स विसृज्य ततो रामः पुष्पकं हेमभूषितम् । प्रविवेश महाबाहुरशोकवनिकां तदा ।। ७.४२.
त्यावेळी रामाने सोन्याने सजवलेली पुष्पक विमान पाठवून दिले आणि तो महाबाहू अशोकवनात गेला.
चन्दनागुरुचूतैश्च तुङ्गकालेयकैरपि । देवदारुवनैश्चापि समन्तादुपशोभिताम् ।। ७.४२.
ते वन सर्व बाजूंनी चंदन, अगर, आंबा, उंच काळेया वृक्ष आणि दिव्य देवदाराच्या जंगलांनी शोभलेले होते.
चम्पकाशोकपुन्नागमधूकपनसासनैः । शोभितां पारिजातैश्च विधूमज्वलनप्रभैः ।। ७.४२.
तेथे चंपक, अशोक, पुन्नाग, मधूक, फणस, साळ आणि धग न निघणाऱ्या अग्नीप्रमाणे तेजस्वी पारिजात वृक्षांनी वन शोभले होते.
लोध्रनीपार्जुनैर्नागैः सप्तपर्णातिमुक्तकैः । मन्दारकदलीगुल्मलताजालसमावृताम् ।। ७.४२.
लोध्र, नीप, अर्जुन, नाग, सप्तपर्ण, अतिमुक्तक आणि मंदार, केळी, विविध वेलींनी ते वन आच्छादले होते.
प्रियङ्गुभिः कदम्बैश्च तथा च वकुलैरपि । जम्बूभिर्दाडिमैश्चैव कोविदारैश्च शोभिताम् ।। ७.४२.
प्रियंगू, कदंब, वकुळ, जांभूळ, डाळिंब आणि कोविदार वृक्षांनी ते वन शोभले होते.
सर्वदा कुसुमै रम्यैः फलवद्भिर्मनोरमैः । दिव्यगन्धरसोपेतैस्तरुणाङ्कुरपल्लवैः ।। ७.४२.
सदैव सुंदर फुलांनी, मनोहारी फळांनी आणि दिव्य सुगंध व स्वाद असलेल्या कोवळ्या पालवीने ते वन सजले होते.
तथैव तरुभिर्दिव्यैः शिल्पिभिः परिकल्पितैः । चारुपल्लवपुष्पाढ्यैर्मत्तभ्रमरसङ्कुलैः ।। ७.४२.
तसेच, कुशल शिल्पकारांनी घडवलेले दिव्य वृक्ष, सुंदर पल्लव आणि फुलांनी भरलेले, आणि गुंगीलेल्या भुंगेऱ्यांनी गजबजलेले होते.
कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च नानावर्णैश्च पक्षिभिः । शोभितां शतशश्चित्रां चूतवृक्षावतंसकैः ।। ७.४२.
कोकिळ, भृंगराज आणि रंगीबेरंगी पक्ष्यांनी, तसेच शेकडो सुंदर आंब्याच्या झाडांनी ते वन अलंकृत झाले होते.
शातकुम्भनिभाः केचित्केचिदग्निशिखोपमाः । नीलाञ्जननिभाश्चान्ये भान्ति तत्रत्यपादपाः ।। ७.४२.
काही झाडे सोन्यासारखी चमकत होती, काही अग्नीच्या ज्वाळेसारखी, तर काही काळ्या काजळासारखी दिसत होती; असे तेथील वृक्ष होते.
सुरभीणि च पुष्पाणि माल्यानि विविधानि च । दीर्घिका विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा ।। ७.४२.
तेथे सुगंधी फुले, विविध माळा आणि निरनिराळ्या आकारांची, शुद्ध पाण्याने भरलेली तलाव होती.
माणिक्यकृतसोपानाः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः । फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपशोभिताः ।। ७.४२.
माणिक्याच्या पायऱ्या, स्फटिकाने मढवलेली फरशी, फुललेल्या कमळ आणि नीलकमळांची बाग, आणि चक्रवाक पक्ष्यांनी शोभलेले तलाव होते.
दात्यूहशुकसङ्घुष्टा हंससारसनादिताः । तरुभिः पुष्पवद्भिश्च तीरजैरुपशोभिताः ।। ७.४२.
दात्यूह आणि पोपटांच्या किलबिलाटाने, हंस आणि सारसांच्या आवाजाने, तसेच काठावर फुलांनी बहरलेल्या झाडांनी ते तलाव गूंजत होते.
प्राकारैर्विविधाकारैः शोभिताश्च शिलातलैः । तत्रैव च वनोद्देशे वैडूर्यमणिसन्निभैः ।। ७.४२.
त्या वनात वेगवेगळ्या आकारांच्या तटांनी आणि सुंदर दगडी फरशांनी सजलेली जागा होती. तिथेच त्या वनाच्या भागात वैडूर्य मणीप्रमाणे चमकणाऱ्या दगडांचे सपाट भाग होते.
शाद्वलैः परमोपेतां पुष्पितद्रुमकाननाम् । तत्र सङ्घर्षजातानां वृक्षाणां पुष्पशालिनाम् ।। ७.४२.
ती जागा हिरव्या गवताच्या गालिच्यांनी आणि फुलांनी बहरलेल्या झाडांच्या बनांनी भरलेली होती. तिथे झाडांवरून खाली पडलेली फुले जमिनीवर पसरली होती.
