यदि देवाः प्रसन्ना मे द्विजपुत्रः स जीवतु । दिशन्तु वरमेतं मे इप्सितं परमं मम ।। ७.७६.
'जर देव माझ्यावर प्रसन्न असतील, तर त्या ब्राह्मणाच्या एकुलत्या एक मुलाला पुन्हा जीव द्या; हा वर मला द्या, कारण हाच माझा सर्वात मोठा इच्छित वर आहे.'
ममापचाराद्यातो ऽसौ ब्राह्मणस्यैकपुत्रकः । अप्राप्तकालः कालेन नीतो वैवस्वतक्षयम् ।। ७.७६.
'माझ्या चुकीमुळे त्या ब्राह्मणाचा एकुलता एक मुलगा गेला; योग्य वेळ येण्याआधीच काळाने त्याला यमाच्या लोकात नेलं.'
तं जीवयथ भद्रं वो नानृतं कर्तुमर्हथ । द्विजस्य संश्रुतो ऽर्थो मे जीवयिष्यामि ते सुतम् ।। ७.७६.
'त्याला पुन्हा जिवंत करा, तुमचं कल्याण होवो; तुम्ही खोटं करू नका. मी त्या ब्राह्मणाला वचन दिलं आहे, त्याचा मुलगा मी जिवंत करणार.'
राघवस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा विबुधसत्तमाः । प्रत्युचू राघवं प्रीता देवाः प्रीतिसमन्वितम् ।। ७.७६.
राघवाचं हे बोलणं ऐकून, देवांमधील श्रेष्ठ देव आनंदित होऊन राघवाला प्रेमाने उत्तर देऊ लागले.
निर्वृतो भव काकुत्स्थ सो ऽस्मिन्नहनि बालकः । जीवितं प्राप्तवान्भूयः समेतश्चापि बन्धुभिः ।। ७.७६.
'हे काकुत्स्थ, तू निश्चिंत रहा; आज त्या मुलाला पुन्हा जीव मिळाला आहे आणि तो आपल्या नातेवाईकांमध्ये परतला आहे.'
यस्मिन्मुहूर्ते काकुत्स्थ शूद्रो ऽयं विनिपातितः । तस्मिन्मुहूर्ते बालो ऽसौ जीवेन समयुज्यत ।। ७.७६.
'ज्या क्षणी, हे काकुत्स्थ, हा शूद्र मारला गेला, त्याच क्षणी त्या मुलाला पुन्हा जीव मिळाला.'
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते साधु याम नरर्षभ । अगस्त्यस्याश्रमपदं द्रष्टुमिच्छाम राघव ।। ७.७६.
तुला सर्व मंगल लाभो, तुझे भले होवो, हे नरांमध्ये श्रेष्ठ! चला, आपण आगस्त्य ऋषींच्या आश्रमाला भेट द्यायला जाऊया, हे राघव.
तस्य दीक्षा समाप्ता हि ब्रह्मर्षेः सुमहाद्युतेः । द्वादशं हि गतं वर्षं जलशय्यां समासतः ।। ७.७६.
त्या तेजस्वी ब्रह्मर्षीची व्रतसंपन्नता आता पूर्ण झाली आहे; बारा वर्षे त्यांनी पाण्यातच झोपून तप केले.
काकुत्स्थ तद्गमिष्यामो मुनिं समभिनन्दितुम् । त्वं चाप्यागच्छ भद्रं ते द्रष्टुं तमृषिसत्तमम् ।। ७.७६.
काकुत्स्था, आपण त्या ऋषींच्या स्वागतासाठी जाऊया; आणि तुही, तुझे कल्याण होवो, त्या श्रेष्ठ ऋषीला भेटायला ये.
स तथेति प्रतिज्ञाय देवानां रघुनन्दनः । आरुरोह विमानं तं पुष्पकं हेमभूषितम् ।। ७.७६.
रघुनंदनाने 'तसेच' म्हणून ते सुवर्णाने सजवलेले पुष्पक विमान चढले.
