संदिश्य रामं नृपतिः श्वोभाविन्यभिषेचने। पुरोहितं समाहूय वसिष्ठमिदमब्रवीत्
राजाने रामाला उद्याच्या अभिषेकाबद्दल सांगून, पुरोहित वसिष्ठाला बोलावले आणि त्याला असे म्हटले.
गच्छोपवासं काकुत्स्थं कारयाद्य तपोधन। श्रेयसे राज्यलाभाय वध्वा सह यतव्रत
काकुत्स्थ वंशज, आज रामाने पत्नीसमवेत उपवास करावा, असे सांग; हे तपस्वी, राज्यप्राप्तीसाठी हे कल्याणकारी आहे.
तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः। स्वयं वसिष्ठो भगवान् ययौ रामनिवेशनम्
‘ठीक आहे’ असे म्हणून, वेदज्ञांमध्ये श्रेष्ठ असलेले भगवंत वसिष्ठ राजाला सांगून स्वतः रामाच्या घरी गेले.
उपवासयितुं वीरं मन्त्रविन्मन्त्रकोविदम्। ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुधृतव्रतः
शूर, मंत्रज्ञ आणि विधिपरायण रामाला उपवास घालण्यासाठी, दृढव्रती वसिष्ठ उत्तम ब्राह्मण रथावर बसले.
तमागतमृषिं रामस्त्वरन्निव ससम्भ्रमम्। मानयिष्यन् स मानार्हं निश्चक्राम निवेशनात्
रामाने आदराने आणि घाईने, आपल्या निवासस्थानातून बाहेर येऊन, आलेल्या ऋषीचे स्वागत केले, कारण तो सन्मानास पात्र होता.
अभ्येत्य त्वरमाणोऽथ रथाभ्याशं मनीषिणः। ततोऽवतारयामास परिगृह्य रथात् स्वयम्
राम लवकरच त्या ज्ञानी ऋषीजवळ रथाजवळ गेला आणि स्वतः त्याचा हात धरून त्याला रथातून खाली उतरवले.
स चैनं प्रश्रितं दृष्ट्वा सम्भाष्याभिप्रसाद्य च। प्रियार्हं हर्षयन् राममित्युवाच पुरोहितः
त्याच्या नम्रतेकडे पाहून, पुरोहिताने प्रेमळ शब्दांनी रामाशी संवाद साधला आणि त्याला आनंदित केले.
प्रसन्नस्ते पिता राम यत्त्वं राज्यमवाप्स्यसि। उपवासं भवानद्य करोतु सह सीतया
राम, तुझ्या वडिलांना तुझ्यावर आनंद आहे आणि तुला राज्य मिळणार आहे; आज तू आणि सीता उपवास करा.
प्रातस्त्वामभिषेक्ता हि यौवराज्ये नराधिपः। पिता दशरथः प्रीत्या ययातिं नहुषो यथा
उद्या सकाळी तुझे वडील दशरथ, प्रेमाने, तुला युवराज म्हणून अभिषेक करतील, जसे नहुषाने ययातीसाठी केले होते.
इत्युक्त्वा स तदा राममुपवासं यतव्रतः। मन्त्रवत् कारयामास वैदेह्या सहितं शुचिः
असे सांगून, त्या पवित्र आणि संयमी ऋषीने राम आणि वैदेही यांना विधिप्रमाणे उपवास करायला लावले.
ततो यथावद् रामेण स राज्ञो गुरुरर्चितः। अभ्यनुज्ञाप्य काकुत्स्थं ययौ रामनिवेशनात्
नंतर, रामाने योग्यरित्या सन्मान केल्यावर, राजगुरूंनी काकुत्स्थाची परवानगी घेऊन रामाच्या निवासस्थानातून प्रस्थान केले.
सुहृद्भिस्तत्र रामोऽपि सहासीनः प्रियंवदैः। सभाजितो विवेशाथ ताननुज्ञाप्य सर्वशः
तेथे, राम आपल्या प्रिय आणि गोड बोलणाऱ्या मित्रांसोबत बसला, त्यांचा सन्मान केला आणि सर्वांची परवानगी घेऊन घरात गेला.
हृष्टनारीनरयुतं रामवेश्म तदा बभौ। यथा मत्तद्विजगणं प्रफुल्लनलिनं सरः
त्या वेळी, रामाचे घर आनंदी स्त्री-पुरुषांनी भरलेले होते आणि ते जणू फुललेल्या कमळांनी व नाचणाऱ्या पक्ष्यांनी भरलेल्या सरोवरासारखे शोभत होते.
स राजभवनप्रख्यात् तस्माद् रामनिवेशनात्। निर्गत्य ददृशे मार्गं वसिष्ठो जनसंवृतम्
राजमहलासारख्या त्या रामाच्या निवासस्थानातून वसिष्ठ बाहेर पडले आणि लोकांनी भरलेला रस्ता पाहिला.
वृन्दवृन्दैरयोध्यायां राजमार्गाः समन्ततः। बभूवुरभिसम्बाधाः कुतूहलजनैर्वृताः
अयोध्येतील राजमार्ग सर्वत्र उत्सुक लोकांच्या झुंडीने गच्च भरलेले होते.
