तमुवाच ततः सूतो राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति। श्रुत्वा प्रमाणं तत्र त्वं गमनायेतराय वा
मग सारथ्याने सांगितलं, "राजा तुला भेटायला इच्छितो; हे ऐकून, तुला वाटलं तर तू जाऊ शकतोस किंवा नाही."
इति सूतवचः श्रुत्वा रामोऽपि त्वरयान्वितः। प्रययौ राजभवनं पुनर्द्रष्टुं नरेश्वरम्
सारथ्याचं बोलणं ऐकून, राम तातडीने पुन्हा राजवाड्यात गेला, राजाला भेटायला.
तं श्रुत्वा समनुप्राप्तं रामं दशरथो नृपः। प्रवेशयामास गृहं विवक्षुः प्रियमुत्तमम्
राम आल्याचं ऐकून, राजा दशरथाने त्याला आत बोलावलं, कारण तो त्याच्याशी प्रेमाने बोलू इच्छित होता.
प्रविशन्नेव च श्रीमान् राघवो भवनं पितुः। ददर्श पितरं दूरात् प्रणिपत्य कृताञ्जलिः
श्रीराम आपल्या वडिलांच्या राजवाड्यात शिरताना, दूरूनच वडिलांना पाहिलं आणि हात जोडून वंदन केलं.
प्रणमन्तं तमुत्थाप्य सम्परिष्वज्य भूमिपः। प्रदिश्य चासनं चास्मै रामं च पुनरब्रवीत्
राजाने वाकणाऱ्या रामाला उचलून, मिठी मारली, त्याला आसन दाखवलं आणि पुन्हा रामाशी बोलू लागला.
राम वृद्धोऽस्मि दीर्घायुर्भुक्ता भोगा यथेप्सिताः। अन्नवद्भिः क्रतुशतैर्यथेष्टं भूरिदक्षिणैः
"राम, मी आता वृद्ध झालोय, दीर्घायुषी आहे आणि मनासारखे सुख उपभोगले आहेत. मी भरपूर दक्षिणा देऊन शंभर यज्ञ केले आहेत."
जातमिष्टमपत्यं मे त्वमद्यानुपमं भुवि। दत्तमिष्टमधीतं च मया पुरुषसत्तम
"आज तू माझ्या इच्छेप्रमाणे जन्मलेला, या पृथ्वीवर तुला तोड नाही असा मुलगा आहेस. मी जे हवं होतं ते दिलं, शिकलो आणि मिळवलं."
अनुभूतानि चेष्टानि मया वीर सुखान्यपि। देवर्षिपितृविप्राणामनृणोऽस्मि तथाऽऽत्मनः
"वीर, मी सुखही अनुभवली आहेत. देव, ऋषी, पितर, ब्राह्मण आणि स्वतःवरचं ऋण मी फेडलं आहे."
न किंचिन्मम कर्तव्यं तवान्यत्राभिषेचनात्। अतो यत्त्वामहं ब्रूयां तन्मे त्वं कर्तुमर्हसि
राम, तुझ्या अभिषेकाखेरीज मला तुझ्यासाठी काहीच करायचं नाही. म्हणून मी तुला जे सांगतो, ते तू माझ्यासाठी नक्की कर.
अद्य प्रकृतयः सर्वास्त्वामिच्छन्ति नराधिपम्। अतस्त्वां युवराजानमभिषेक्ष्यामि पुत्रक
आज सगळ्या लोकांना तूच राजा व्हावास असं वाटतंय. म्हणून, मुला, मी तुला युवराजपदासाठी अभिषेक करणार आहे.
अपि चाद्याशुभान् राम स्वप्नान् पश्यामि राघव। सनिर्घाता दिवोल्काश्च पतन्ति हि महास्वनाः
राम, आज मला वाईट स्वप्नं पडत आहेत. मोठ्या आवाजात जळणारे उल्का पडताना मी पाहतोय.
अवष्टब्धं च मे राम नक्षत्रं दारुणग्रहैः। आवेदयन्ति दैवज्ञाः सूर्याङ्गारकराहुभिः
राम, ज्योतिषी सांगतात की माझ्या नक्षत्रावर सूर्य, मंगळ आणि राहू या क्रूर ग्रहांचा वाईट परिणाम झालाय.
प्रायेण च निमित्तानामीदृशानां समुद्भवे। राजा हि मृत्युमाप्नोति घोरां चापदमृच्छति
साधारणपणे अशा अपशकुनांची चिन्हं दिसली की, राजाला मृत्यू येतो किंवा मोठ्या आपत्तीला सामोरं जावं लागतं.
तद् यावदेव मे चेतो न विमुह्यति राघव। तावदेवाभिषिञ्चस्व चला हि प्राणिनां मतिः
म्हणून, राघव, माझं मन अजूनपर्यंत शांत आहे, तोपर्यंत तुझा अभिषेक व्हावा. कारण माणसाचं मन फारच चंचल असतं.
अद्य चन्द्रोऽभ्युपगमत् पुष्यात् पूर्वं पुनर्वसुम्। श्वः पुष्ययोगं नियतं वक्ष्यन्ते दैवचिन्तकाः
आज चंद्र पुर्वाषाढा नक्षत्रात पोहोचला आहे, पुष्याआधी. उद्या पुष्ययोग नक्की होईल असं ज्योतिषी सांगतील.
