सारथे तुरगाञ्छीघ्रं योजयस्व रथोत्तमे । स्वास्तीर्णं राजभवनात्सीतायाश्चासनं कुरु ।। ७.४६.
सारथ्या, लवकर उत्तम घोडे रथाला जोडा आणि राजवाड्यातून सीतेसाठी मऊ आसन तयार कर.
सीता हि राजवचनादाश्रमं पुण्यकर्मणाम् । मया नेया महर्षीणां श्रीघ्रमानीयतां रथः ।। ७.४६.
राजाच्या आज्ञेने मला सीतेला महर्षींच्या आश्रमात न्यायचं आहे; पटकन रथ आण.
सुमन्त्रस्तु तथेत्युक्त्वा युक्तं परमवाजिभिः । रथं सुरुचिरप्रख्यं स्वास्तीर्णं सुखशय्यया ।। ७.४६.
सुमंत्राने 'जसे सांगाल तसे' म्हणून, सुंदर आणि उत्तम घोड्यांनी जोडलेला, मऊ आसन असलेला रथ तयार केला.
आनीयोवाच सौमित्रिं मित्राणां मानवर्धनम् । रथो ऽयं समनुप्राप्तो यत्कार्यं क्रियतां प्रभो ।। ७.४६.
तो रथ घेऊन मित्रांचा आणि लोकांचा मान वाढवणाऱ्या सौमित्राला म्हणाला, 'रथ तयार आहे, जे काही करायचं ते करा, स्वामी.'
एवमुक्तः सुमन्त्रेण राजवेश्मनि लक्ष्मणः । प्रविश्य सीतामासाद्य व्याजहार नरर्षभः ।। ७.४६.
सुमंत्राने असं म्हटल्यावर लक्ष्मण राजवाड्यात गेला, सीतेजवळ पोहोचून, तो नरश्रेष्ठ बोलू लागला.
त्वया किलैष नृपतिर्वरं वै याचितः प्रभुः । नृपेण च प्रतिज्ञातमाज्ञप्तश्चाश्रमं प्रति ।। ७.४६.
ऐकतो की, तू राजाकडे वर मागितला होतास आणि राजाने तुला आश्रमात जाण्याचं वचन दिलं आहे.
गङ्गीतीरे मया देवि ऋषीणामाश्रमाञ्छुभान् । शीघ्रं गत्वा तु वैदेहि शासनात्पार्थिवस्य नः । अरण्ये मुनिभिर्जुष्टे अपनेया भविष्यसि ।। ७.४६.
गंगेच्या काठी, देवी, मी तुला महर्षींच्या पवित्र आश्रमात लवकर घेऊन जाईन; राजाच्या आज्ञेने, त्या वनात ऋषींच्या सान्निध्यात तू राहशील.
एवमुक्ता तु वैदेही लक्ष्मणेन महात्मना । प्रहर्षमतुलं लेभे गमनं चाप्यरोचयत् ।। ७.४६.
महात्मा लक्ष्मणाने असं सांगितल्यावर, वैदेहीला अपूर्व आनंद झाला आणि तिने जाण्याचं मान्य केलं.
वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च । गृहीत्वा तानि वैदेही गमनायोपचक्रमे ।। ७.४६.
वैदेहीने सुंदर वस्त्रं आणि विविध दागिने घेतले आणि जाण्याची तयारी करू लागली.
इमानि मुनिपत्नीनां दास्याम्याभरणान्हम् । वस्त्राणि च महार्हाणि धनानि विविधानि च ।। ७.४६.
'हे दागिने, सुंदर वस्त्रं आणि विविध धन मी ऋषींच्या पत्नीना देईन.'
सौमित्रिस्तु तथेत्युक्त्वा रथमारोप्य मैथिलीम् । प्रययौ शीघ्रतुरगै रामस्याज्ञामनुस्मरन् ।। ७.४६.
सुमित्रानंदन लक्ष्मण म्हणाला, "ठीक आहे," आणि मैथिलीला रथावर बसवून, रामाची आज्ञा आठवत, वेगवान घोड्यांसह निघाला.
अब्रवीच्च तदा सीता लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् । अशुभानि बहून्येव पश्यामि रघुनन्दन ।। ७.४६.
त्या वेळी सीतेने लक्ष्मणाला, जो सौभाग्य वाढवणारा आहे, असे सांगितले, "रघुकुळातील, मला अनेक अशुभ चिन्हे दिसत आहेत."
नयनं मे स्फुरत्यद्य गात्रोत्कम्पश्च जायते । हृदयं चैव सौमित्रे अस्वस्थमिव लक्षये ।। ७.४६.
"आज माझे डोळे फडफडत आहेत, अंगाला थरकाप येतोय, आणि सौमित्रा, माझे हृदयही अस्वस्थ वाटते."
औत्सुक्यं परमं चापि अधृतिश्च परा मम । शून्यामेव च पश्यामि पृथिवीं पृथुलोचन ।। ७.४६.
"मला फारच काळजी आणि अस्थैर्य वाटते, मोठ्या डोळ्याच्या, आणि ही पृथ्वी मला ओस वाटते."
अपि स्वस्ति भवेत्तस्य भ्रातुस्ते भ्रातृवत्सल । श्वश्रूणां चैव मे वीर सर्वासामविशेषतः ।। ७.४६.
"तुझ्या भावाचे, भाऊप्रेमी, आणि माझ्या सर्व सासूंना, वीर, कुणाच्याही अपवादाशिवाय, सर्वांचे कल्याण होवो."