जनवृन्दोर्मिसंघर्षहर्षस्वनवृतस्तदा। बभूव राजमार्गस्य सागरस्येव निःस्वनः
त्या वेळी, राजमार्गावर लोकांच्या आनंदाच्या लाटा उसळत होत्या आणि त्याचा गजर समुद्राच्या गाजेसारखा वाटत होता.
सिक्तसम्मृष्टरथ्या हि तथा च वनमालिनी। आसीदयोध्या तदहः समुच्छ्रितगृहध्वजा
त्या दिवशी, अयोध्या पाणी शिंपडून आणि झाडून स्वच्छ केलेल्या रस्त्यांनी, वनफुलांच्या माळांनी आणि उंच घरांच्या पताकांनी सजलेली होती.
तदा ह्ययोध्यानिलयः सस्त्रीबालाकुलो जनः। रामाभिषेकमाकांक्षन्नाकांक्षन्नुदयं रवेः
त्या वेळी, अयोध्येतील स्त्री-पुरुष आणि मुले, जसे सूर्याचा उदय होण्याची आतुरतेने वाट पाहतात, तसे रामाच्या अभिषेकाची अपेक्षा करत होते.
प्रजालंकारभूतं च जनस्यानन्दवर्धनम्। उत्सुकोऽभूज्जनो द्रष्टुं तमयोध्यामहोत्सवम्
लोकांनी स्वतःला सजवले होते आणि आनंदाने भरले होते; त्या अयोध्येच्या महोत्सवाचे दर्शन घेण्यासाठी ते सर्व उत्सुक होते.
एवं तज्जनसम्बाधं राजमार्गं पुरोहितः। व्यूहन्निव जनौघं तं शनै राजकुलं ययौ
अशा रीतीने, पुरोहिताने लोकांनी भरलेल्या राजमार्गातून हळूहळू मार्ग काढत राजवाड्याकडे प्रस्थान केले.
सिताभ्रशिखरप्रख्यं प्रासादमधिरुह्य च। समीयाय नरेन्द्रेण शक्रेणेव बृहस्पतिः
पांढऱ्या मेघांच्या शिखरासारख्या त्या प्रासादावर चढून, तो राजाकडे गेला, जणू बृहस्पती इंद्राकडे जातो.
तमागतमभिप्रेक्ष्य हित्वा राजासनं नृपः। पप्रच्छ स्वमतं तस्मै कृतमित्यभिवेदयत्
त्याला आलेले पाहून, राजा सिंहासनावरून उठला आणि त्याच्याशी विचारपूस करून, सर्व काही पूर्ण झाल्याचे सांगितले.
तेन चैव तदा तुल्यं सहासीनाः सभासदः। आसनेभ्यः समुत्तस्थुः पूजयन्तः पुरोहितम्
त्यावेळी, तो पुरोहित जितका मानाचा होता, तितकाच मान असलेला म्हणून सभेत बसलेले सर्व सभासद आपल्या जागेवरून उठले आणि पुरोहिताचा सन्मान केला.
गुरुणा त्वभ्यनुज्ञातो मनुजौघं विसृज्य तम्। विवेशान्तःपुरं राजा सिंहो गिरिगुहामिव
गुरूने परवानगी दिल्यावर, राजा त्या लोकसमुदायाला मागे सोडून, पर्वताच्या गुहेत शिरणाऱ्या सिंहासारखा अंतःपुरात गेला.
तदग्र्यवेषप्रमदाजनाकुलं महेन्द्रवेश्मप्रतिमं निवेशनम्। व्यदीपयंश्चारु विवेश पार्थिवः शशीव तारागणसंकुलं नभः
ते राजमहल, सुंदर वस्त्रांनी सजलेल्या स्त्रियांनी गजबजलेले आणि इंद्राच्या राजवाड्यासारखे भासणारे, त्या राजाने तेजाने उजळून, जणू काही चंद्र ताऱ्यांनी भरलेल्या आकाशात प्रवेश करतो तसा, प्रवेश केला.
thumb|षष्ठः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अयोध्याकाण्डे षष्ठः सर्गः ॥२-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अयोध्या कांडातील सहावा सर्ग ऐका.
गते पुरोहिते रामः स्नातो नियतमानसः। सह पत्न्या विशालाक्ष्या नारायणमुपागमत्
पुरोहित निघून गेल्यावर, रामाने स्नान करून, मन एकाग्र करून, मोठ्या डोळ्यांची पत्नी सीतेसह नारायणाची उपासना केली.
प्रगृह्य शिरसा पात्रीं हविषो विधिवत् ततः। महते दैवतायाज्यं जुहाव ज्वलितानले
नंतर, त्याने विधिप्रमाणे हातात आहुतीचे पात्र घेऊन, मोठ्या देवतेसाठी तुपाची आहुती जळत्या अग्नीत दिली.
शेषं च हविषस्तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम्। ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे
त्यातील उरलेली आहुती खाऊन, स्वतःच्या कल्याणासाठी, कुशाच्या आसनावर बसून, राम देव नारायणाचे ध्यान करू लागला.
एकयामावशिष्टायां रात्र्यां प्रतिविबुध्य सः। अलंकारविधिं सम्यक् कारयामास वेश्मनः
रात्रीचा एक प्रहर उरला असता, तो उठला आणि घराची योग्य पद्धतीने सुंदर सजावट करवून घेतली.