अपि चाद्याशुभान् राम स्वप्नान् पश्यामि राघव। सनिर्घाता दिवोल्काश्च पतन्ति हि महास्वनाः
राम, आज मला वाईट स्वप्नं पडत आहेत. मोठ्या आवाजात जळणारे उल्का पडताना मी पाहतोय.
अवष्टब्धं च मे राम नक्षत्रं दारुणग्रहैः। आवेदयन्ति दैवज्ञाः सूर्याङ्गारकराहुभिः
राम, ज्योतिषी सांगतात की माझ्या नक्षत्रावर सूर्य, मंगळ आणि राहू या क्रूर ग्रहांचा वाईट परिणाम झालाय.
प्रायेण च निमित्तानामीदृशानां समुद्भवे। राजा हि मृत्युमाप्नोति घोरां चापदमृच्छति
साधारणपणे अशा अपशकुनांची चिन्हं दिसली की, राजाला मृत्यू येतो किंवा मोठ्या आपत्तीला सामोरं जावं लागतं.
तद् यावदेव मे चेतो न विमुह्यति राघव। तावदेवाभिषिञ्चस्व चला हि प्राणिनां मतिः
म्हणून, राघव, माझं मन अजूनपर्यंत शांत आहे, तोपर्यंत तुझा अभिषेक व्हावा. कारण माणसाचं मन फारच चंचल असतं.
अद्य चन्द्रोऽभ्युपगमत् पुष्यात् पूर्वं पुनर्वसुम्। श्वः पुष्ययोगं नियतं वक्ष्यन्ते दैवचिन्तकाः
आज चंद्र पुर्वाषाढा नक्षत्रात पोहोचला आहे, पुष्याआधी. उद्या पुष्ययोग नक्की होईल असं ज्योतिषी सांगतील.
तत्र पुष्येऽभिषिञ्चस्व मनस्त्वरयतीव माम्। श्वस्त्वाहमभिषेक्ष्यामि यौवराज्ये परंतप
म्हणून, पुष्य नक्षत्रातच तुझा अभिषेक व्हावा, असं माझ्या मनाला फारच वाटतंय. उद्या मी तुला युवराजपदासाठी अभिषेक करीन, शत्रूंना घाबरवणाऱ्या.
तस्मात् त्वयाद्यप्रभृति निशेयं नियतात्मना। सह वध्वोपवस्तव्या दर्भप्रस्तरशायिना
म्हणून, आजपासून संयम ठेवून, तुझ्या पत्नीबरोबर, तुळशीच्या गवतावर झोपून रात्र काढावी.
सुहृदश्चाप्रमत्तास्त्वां रक्षन्त्वद्य समन्ततः। भवन्ति बहुविघ्नानि कार्याण्येवंविधानि हि
आज तुझे मित्र जागरूकपणे तुझी सर्व बाजूंनी राखण करतील. कारण अशा मोठ्या कामात अनेक अडथळे येतात.
विप्रोषितश्च भरतो यावदेव पुरादितः। तावदेवाभिषेकस्ते प्राप्तकालो मतो मम
भरत नगराबाहेर असताना, तुझ्या अभिषेकाचा योग्य काळ आला आहे, असं मला वाटतं.
कामं खलु सतां वृत्ते भ्राता ते भरतः स्थितः। ज्येष्ठानुवर्ती धर्मात्मा सानुक्रोशो जितेन्द्रियः
खरं तर, तुझा भाऊ भरत सच्च्या माणसासारखा वागतो, मोठ्यांचा मान राखतो, धर्मनिष्ठ, दयाळू आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला आहे.
किं नु चित्तं मनुष्याणामनित्यमिति मे मतम्। सतां च धर्मनित्यानां कृतशोभि च राघव
तरीही, मला असं वाटतं की माणसाचं मन कायमच स्थिर नसतं. पण जे धर्मावर ठाम असतात, त्यांची कृत्यं खूपच उजळून दिसतात, राघव.
इत्युक्तः सोऽभ्यनुज्ञातः श्वोभाविन्यभिषेचने। व्रजेति रामः पितरमभिवाद्याभ्ययाद् गृहम्
असं सांगितल्यावर आणि उद्याच्या अभिषेकाची परवानगी मिळाल्यावर, राम वडिलांना वंदन करून आपल्या घरी गेला.
प्रविश्य चात्मनो वेश्म राज्ञाऽऽदिष्टेऽभिषेचने। तत्क्षणादेव निष्क्रम्य मातुरन्तःपुरं ययौ
राजाने अभिषेकाची आज्ञा दिल्यावर, राम आपल्या घरात गेला आणि लगेचच तिथून बाहेर पडून आईच्या अंतःपुरात गेला.
तत्र तां प्रवणामेव मातरं क्षौमवासिनीम्। वाग्यतां देवतागारे ददर्शायाचतीं श्रियम्
तिथे त्याने आपल्या आईला, विनम्रपणे, सुंदर वस्त्र घालून, शांतपणे देवघरात बसलेली आणि समृद्धीसाठी प्रार्थना करताना पाहिलं.
प्रागेव चागता तत्र सुमित्रा लक्ष्मणस्तथा। सीता चानयिता श्रुत्वा प्रियं रामाभिषेचनम्
तिथे सुमित्रा आणि लक्ष्मण आधीच आले होते, आणि रामाच्या अभिषेकाची आनंदाची बातमी ऐकून, सीतेलाही तिथे आणलं होतं.
