यानि यान्यत्र योग्यानि श्वोभाविन्यभिषेचने। तानि मे मङ्गलान्यद्य वैदेह्याश्चैव कारय
उद्या होणाऱ्या अभिषेकासाठी जी जी शुभकृत्ये योग्य आहेत, ती आज माझ्यासाठी आणि वैदेहीसाठी कर.
एतच्छ्रुत्वा तु कौसल्या चिरकालाभिकांक्षितम्। हर्षबाष्पाकुलं वाक्यमिदं राममभाषत
हे ऐकून, दीर्घकाळची इच्छा पूर्ण होत असल्याने, कौसल्या आनंदाश्रूंनी गदगदलेल्या शब्दांत रामाला म्हणाली.
वत्स राम चिरं जीव हतास्ते परिपन्थिनः। ज्ञातीन् मे त्वं श्रिया युक्तः सुमित्रायाश्च नन्दय
माझ्या रामा, दीर्घायुष्य लाभो; तुझे शत्रू नष्ट झाले आहेत. तू संपन्नतेने माझ्या नातेवाईकांना आणि सुमित्रेलाही आनंद दे.
कल्याणे बत नक्षत्रे मया जातोऽसि पुत्रक। येन त्वया दशरथो गुणैराराधितः पिता
बाळा, तू खरोखर शुभ नक्षत्रात जन्मला आहेस, कारण तुझ्या गुणांनी दशरथ राजा तृप्त झाला आहे.
अमोघं बत मे क्षान्तं पुरुषे पुष्करेक्षणे। येयमिक्ष्वाकुराजश्रीः पुत्र त्वां संश्रयिष्यति
कमलासारख्या डोळ्याच्या बाळा, माझे संयम वाया गेले नाही, कारण आता इक्ष्वाकू वंशाची ही राजसत्ता तुझ्यावर येणार आहे.
इत्येवमुक्तो मात्रा तु रामो भ्रातरमब्रवीत्। प्राञ्जलिं प्रह्वमासीनमभिवीक्ष्य स्मयन्निव
आईने असे म्हटल्यावर, रामाने हात जोडून नम्रपणे बसलेल्या भावाकडे हसत पाहिले आणि त्याला म्हणाला.
लक्ष्मणेमां मया सार्धं प्रशाधि त्वं वसुंधराम्। द्वितीयं मेऽन्तरात्मानं त्वामियं श्रीरुपस्थिता
लक्ष्मणा, तू माझ्यासोबत ही पृथ्वी राज्य कर; ही राजलक्ष्मी माझ्या दुसऱ्या आत्म्यासारख्या तुला लाभली आहे.
सौमित्रे भुङ्क्ष्व भोगांस्त्वमिष्टान् राज्यफलानिच। जीवितं चापि राज्यं च त्वदर्थमभिकामये
सुमित्रेचा पुत्रा, तू राज्याची सुखे आणि फळे उपभोग; माझे जीवन आणि राज्य दोन्ही तुझ्यासाठीच मी इच्छितो.
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामो मातरावभिवाद्य च। अभ्यनुज्ञाप्य सीतां च ययौ स्वं च निवेशनम्
असे लक्ष्मणाला सांगून, रामाने मातांना वंदन केले, सीतेची परवानगी घेतली आणि आपल्या निवासस्थानी गेला.
thumb|पञ्चमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अयोध्याकाण्डे पञ्चमः सर्गः ॥२-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील अयोध्या कांडातील पाचवा सर्ग वाचा.
संदिश्य रामं नृपतिः श्वोभाविन्यभिषेचने। पुरोहितं समाहूय वसिष्ठमिदमब्रवीत्
राजाने रामाला उद्याच्या अभिषेकाबद्दल सांगून, पुरोहित वसिष्ठाला बोलावले आणि त्याला असे म्हटले.
गच्छोपवासं काकुत्स्थं कारयाद्य तपोधन। श्रेयसे राज्यलाभाय वध्वा सह यतव्रत
काकुत्स्थ वंशज, आज रामाने पत्नीसमवेत उपवास करावा, असे सांग; हे तपस्वी, राज्यप्राप्तीसाठी हे कल्याणकारी आहे.
तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः। स्वयं वसिष्ठो भगवान् ययौ रामनिवेशनम्
‘ठीक आहे’ असे म्हणून, वेदज्ञांमध्ये श्रेष्ठ असलेले भगवंत वसिष्ठ राजाला सांगून स्वतः रामाच्या घरी गेले.
उपवासयितुं वीरं मन्त्रविन्मन्त्रकोविदम्। ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुधृतव्रतः
शूर, मंत्रज्ञ आणि विधिपरायण रामाला उपवास घालण्यासाठी, दृढव्रती वसिष्ठ उत्तम ब्राह्मण रथावर बसले.
तमागतमृषिं रामस्त्वरन्निव ससम्भ्रमम्। मानयिष्यन् स मानार्हं निश्चक्राम निवेशनात्
रामाने आदराने आणि घाईने, आपल्या निवासस्थानातून बाहेर येऊन, आलेल्या ऋषीचे स्वागत केले, कारण तो सन्मानास पात्र होता.