तत्र पुष्येऽभिषिञ्चस्व मनस्त्वरयतीव माम्। श्वस्त्वाहमभिषेक्ष्यामि यौवराज्ये परंतप
म्हणून, पुष्य नक्षत्रातच तुझा अभिषेक व्हावा, असं माझ्या मनाला फारच वाटतंय. उद्या मी तुला युवराजपदासाठी अभिषेक करीन, शत्रूंना घाबरवणाऱ्या.
तस्मात् त्वयाद्यप्रभृति निशेयं नियतात्मना। सह वध्वोपवस्तव्या दर्भप्रस्तरशायिना
म्हणून, आजपासून संयम ठेवून, तुझ्या पत्नीबरोबर, तुळशीच्या गवतावर झोपून रात्र काढावी.
सुहृदश्चाप्रमत्तास्त्वां रक्षन्त्वद्य समन्ततः। भवन्ति बहुविघ्नानि कार्याण्येवंविधानि हि
आज तुझे मित्र जागरूकपणे तुझी सर्व बाजूंनी राखण करतील. कारण अशा मोठ्या कामात अनेक अडथळे येतात.
विप्रोषितश्च भरतो यावदेव पुरादितः। तावदेवाभिषेकस्ते प्राप्तकालो मतो मम
भरत नगराबाहेर असताना, तुझ्या अभिषेकाचा योग्य काळ आला आहे, असं मला वाटतं.
कामं खलु सतां वृत्ते भ्राता ते भरतः स्थितः। ज्येष्ठानुवर्ती धर्मात्मा सानुक्रोशो जितेन्द्रियः
खरं तर, तुझा भाऊ भरत सच्च्या माणसासारखा वागतो, मोठ्यांचा मान राखतो, धर्मनिष्ठ, दयाळू आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला आहे.
किं नु चित्तं मनुष्याणामनित्यमिति मे मतम्। सतां च धर्मनित्यानां कृतशोभि च राघव
तरीही, मला असं वाटतं की माणसाचं मन कायमच स्थिर नसतं. पण जे धर्मावर ठाम असतात, त्यांची कृत्यं खूपच उजळून दिसतात, राघव.
इत्युक्तः सोऽभ्यनुज्ञातः श्वोभाविन्यभिषेचने। व्रजेति रामः पितरमभिवाद्याभ्ययाद् गृहम्
असं सांगितल्यावर आणि उद्याच्या अभिषेकाची परवानगी मिळाल्यावर, राम वडिलांना वंदन करून आपल्या घरी गेला.
प्रविश्य चात्मनो वेश्म राज्ञाऽऽदिष्टेऽभिषेचने। तत्क्षणादेव निष्क्रम्य मातुरन्तःपुरं ययौ
राजाने अभिषेकाची आज्ञा दिल्यावर, राम आपल्या घरात गेला आणि लगेचच तिथून बाहेर पडून आईच्या अंतःपुरात गेला.
तत्र तां प्रवणामेव मातरं क्षौमवासिनीम्। वाग्यतां देवतागारे ददर्शायाचतीं श्रियम्
तिथे त्याने आपल्या आईला, विनम्रपणे, सुंदर वस्त्र घालून, शांतपणे देवघरात बसलेली आणि समृद्धीसाठी प्रार्थना करताना पाहिलं.
प्रागेव चागता तत्र सुमित्रा लक्ष्मणस्तथा। सीता चानयिता श्रुत्वा प्रियं रामाभिषेचनम्
तिथे सुमित्रा आणि लक्ष्मण आधीच आले होते, आणि रामाच्या अभिषेकाची आनंदाची बातमी ऐकून, सीतेलाही तिथे आणलं होतं.
तस्मिन् कालेऽपि कौसल्या तस्थावामीलितेक्षणा। सुमित्रयान्वास्यमाना सीतया लक्ष्मणेन च
त्या वेळी कौसल्या डोळे मिटून उभी होती, सुमित्रा, सीता आणि लक्ष्मण यांनी वेढलेली.
श्रुत्वा पुष्ये च पुत्रस्य यौवराज्येऽभिषेचनम्। प्राणायामेन पुरुषं ध्यायमाना जनार्दनम्
पुष्य नक्षत्रात आपल्या मुलाचा युवराजाभिषेक होणार हे ऐकून, तिने श्वास रोखून जनार्दनाचे ध्यान केले.
तथा सनियमामेव सोऽभिगम्याभिवाद्य च। उवाच वचनं रामो हर्षयंस्तामिदं वरम्
ती अजूनही व्रतामध्ये असताना, राम तिला भेटला, नम्रपणे वंदन केले आणि आनंद देणारे हे शब्द बोलला.
अम्ब पित्रा नियुक्तोऽस्मि प्रजापालनकर्मणि। भविता श्वोऽभिषेको मे यथा मे शासनं पितुः
आई, वडिलांनी मला प्रजापालनाची जबाबदारी दिली आहे; त्यांच्या आज्ञेने उद्या माझा अभिषेक होणार आहे.
सीतयाप्युपवस्तव्या रजनीयं मया सह। एवमुक्तमुपाध्यायैः स हि मामुक्तवान् पिता
सीतेनेही आज रात्री माझ्यासोबत उपवास करावा, असे माझ्या गुरूंनी सांगितले आहे, कारण वडिलांनी मला तसे सांगितले.