ततो देवाः प्रयातास्ते विमानैर्बहुविस्तरैः । रामो ऽप्यनुजगामाशु कुम्भयोनेस्तपोवनम् ।। ७.७६.
मग देवता आपापल्या मोठ्या विमानांतून निघून गेल्या, आणि रामही लवकरच कुम्भातून जन्मलेल्या ऋषीच्या तपोवनाकडे गेला.
दृष्ट्वा तु देवान्सम्प्राप्तानगस्त्यस्तपसां निधिः । अर्चयामास धर्मात्मा सर्वांस्तानविशेषतः ।। ७.७६.
देवता आलेले पाहून, तपश्चर्येचा खजिना असलेल्या आगस्त्य ऋषीने सर्वांना, कोणताही भेद न करता, योग्य सन्मान दिला.
प्रतिगृह्य ततः पूजां सम्पूज्य च महामुनिम् । जग्मुस्ते त्रिदशा हृष्टा नाकपृष्ठं सहानुगैः ।। ७.७६.
पूजा स्वीकारून आणि महर्षीचे योग्य आदराने स्वागत करून, आनंदी देवता आपल्या सेवकांसह स्वर्गात परत गेले.
गतेषु तेषु काकुत्स्थः पुष्पकादवरुह्य च । ततो ऽभिवादयामास ह्यगस्त्यमृषिसत्तमम् ।। ७.७६.
ते सर्व निघून गेल्यावर, काकुत्स्थ पुष्पकातून खाली उतरला आणि त्याने श्रेष्ठ ऋषी आगस्त्य यांना नमस्कार केला.
सो ऽभिवाद्य महात्मानं ज्वलन्तमिव तेजसा । आतिथ्यं परमं प्राप्य निषसाद नराधिपः ।। ७.७६.
त्याने त्या तेजस्वी आणि महात्मा ऋषीला नमस्कार केला, आणि राजाने उत्तम पाहुणचार मिळवून बसला.
तमुवाच महातेजाः कुम्भयोनिर्महातपाः । स्वागतं ते नरश्रेष्ठ दिष्ट्या प्राप्तो ऽसि राघव ।। ७.७६.
महातपस्वी आणि तेजस्वी कुम्भातून जन्मलेले आगस्त्य म्हणाले, 'तुझे स्वागत आहे, हे नरांमध्ये श्रेष्ठ! राघव, तू सुदैवाने येथे आला आहेस.'
त्वं मे बहुमतो राम गुणैर्बहुभिरुत्तमैः । अतिथिः पूजनीयश्च मम नित्यं हृदि स्थितः ।। ७.७६.
राम, तुझे अनेक उत्तम गुणांमुळे मी तुला फार मानतो; तू माझ्यासाठी नेहमीच आदरणीय पाहुणा आहेस आणि माझ्या हृदयात वास करतोस.
सुरा हि कथयन्ति त्वामागतं शूद्रघातिनम् । ब्राह्मणस्य तु धर्मेण त्वया जीवापितः सुतः ।। ७.७६.
देवता म्हणतात की, तू आलेला शूद्रहंता आहेस; पण ब्राह्मणाच्या धर्माने तू त्याच्या मुलाला पुन्हा जीव दिलास.
उष्यतां चेह रजनी सकाशे मम राघव । प्रभाते पुष्पकेण त्वं गन्ता ऽसि पुरमेव हि ।। ७.७६.
राघवा, ही रात्र माझ्या सान्निध्यात काढ; सकाळी तू पुष्पक विमानाने आपल्या नगरीकडे जाशील.
त्वं हि नारायणः श्रीमांस्त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । त्वं प्रभुः सर्वदेवानां पुरुषस्त्वं सनातनः ।। ७.७६.
तूच नारायण आहेस, सर्व वैभव तुझ्यात आहे; सर्व देवतांचा स्वामी आणि सनातन पुरुष तूच आहेस.