पुरे जनपदे चैव कुशलं प्राणिनामपि । इत्यञ्जलिकृता सीता देवता अभ्ययाचत ।। ७.४६.
"नगरात आणि देशात, तसेच सर्व जीवांचेही मंगल होवो." असे म्हणून, सीतेने हात जोडून देवांना प्रार्थना केली.
लक्ष्मणो ऽर्थं ततः श्रुत्वा शिरसा वन्द्य मैथिलीम् । शिवमित्यब्रवीद्धृष्टो हृदयेन विशुष्यता ।। ७.४६.
लक्ष्मणाने तिचे बोल ऐकून, मैथिलीला वाकून नमस्कार केला आणि जरी त्याचे मन व्याकुळ झाले होते, तरी धैर्याने म्हणाला, "शुभ होवो."
ततो वासमुपागम्य गोमतीतीर आश्रमे । प्रभाते पुनरुत्थाय सौमित्रिः सूतमब्रवीत् ।। ७.४६.
नंतर ते गोमतीच्या काठीच्या आश्रमात पोहोचले. पहाटे उठून सौमित्राने सारथ्याला सांगितले.
योजयस्व रथं शीघ्रमद्य भागीरथीजलम् । शिरसा धारयिष्यामि त्र्यम्बकः पर्वते यथा ।। ७.४६.
"रथ लवकर तयार कर, आज मी भागीरथीचे पाणी डोक्यावर घेईन, जसे त्र्यंबकाने पर्वतावर घेतले होते."
सो ऽश्वान् रज्वाथ चतुरो रथे युङ्क्त्वा मनोजवान् । आरोहस्वेति वैदेहीं सूतः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।। ७.४६.
त्याने चार वेगवान घोडे रथाला जोडले, आणि सारथ्याने हात जोडून वैदेहीला सांगितले, "महाराणी, कृपया रथावर या."
सा तु सूतस्य वचनादारुरोह रथोत्तमम् । सीता सौमित्रिणा सार्धं सुमन्त्रेण च धीमता ।। ७.४६.
सारथ्याच्या बोलण्यावर, सीता उत्तम रथावर चढली, सौमित्र आणि बुद्धिमान सुमंत्र यांच्यासह.
आससाद विशालाक्षी गङ्गां पापविनाशिनीम् । अथार्धदिवसं गत्वा भागीरथ्या जलाशयम् ।। ७.४६.
मोठ्या डोळ्यांची ती सीता पाप नष्ट करणाऱ्या गंगेच्या काठी आली; आणि अर्धा दिवस गेल्यावर भागीरथीच्या पाण्यापर्यंत पोहोचली.
निरीक्ष्य लक्ष्मणो दीनः प्ररुरोद महास्वनः ।। ७.४६.
लक्ष्मण तिला पाहून खूप दुःखी झाला आणि मोठ्याने रडू लागला.
सीता तु परमायत्ता दृष्ट्वा लक्ष्मणमातुरम् । उवाच वाक्यं धर्मज्ञा किमिदं रुद्यते त्वया ।। ७.४६.
पूर्णपणे अवलंबून असलेली सीता, लक्ष्मणाला व्याकुळ पाहून, धर्म जाणणारी म्हणून म्हणाली, "तू असे का रडतोस?"
जाह्नवीतीरमासाद्य चिराभिलषितं मम । हर्षकाले किमर्थं मां विषादयसि लक्ष्मण ।। ७.४६.
"मी ज्या जाह्नवीच्या काठी यायचे फार दिवसांपासून इच्छित होते, तिथे आल्यावर, या आनंदाच्या क्षणी, तू मला का दुःखी करतोस, लक्ष्मण?"
नित्यं त्वं रामपार्श्वेषु वर्तसे पुरुषर्षभ । कच्चिद्विनाकृतस्तेन द्विरात्रं शोकमागतः ।। ७.४६.
"तू नेहमी रामाच्या जवळ असतोस, श्रेष्ठ पुरुषा; दोन रात्री त्याच्यापासून दूर राहूनच तुला हा शोक आला का?"
ममापि दयितो रामो जीवितादपि लक्ष्मण । न चाहमेवं शोचामि मैवं त्वं बालिशो भव ।। ७.४६.
"राम मला जिवापेक्षा प्रिय आहे, लक्ष्मण; तरी मी असे दुःख करत नाही. तू असे बालिशपण करू नकोस."
तारयस्व च मां गङ्गां दर्शयस्व च तापसान् । ततो मुनिभ्यो दास्यामि वांसास्याभरणानि च ।। ७.४६.
"मला गंगेच्या पलीकडे घेऊन जा आणि तपस्व्यांना दाखव. मग मी त्या ऋषींना माझी दागिने आणि बांगड्या देईन."
ततः कृत्वा महर्षीणां यथार्हमभिवादनम् । तत्र चैकां निशामुष्य यास्यामस्तां पुरीं पुनः ।। ७.४६.
मग आपण त्या महर्षींना योग्य तेवढा नमस्कार करून, तिथे एक रात्र थांबू, आणि मग पुन्हा त्या नगरीत परत जाऊ.
ममापि पद्मपत्राक्षं सिंहोरस्कं कृशोदरम् । त्वरते हि मनो द्रष्टुं रामं रमयतां वरम् ।। ७.४६.
माझं मन सतत त्या कमळासारख्या डोळ्यांच्या, सिंहासारख्या छातीच्या, सडपातळ कमरेच्या आणि सर्वांना आनंद देणाऱ्या रामाचं दर्शन घ्यायला आतुर झालं आहे.