अभ्येत्य त्वरमाणोऽथ रथाभ्याशं मनीषिणः। ततोऽवतारयामास परिगृह्य रथात् स्वयम्
राम लवकरच त्या ज्ञानी ऋषीजवळ रथाजवळ गेला आणि स्वतः त्याचा हात धरून त्याला रथातून खाली उतरवले.
स चैनं प्रश्रितं दृष्ट्वा सम्भाष्याभिप्रसाद्य च। प्रियार्हं हर्षयन् राममित्युवाच पुरोहितः
त्याच्या नम्रतेकडे पाहून, पुरोहिताने प्रेमळ शब्दांनी रामाशी संवाद साधला आणि त्याला आनंदित केले.
प्रसन्नस्ते पिता राम यत्त्वं राज्यमवाप्स्यसि। उपवासं भवानद्य करोतु सह सीतया
राम, तुझ्या वडिलांना तुझ्यावर आनंद आहे आणि तुला राज्य मिळणार आहे; आज तू आणि सीता उपवास करा.
प्रातस्त्वामभिषेक्ता हि यौवराज्ये नराधिपः। पिता दशरथः प्रीत्या ययातिं नहुषो यथा
उद्या सकाळी तुझे वडील दशरथ, प्रेमाने, तुला युवराज म्हणून अभिषेक करतील, जसे नहुषाने ययातीसाठी केले होते.
इत्युक्त्वा स तदा राममुपवासं यतव्रतः। मन्त्रवत् कारयामास वैदेह्या सहितं शुचिः
असे सांगून, त्या पवित्र आणि संयमी ऋषीने राम आणि वैदेही यांना विधिप्रमाणे उपवास करायला लावले.
ततो यथावद् रामेण स राज्ञो गुरुरर्चितः। अभ्यनुज्ञाप्य काकुत्स्थं ययौ रामनिवेशनात्
नंतर, रामाने योग्यरित्या सन्मान केल्यावर, राजगुरूंनी काकुत्स्थाची परवानगी घेऊन रामाच्या निवासस्थानातून प्रस्थान केले.
सुहृद्भिस्तत्र रामोऽपि सहासीनः प्रियंवदैः। सभाजितो विवेशाथ ताननुज्ञाप्य सर्वशः
तेथे, राम आपल्या प्रिय आणि गोड बोलणाऱ्या मित्रांसोबत बसला, त्यांचा सन्मान केला आणि सर्वांची परवानगी घेऊन घरात गेला.
हृष्टनारीनरयुतं रामवेश्म तदा बभौ। यथा मत्तद्विजगणं प्रफुल्लनलिनं सरः
त्या वेळी, रामाचे घर आनंदी स्त्री-पुरुषांनी भरलेले होते आणि ते जणू फुललेल्या कमळांनी व नाचणाऱ्या पक्ष्यांनी भरलेल्या सरोवरासारखे शोभत होते.
स राजभवनप्रख्यात् तस्माद् रामनिवेशनात्। निर्गत्य ददृशे मार्गं वसिष्ठो जनसंवृतम्
राजमहलासारख्या त्या रामाच्या निवासस्थानातून वसिष्ठ बाहेर पडले आणि लोकांनी भरलेला रस्ता पाहिला.
वृन्दवृन्दैरयोध्यायां राजमार्गाः समन्ततः। बभूवुरभिसम्बाधाः कुतूहलजनैर्वृताः
अयोध्येतील राजमार्ग सर्वत्र उत्सुक लोकांच्या झुंडीने गच्च भरलेले होते.
जनवृन्दोर्मिसंघर्षहर्षस्वनवृतस्तदा। बभूव राजमार्गस्य सागरस्येव निःस्वनः
त्या वेळी, राजमार्गावर लोकांच्या आनंदाच्या लाटा उसळत होत्या आणि त्याचा गजर समुद्राच्या गाजेसारखा वाटत होता.
सिक्तसम्मृष्टरथ्या हि तथा च वनमालिनी। आसीदयोध्या तदहः समुच्छ्रितगृहध्वजा
त्या दिवशी, अयोध्या पाणी शिंपडून आणि झाडून स्वच्छ केलेल्या रस्त्यांनी, वनफुलांच्या माळांनी आणि उंच घरांच्या पताकांनी सजलेली होती.
तदा ह्ययोध्यानिलयः सस्त्रीबालाकुलो जनः। रामाभिषेकमाकांक्षन्नाकांक्षन्नुदयं रवेः
त्या वेळी, अयोध्येतील स्त्री-पुरुष आणि मुले, जसे सूर्याचा उदय होण्याची आतुरतेने वाट पाहतात, तसे रामाच्या अभिषेकाची अपेक्षा करत होते.
प्रजालंकारभूतं च जनस्यानन्दवर्धनम्। उत्सुकोऽभूज्जनो द्रष्टुं तमयोध्यामहोत्सवम्
लोकांनी स्वतःला सजवले होते आणि आनंदाने भरले होते; त्या अयोध्येच्या महोत्सवाचे दर्शन घेण्यासाठी ते सर्व उत्सुक होते.
एवं तज्जनसम्बाधं राजमार्गं पुरोहितः। व्यूहन्निव जनौघं तं शनै राजकुलं ययौ
अशा रीतीने, पुरोहिताने लोकांनी भरलेल्या राजमार्गातून हळूहळू मार्ग काढत राजवाड्याकडे प्रस्थान केले.