अब्रवीज्जनको राजा हर्षेणाभिपरिप्लुतः। लक्ष्मणागच्छ भद्रं ते ऊर्मिलामुद्यतां मया
जनक राजा आनंदाने भरून म्हणाले, "लक्ष्मण, ये, तुझं कल्याण होवो; मी उर्मिला तुझ्यासाठी निवडली आहे."
प्रतीच्छ पाणिं गृह्णीष्व मा भूत् कालस्य पर्ययः। तमेवमुक्त्वा जनको भरतं चाभ्यभाषत
तिचा हात स्वीकार, तिचा हात धर; योग्य वेळ जाऊ देऊ नकोस." असं म्हणून जनकाने भरताला देखील हाक मारली.
गृहाण पाणिं माण्डव्याः पाणिना रघुनन्दन। शत्रुघ्नं चापि धर्मात्मा अब्रवीन्मिथिलेश्वरः
"रघुकुळातील आनंदा, मांडवीचा हात आपल्या हातात घे." आणि मग धर्मशील मिथिलाधीशाने शत्रुघ्नालाही संबोधलं.
श्रुतकीर्तेर्महाबाहो पाणिं गृह्णीष्व पाणिना। सर्वे भवन्तः सौम्याश्च सर्वे सुचरितव्रताः
"महाबाहू, श्रुतकीर्तीचा हात आपल्या हातात घे." तुम्ही सर्व सौम्य आहात आणि चांगल्या व्रतांचे पालन करणारे आहात.
पत्नीभिः सन्तु काकुत्स्था मा भूत् कालस्य पर्ययः। जनकस्य वचः श्रुत्वा पाणीन् पाणिभिरस्पृशन्
काकुत्स्थ लोक आपल्या पत्नींसह नांदोत; योग्य वेळ जाऊ नये." जनकाचं बोलणं ऐकून सर्वांनी एकमेकांचे हात हातात घेतले.
चत्वारस्ते चतसॄणां वसिष्ठस्य मते स्थिताः। अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा वेदिं राजानमेव च
वसिष्ठांच्या सांगण्यावरून चारही जणांनी आपल्या वधूंना सोबत उभं राहिलं; त्यांनी अग्नि, वेदी आणि राजाभोवती प्रदक्षिणा घातली.
ऋषींश्चापि महात्मानः सहभार्या रघूद्वहाः। यथोक्तेन ततश्चक्रुर्विवाहं विधिपूर्वकम्
रघुकुळातील महात्मा आणि त्यांच्या पत्नींसह ऋषीजनांनी, सांगितल्याप्रमाणे, विधिपूर्वक विवाह केला.
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीदन्तरिक्षात् सुभास्वरा। दिव्यदुन्दुभिनिर्घोषैर्गीतवादित्रनिःस्वनैः
आकाशातून तेजस्वी फुलांचा मोठा वर्षाव झाला; दिव्य नगाऱ्यांचा, गाण्यांचा आणि वाद्यांचा गजर झाला.
ननृतुश्चाप्सरःसङ्घा गन्धर्वाश्च जगुः कलम्। विवाहे रघुमुख्यानां तदद्भुतमदृश्यत
अप्सरांचा समूह नृत्य करू लागला आणि गंधर्वांनी मधुर गाणी गायली; रघुकुळातील श्रेष्ठांच्या विवाहावेळी हे अद्भुत दृश्य दिसले.
ईदृशे वर्तमाने तु तूर्योद्घुष्टनिनादिते। त्रिरग्निं ते परिक्रम्य ऊहुर्भार्या महौजसः
वाद्यांचा गजर सुरू असताना, त्या पराक्रमींनी अग्निची तीन प्रदक्षिणा करून आपल्या पत्नींसह पुढे गेले.
अथोपकार्यं जग्मुस्ते सभार्या रघुनन्दनाः। राजाप्यनुययौ पश्यन् सर्षिसङ्घः सबान्धवः
नंतर रघुवंशीय आपल्या पत्नींसह विश्रांतीसाठी गेले; राजा, ऋषी आणि नातेवाईक सर्वजण त्यांच्यामागे पाहत गेले.
thumb|चतुःसप्ततितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे चतुःसप्ततितमः सर्गः ॥१-
आता चौर्याहत्तरावा सर्ग ऐका. श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या बालकांडातील चौर्याहत्तरावा सर्ग.
अथ रात्र्यां व्यतीतायां विश्वामित्रो महामुनिः। आपृष्ट्वा तौ च राजानौ जगामोत्तरपर्वतम्
रात्र संपल्यानंतर, महर्षी विश्वामित्र यांनी दोन्ही राजांना निरोप देऊन उत्तरेकडील पर्वताकडे प्रस्थान केले.
विश्वामित्रे गते राजा वैदेहं मिथिलाधिपम्। आपृष्ट्वैव जगामाशु राजा दशरथः पुरीम्
विश्वामित्र निघून गेल्यावर, राजा दशरथाने विदेहाधिपतीला निरोप दिला आणि लगेच आपल्या नगरीकडे रवाना झाला.
अथ राजा विदेहानां ददौ कन्याधनं बहु। गवां शतसहस्राणि बहूनि मिथिलेश्वरः
मग विदेहाच्या राजाने भरपूर कन्यादान केलं; मिथिलाधिपतीने शेकडो हजारो गायी दिल्या.