इदं चाभरणं सौम्य निर्मितं विश्वकर्मणा । दिव्यं दिव्येन वपुषा दीप्यमानं स्वतेजसा । प्रतिगृह्णीष्व काकुत्स्थ मत्प्रियं कुरु राघव ।। ७.७६.
हे सौम्य, हे दिव्य दागिने विश्वकर्म्याने बनवले आहे, स्वतःच्या तेजाने झळाळणारे आहे; हे काकुत्स्थ, ते स्वीकार आणि मला आनंदी कर, हे राघव.
दत्तस्य हि पुनर्दाने सुमहत्फलमुच्यते । भरणे हि भवान् शक्तः सेन्द्राणां मरुतामपि ।। ७.७६.
दिलेले परत देण्यात मोठे पुण्य आहे असे सांगितले जाते; आणि तू तर इंद्रासह मरुतगणांचाही भार उचलू शकतोस.
त्वं हि शक्तस्तारयितुं सेन्द्रानपि दिवौकसः । तस्मात्प्रदास्ये विधिवत्तत्प्रतीच्छ नराधिप ।। ७.७६.
तू खरेच इंद्रासह देवतांनाही तारू शकतोस; म्हणून मी तुला हे विधिपूर्वक देतो—हे नराधिपा, ते स्वीकार.
दिव्यमाभरणं चित्रं प्रदीप्तमिव भास्करम् ।। ७.७६.
हे दिव्य आणि सुंदर दागिने, सूर्यासारखे तेजस्वी आहे.
अथोवाच महात्मानमिक्ष्वाकूणां महारथः । रामो मतिमतां श्रेष्ठः क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ।। ७.७६.
मग इक्ष्वाकू कुळातील पराक्रमी आणि बुद्धिमान राम, क्षत्रियाचे कर्तव्य आठवत, त्या महात्म्याशी बोलला.
प्रतिग्रहो ऽयं भगवन्ब्राह्मणस्याविगर्हितः । गृह्णीयां क्षत्रियो ऽहं वै कथं ब्राह्मणपुङ्गव ।। ७.७६.
हे भगवंत, ब्राह्मणासाठी हे स्वीकारणे निष्कलंक आहे; पण मी क्षत्रिय आहे—म्हणून, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मी हे कसे स्वीकारू?
ब्राह्मणेन विशेषेण दत्तं तद्वक्तुमर्हसि । एवमुक्तस्तु रामेण प्रत्युवाच महानृषिः ।। ७.७६.
विशेषतः ब्राह्मणाने दिले असल्याने, हे समजावून सांगावे अशी मी विनंती करतो; असे रामाने म्हटल्यावर, तो महान ऋषी उत्तर देऊ लागला.
आसन्कृतयुगे राम ब्रह्मभूते पुरायुगे । अपार्थिवाः प्रजाः सर्वाः सुराणां तु शतक्रतुः ।। ७.७६.
राम, त्या प्राचीन सत्ययुगात, जेव्हा सर्वत्र ब्रह्माचेच सामर्थ्य होते, त्या वेळी सर्व प्रजाजाती पृथ्वीवरील नव्हत्या आणि इंद्र हा देवांचा राजा होता.
ताः प्रजा देवदेवेशं राजार्थं समुपाद्रवन् । सुराणां स्थापितो राजा त्वया देव शतक्रतुः ।। ७.७६.
त्या प्रजांनी राजासाठी देवाधिदेवाकडे जाऊन विनंती केली; आणि मग, हे देव, तुझ्यामुळे इंद्राला देवांचा राजा म्हणून नेमण्यात आले.
प्रयच्छ नो हि लोकेश पार्थिवं नरपुङ्गवम् । यस्मै पूजां प्रयुञ्जाना धूतपापाश्चरेमहि । न वसामो विना राज्ञा एष नो निश्चयः परः ।। ७.७६.
हे लोकांचे स्वामी, आम्हाला एखादा पुरुषराजा दे, ज्याची आम्ही पूजा करू, पापमुक्त होऊ आणि त्याच्या अधीन राहू; आम्ही राजाशिवाय राहू शकत नाही—ही आमची ठाम इच्छा आहे.