तस्मिन् कालेऽपि कौसल्या तस्थावामीलितेक्षणा। सुमित्रयान्वास्यमाना सीतया लक्ष्मणेन च
त्या वेळी कौसल्या डोळे मिटून उभी होती, सुमित्रा, सीता आणि लक्ष्मण यांनी वेढलेली.
श्रुत्वा पुष्ये च पुत्रस्य यौवराज्येऽभिषेचनम्। प्राणायामेन पुरुषं ध्यायमाना जनार्दनम्
पुष्य नक्षत्रात आपल्या मुलाचा युवराजाभिषेक होणार हे ऐकून, तिने श्वास रोखून जनार्दनाचे ध्यान केले.
तथा सनियमामेव सोऽभिगम्याभिवाद्य च। उवाच वचनं रामो हर्षयंस्तामिदं वरम्
ती अजूनही व्रतामध्ये असताना, राम तिला भेटला, नम्रपणे वंदन केले आणि आनंद देणारे हे शब्द बोलला.
अम्ब पित्रा नियुक्तोऽस्मि प्रजापालनकर्मणि। भविता श्वोऽभिषेको मे यथा मे शासनं पितुः
आई, वडिलांनी मला प्रजापालनाची जबाबदारी दिली आहे; त्यांच्या आज्ञेने उद्या माझा अभिषेक होणार आहे.
सीतयाप्युपवस्तव्या रजनीयं मया सह। एवमुक्तमुपाध्यायैः स हि मामुक्तवान् पिता
सीतेनेही आज रात्री माझ्यासोबत उपवास करावा, असे माझ्या गुरूंनी सांगितले आहे, कारण वडिलांनी मला तसे सांगितले.
यानि यान्यत्र योग्यानि श्वोभाविन्यभिषेचने। तानि मे मङ्गलान्यद्य वैदेह्याश्चैव कारय
उद्या होणाऱ्या अभिषेकासाठी जी जी शुभकृत्ये योग्य आहेत, ती आज माझ्यासाठी आणि वैदेहीसाठी कर.
एतच्छ्रुत्वा तु कौसल्या चिरकालाभिकांक्षितम्। हर्षबाष्पाकुलं वाक्यमिदं राममभाषत
हे ऐकून, दीर्घकाळची इच्छा पूर्ण होत असल्याने, कौसल्या आनंदाश्रूंनी गदगदलेल्या शब्दांत रामाला म्हणाली.
वत्स राम चिरं जीव हतास्ते परिपन्थिनः। ज्ञातीन् मे त्वं श्रिया युक्तः सुमित्रायाश्च नन्दय
माझ्या रामा, दीर्घायुष्य लाभो; तुझे शत्रू नष्ट झाले आहेत. तू संपन्नतेने माझ्या नातेवाईकांना आणि सुमित्रेलाही आनंद दे.
कल्याणे बत नक्षत्रे मया जातोऽसि पुत्रक। येन त्वया दशरथो गुणैराराधितः पिता
बाळा, तू खरोखर शुभ नक्षत्रात जन्मला आहेस, कारण तुझ्या गुणांनी दशरथ राजा तृप्त झाला आहे.
अमोघं बत मे क्षान्तं पुरुषे पुष्करेक्षणे। येयमिक्ष्वाकुराजश्रीः पुत्र त्वां संश्रयिष्यति
कमलासारख्या डोळ्याच्या बाळा, माझे संयम वाया गेले नाही, कारण आता इक्ष्वाकू वंशाची ही राजसत्ता तुझ्यावर येणार आहे.
इत्येवमुक्तो मात्रा तु रामो भ्रातरमब्रवीत्। प्राञ्जलिं प्रह्वमासीनमभिवीक्ष्य स्मयन्निव
आईने असे म्हटल्यावर, रामाने हात जोडून नम्रपणे बसलेल्या भावाकडे हसत पाहिले आणि त्याला म्हणाला.
लक्ष्मणेमां मया सार्धं प्रशाधि त्वं वसुंधराम्। द्वितीयं मेऽन्तरात्मानं त्वामियं श्रीरुपस्थिता
लक्ष्मणा, तू माझ्यासोबत ही पृथ्वी राज्य कर; ही राजलक्ष्मी माझ्या दुसऱ्या आत्म्यासारख्या तुला लाभली आहे.
सौमित्रे भुङ्क्ष्व भोगांस्त्वमिष्टान् राज्यफलानिच। जीवितं चापि राज्यं च त्वदर्थमभिकामये
सुमित्रेचा पुत्रा, तू राज्याची सुखे आणि फळे उपभोग; माझे जीवन आणि राज्य दोन्ही तुझ्यासाठीच मी इच्छितो.
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामो मातरावभिवाद्य च। अभ्यनुज्ञाप्य सीतां च ययौ स्वं च निवेशनम्
असे लक्ष्मणाला सांगून, रामाने मातांना वंदन केले, सीतेची परवानगी घेतली आणि आपल्या निवासस्थानी गेला.
thumb|पञ्चमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अयोध्याकाण्डे पञ्चमः सर्गः ॥२-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील अयोध्या कांडातील पाचवा सर्ग वाचा.