कम्बलानां च मुख्यानां क्षौमान् कोट्यम्बराणि च। हस्त्यश्वरथपादातं दिव्यरूपं स्वलंकृतम्
त्याने उत्तम कम्बळे, रेशीम वस्त्रे आणि लाखो कपडे दिले; हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळ सैनिक, हे सर्व दिव्य आणि सुशोभित होते.
ददौ कन्याशतं तासां दासीदासमनुत्तमम्। हिरण्यस्य सुवर्णस्य मुक्तानां विद्रुमस्य च
त्याने शंभर कन्या दिल्या, त्यांच्यासोबत उत्तम दासी-दास दिले; सोनं, सुवर्ण, मोती आणि प्रवाळही दिलं.
ददौ राजा सुसंहृष्टः कन्याधनमनुत्तमम्। दत्त्वा बहुविधं राजा समनुज्ञाप्य पार्थिवम्
राजा अत्यंत आनंदित होऊन अतुल्य कन्यादान दिलं; अनेक प्रकारची दानं देऊन, राजाने दुसऱ्या राजाला परवानगी मागितली.
प्रविवेश स्वनिलयं मिथिलां मिथिलेश्वरः। राजाप्ययोध्याधिपतिः सह पुत्रैर्महात्मभिः
मिथिलाधीश आपल्या मिथिला नगरीत गेला; आणि अयोध्येचा राजा आपल्या थोर मुलांसह तिथे होता.
ऋषीन् सर्वान् पुरस्कृत्य जगाम सबलानुगः। गच्छन्तं तु नरव्याघ्रं सर्षिसङ्घं सराघवम्
सर्व ऋषींना पुढे ठेवून, तो आपली फौज घेऊन निघाला; आणि नरांमध्ये वाघ असलेल्या रामासह ऋषींचा समूह चालत होता.
घोरास्तु पक्षिणो वाचो व्याहरन्ति समन्ततः। भौमाश्चैव मृगाः सर्वे गच्छन्ति स्म प्रदक्षिणम्
भयावह पक्षी सर्वत्र भीषण आवाज करत होते; आणि पृथ्वीवरील सर्व प्राणी प्रदक्षिणा घालत होते.
तान् दृष्ट्वा राजशार्दूलो वसिष्ठं पर्यपृच्छत। असौम्याः पक्षिणो घोरा मृगाश्चापि प्रदक्षिणाः
हे पाहून राजांमध्ये वाघ असलेल्या राजाने वसिष्ठाला विचारले, 'हे पक्षी फारच भयंकर आहेत आणि प्राणी प्रदक्षिणा घालत आहेत.'
किमिदं हृदयोत्कम्पि मनो मम विषीदति। राज्ञो दशरथस्यैतच्छ्रुत्वा वाक्यं महानृषिः
'हे काय आहे, ज्यामुळे माझे हृदय थरथरत आहे आणि मन खचले आहे?' राजा दशरथाचे हे शब्द ऐकून,
उवाच मधुरां वाणीं श्रूयतामस्य यत् फलम्। उपस्थितं भयं घोरं दिव्यं पक्षिमुखाच्च्युतम्
महर्षींनी मधुर वाणीने सांगितले, 'हे ऐका, याचे फळ काय आहे. पक्ष्यांच्या तोंडातून एक भयंकर, दिव्य संकट आले आहे.'
मृगाः प्रशमयन्त्येते संतापस्त्यज्यतामयम्। तेषां संवदतां तत्र वायुः प्रादुर्बभूव ह
'हे प्राणी शांतता आणत आहेत, म्हणून चिंता सोडा.' ते तिथे बोलत असताना वारा वाहू लागला,
कम्पयन् मेदिनीं सर्वां पातयंश्च महाद्रुमान्। तमसा संवृतः सूर्यः सर्वे नावेदिषुर्दिशः
संपूर्ण पृथ्वी हलवून, मोठमोठ्या झाडांना खाली पाडत होता; सूर्य काळोखाने झाकला गेला आणि कोणालाही दिशा कळेनात.
भस्मना चावृतं सर्वं सम्मूढमिव तद्बलम्। वसिष्ठ ऋषयश्चान्ये राजा च ससुतस्तदा
सर्वत्र राख पसरली आणि संपूर्ण सैन्य गोंधळलेले वाटत होते; वसिष्ठ, इतर ऋषी आणि राजा आपल्या मुलांसह तिथे होते.
ससंज्ञा इव तत्रासन् सर्वमन्यद्विचेतनम्। तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमूः
ते सर्व जण तिथे शुद्ध मनाने होते, बाकी सर्व जण जणू शुद्ध नसल्यासारखे; त्या भयंकर अंधारात सैन्य राखेने झाकलेले दिसत होते.
ददर्श भीमसंकाशं जटामण्डलधारिणम्। भार्गवं जामदग्न्येयं राजा राजविमर्दनम्
राजाने एक भीमासारखा, जटा घातलेला, जमदग्नीपुत्र भृगु वंशातील, राजांचा संहार करणारा पुरुष पाहिला.
कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुःसहम्। ज्वलन्तमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनैः
तो कैलास पर्वतासारखा अभेद्य, काळाग्नीप्रमाणे सहन न होणारा, तेजाने प्रज्वलित, सामान्य लोकांना पाहता न येणारा होता.