमार्ग फुलांनी सजवला, धूपाच्या सुवासाने दरवळत होता आणि तो मार्ग खूपच शोभिवंत दिसत होता.
प्रकाशकरणार्थं च निशागमनशङ्कया। दीपवृक्षांस्तथा चक्रुरनुरथ्यासु सर्वशः
रात्री अंधार होऊ नये म्हणून, सर्व गल्लीबोळांत दिव्यांनी सजवलेली झाडं उभी केली.
अलंकारं पुरस्यैवं कृत्वा तत् पुरवासिनः। आकांक्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम्
शहर सुंदरपणे सजवल्यावर, सर्व नगरवासी रामाच्या युवराजाभिषेकाची आतुरतेने वाट पाहू लागले.
समेत्य सङ्घशः सर्वे चत्वरेषु सभासु च। कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम्
सर्वजण चौकात आणि सभागृहात गटागटाने एकत्र येऊन, एकमेकांशी बोलत, आपल्या राजाची स्तुती करत होते.
अहो महात्मा राजायमिक्ष्वाकुकुलनन्दनः। ज्ञात्वा वृद्धं स्वमात्मानं रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति
वा! इक्ष्वाकू कुळाचा आनंद असलेला, मोठ्या मनाचा राजा, आपली वृद्धावस्था जाणून, रामाचा राज्याभिषेक करणार आहे.
सर्वे ह्यनुगृहीताः स्म यन्नो रामो महीपतिः। चिराय भविता गोप्ता दृष्टलोकपरावरः
आपण सर्वजण खूप भाग्यवान आहोत, कारण राम, ज्यांनी जगाचा अनुभव घेतला आहे, ते आपले राजा आणि रक्षण करणारे दीर्घकाळ राहतील.
अनुद्धतमना विद्वान् धर्मात्मा भ्रातृवत्सलः। यथा च भ्रातृषु स्निग्धस्तथास्मास्वपि राघवः
राघव हा अहंकाररहित, विद्वान, धर्मनिष्ठ आणि भावंडांवर प्रेम करणारा आहे. जसा तो भावंडांशी प्रेमाने वागतो, तसाच आपल्याशीही प्रेमाने वागतो.
चिरं जीवतु धर्मात्मा राजा दशरथोऽनघः। यत्प्रसादेनाभिषिक्तं रामं द्रक्ष्यामहे वयम्
धर्मनिष्ठ आणि निष्कलंक राजा दशरथ दीर्घायुषी होवो, कारण त्यांच्या कृपेने आपण रामाचा अभिषेक पाहू शकणार आहोत.
एवंविधं कथयतां पौराणां शुश्रुवुः परे। दिग्भ्यो विश्रुतवृत्तान्ताः प्राप्ता जानपदा जनाः
नगरवासी असे बोलत असताना, सर्व दिशांनी बातमी ऐकून, अनेक गावकरी लोक शहरात येऊ लागले.
ते तु दिग्भ्यः पुरीं प्राप्ता द्रष्टुं रामाभिषेचनम्। रामस्य पूरयामासुः पुरीं जानपदा जनाः
रामाचा अभिषेक पाहण्यासाठी सर्व दिशांनी आलेले गावकरी लोक, संपूर्ण नगरीने भरून गेले.
जनौघैस्तैर्विसर्पद्भिः शुश्रुवे तत्र निःस्वनः। पर्वसूदीर्णवेगस्य सागरस्येव निःस्वनः
त्या लोकांच्या गर्दीमुळे सर्वत्र गजबज झाली आणि समुद्राच्या भरतीवेळी जसा गडगडाट होतो, तसा मोठा आवाज शहरात घुमू लागला.
ततस्तदिन्द्रक्षयसंनिभं पुरं दिदृक्षुभिर्जानपदैरुपाहितैः। समन्ततः सस्वनमाकुलं बभौ समुद्रयादोभिरिवार्णवोदकम्
त्या वेळी, इंद्राच्या निवासासारखे ते शहर, उत्सुक गावकऱ्यांनी सर्व बाजूंनी भरलेले, जलाने भरलेल्या समुद्रासारखे गजबजून आणि तेजाने चमकत होते.
thumb|सप्तमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अयोध्याकाण्डे सप्तमः सर्गः ॥२-
आता सातवा सर्ग ऐका.
ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्या तु सहोषिता। प्रासादं चन्द्रसंकाशमारुरोह यदृच्छया
नातेवाईकांत जन्मलेली आणि कैकेयीबरोबर राहिलेली एक दासी, योगायोगाने चंद्रासारख्या तेजस्वी राजवाड्यावर गेली.
सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकमलोत्पलाम्। अयोध्यां मन्थरा तस्मात् प्रासादादन्ववैक्षत
त्या राजवाड्यावरून मंथरा यांनी, फुलांनी आणि कमळांनी सजवलेले, पाण्याने शिंपलेले अयोध्येचे राजमार्ग पाहिले.
पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलंकृताम्। सिक्तां चन्दनतोयैश्च शिरःस्नातजनैर्युताम्
तीने पाहिले की, शहर झेंड्यांनी आणि पताकांनी सजले आहे, चंदनाच्या पाण्याने शिंपलेले आहे आणि लोक डोक्यावर पाणी घालून स्नान करून फिरत आहेत.
माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्। शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनादिताम्
माळा आणि मिठाई हातात असलेल्या ब्राह्मणांच्या आवाजाने, पांढऱ्या देवळांच्या उंबरठ्यांनी आणि सर्व वाद्यांच्या गजराने ते शहर निनादत होते.
सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषनिनादिताम्। प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्
आनंदी लोकांनी भरलेली, ब्राह्मणांच्या वेदघोषाने निनादलेली, आनंदी व सुंदर हत्ती-घोडे आणि उसळलेल्या बैल-गायींच्या गर्जना ऐकू येणारी अशी ती नगरी होती.
हृष्टप्रमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्। अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता
उंच उंच ध्वजांनी सजलेली, आनंदी व हर्षित नागरिकांनी भरलेली अयोध्या मंथरेने पाहिली आणि ती फारच आश्चर्यचकित झाली.