प्रस्तराः पुष्पशबला नभस्तारागणैरिव । नन्दनं हि यथेन्द्रस्य ब्राह्मं चैत्ररथं यथा । तथाभूतं हि रामस्य काननं सन्निवेशनम् ।। ७.४२.
दगडी फरशांवर फुलांचे डाग पडले होते, जणू आकाशात ताऱ्यांचे झुंड विखुरले आहेत. रामाचे ते वननिवास इंद्राच्या नंदनवनासारखे किंवा ब्रह्माच्या चित्ररथासारखे भासायचे.
बह्वासनगृहोपेतां लतागृहसमावृताम् । अशोकवनिकां स्फीतां प्रविश्य रघुनन्दनः ।। ७.४२.
अनेक आसनगृहांनी आणि वेलींनी वेढलेल्या सुंदर अशोकवनात रघुकुळाचा आनंद राम आत गेला.
आसने च शुभाकारे पुष्पप्रकरभूषिते । कुशास्तरणसंस्तीर्णे रामः सन्निषसाद ह ।। ७.४२.
फुलांच्या राशीने सजवलेल्या आणि कुशाच्या गालिच्याने मांडलेल्या सुंदर आसनावर राम बसला.
सीतामादायं हस्तेन मधुमैरेयकं शुचि । पाययामास काकुत्स्थः शचीमिव पुरन्दरः ।। ७.४२.
रामाने सीतेचा हात धरून तिला शुद्ध मधमिश्रित मद प्यायला दिले, जसे इंद्र शचीला देतो.
मांसानि च समृष्टानि फलानि विविधानि च । रामस्याभ्यवहारार्थं किङ्करास्तूर्णमाहरन् ।। ७.४२.
रामाच्या जेवणासाठी सेवकांनी लवकरच छान शिजवलेले मांस आणि विविध फळे आणली.
उपानृत्यंश्च राजानं नृत्यगीतविशारदाः । बालाश्च रूपवत्यश्च स्त्रियः पानवशानुगाः ।। ७.४२.
नृत्य आणि गाण्यात कुशल, सुंदर तरुण स्त्रिया, मद्याच्या आनंदात, राजासमोर नाचू लागल्या.
मनोभिरामा रामास्ता रामो रमयतां वरः । रमयामास धर्मात्मा नित्यं परमभूषितः ।। ७.४२.
त्या रम्य आणि नेहमीच सुशोभित स्त्रियांना राम, जो सर्वांना आनंद देणारा आणि धर्मशील आहे, आनंद देत होता.
स तया सीतया सार्धमासीनो विरराज ह । अरुन्धत्या सहासीनो वसिष्ठ इव तेजसा ।। ७.४२.
राम सीतेसोबत बसला आणि तेजाने उजळून निघाला, जसे वसिष्ठ अरुंधतीसोबत बसला असता.
एवं रामो मुदा युक्तः सीतां सुरसुतोपमाम् । रमयामास वैदेहीमहन्यहनि देववत् ।। ७.४२.
राम आनंदाने भरून, देवकन्येसारख्या सीतेला दररोज देवासारखा आनंद देत असे.
तथा तयोर्विहरतोः सीताराघवयोश्चिरम् । अत्यक्रामच्छुभः कालः शैशिरो भोगदः सदा ।। ७.४२.
सीता आणि राघव असे एकत्र विहरत असताना, नेहमीच सुख देणारा शुभ शिशिर ऋतू हळूहळू सरला.
दशवर्षसहस्राणि गतानि सुमहात्मनोः । प्राप्तयोर्विविधान्भोगानतीतः शिशिरागमः ।। ७.४२.
त्या दोन्ही महात्म्यांनी विविध सुखांचा अनुभव घेत दहा हजार वर्षे घालवली आणि शिशिर ऋतू संपला.
पूर्वाह्णे धर्मकार्याणि कृत्वा धर्मेण धर्मवित् । शेषं दिवसभागार्धमन्तःपुरगतो ऽभवत् ।। ७.४२.
राम, जो धर्म जाणणारा होता, सकाळी धर्माचे कामे करून, उरलेला दिवसाचा अर्धा भाग अंतःपुरात घालवी.
सीतापि देवकार्याणि कृत्वा पौर्वाह्णिकानि वै । श्वश्रूणामकरोत्पूजां सर्वासामविशेषतः ।। ७.४२.
सीताही सकाळची देवकार्ये करून, सर्व सासूंना भेद न करता नम्रतेने पूजन करायची.
अभ्यगच्छत्ततो रामं विचित्राभरणाम्बरा । त्रिविष्टपे सहस्राक्षमुपविष्टं यथा शची ।। ७.४२.
नंतर सुंदर दागिने आणि वस्त्रे घालून, सीता रामाजवळ जाई, जशी शची स्वर्गात सहस्त्राक्षाजवळ जाते.
दृष्ट्वा तु राघवः पत्नीं कल्याणेन समन्विताम् । प्रहर्षमतुलं लेभे साधु साध्विति चाब्रवीत् ।। ७.४२.
राघवाने आपल्या शुभगुणांनी युक्त पत्नीला पाहून अपार आनंद मिळवला आणि 'छान, छान!' असे म्हणाला.
अब्रवीच्च वरारोहां सीतां सुरसुतोपमाम् । अपत्यलाभो वैदेहि त्वयि मे समुपस्थितः ।। ७.४२.
रामाने सुंदर रूप असलेल्या, देवकन्येसारख्या सीतेला म्हटले, 'वैदेही, आपल्याला अपत्यप्राप्तीचा काळ आता आला आहे.'