रामो नाम श्रुतो लोके वनं चाप्युपयास्यति । ब्राह्मणार्थे महाबाहुर्विष्णुर्मानुषविग्रहः । तं द्रक्ष्यसि यदा भद्रे ततः पूता भविष्यसि ।। ७.३०.
'राम नावाचा, जगात प्रसिद्ध असलेला, मोठ्या भुजांचा, ब्राह्मणांच्या रक्षणासाठी मानव रूपातील विष्णू वनात येईल. हे सुभगे, जेव्हा तू त्याला पाहशील, तेव्हा तू शुद्ध होशील.'
स हि पावयितुं शक्तस्त्वया यद्दुष्कृतं कृतम् । तस्यातिथ्यं च कृत्वा वै मत्समीपं गमिष्यसि ।। ७.३०.
'तू जे पाप केलं आहेस, ते फक्त तोच दूर करू शकतो; त्याचे आदरातिथ्य केल्यावर तू माझ्याकडे येशील.'
वत्स्यसि त्वं मया सार्धं तदा हि वरवर्णिनि । एवमुक्त्वा स विप्रर्षिराजगाम स्वमाश्रमम् ।। ७.३०.
'मग तू माझ्यासोबत राहशील, हे सुंदर वर्णाच्या स्त्री.' असं म्हणून तो ऋषी आपल्या आश्रमात परत गेला.
तपश्चाचार सुमहत्सा पत्नी ब्रह्मवादिनः । शापोत्सर्गाद्धि तस्येदं मुनेः सर्वमुपस्थितम् ।। ७.३०.
त्यांची पत्नी मोठ्या तपश्चर्येला आणि उत्तम आचरणाला वाहिलेली होती, ब्रह्मज्ञान सांगणारी होती; पण या सर्व गोष्टी त्या ऋषीच्या शापामुळे घडल्या.
तत्स्मर त्वं महाबाहो दुष्कृतं यत्त्वया कृतम् । तेन त्वं ग्रहणं शत्रोर्यातो नान्येन वासव ।। ७.३०.
हे महाबाहो, तू जे पाप केलं आहेस, ते आठव; त्याच्यामुळेच, हे वासव, तू शत्रूच्या ताब्यात गेलास, दुसऱ्या कुठल्याही कारणाने नाही.
शीघ्रं वै यज यज्ञं त्वं वैष्णवं सुसमाहितः । पावितस्तेन यज्ञेन यास्यसे त्रिदिवं ततः ।। ७.३०.
लवकरच तू एकाग्रतेने विष्णूचा यज्ञ कर; त्या यज्ञामुळे तू शुद्ध होशील आणि नंतर स्वर्गात जाशील.
पुत्रश्च तव देवेन्द्र न विनष्टो महारणे । नीतः सन्निहितश्चैव आर्यकेण महोदधौ ।। ७.३०.
हे इंद्र, तुझा मुलगा त्या मोठ्या युद्धात हरवला नाही; तो आर्यकाने मोठ्या समुद्रात सुरक्षित ठेवला आहे.
एतच्छ्रुत्वा महेन्द्रस्तु यज्ञमिष्ट्वा च वैष्णवम् । पुनस्त्रिदिवमाक्रामदन्वशासच्च देवराट् ।। ७.३०.
हे ऐकून, महेंद्राने विष्णूचा यज्ञ केला आणि पुन्हा स्वर्गात जाऊन देवांचा राजा म्हणून राज्य केलं.
एतदिन्द्रजितो नाम बलं यत्कीर्तितं मया । निर्जितस्तेन देवेन्द्रः प्राणिनो ऽन्ये तु किं पुनः ।। ७.३०.
इंद्रजिताचं हे सामर्थ्य मी सांगितलं, ज्याने इंद्रालाही जिंकून दाखवलं; मग इतर जीवांची काय कथा!
आश्चर्यमिति रामश्च लक्ष्मणश्चाब्रवीत्तदा । अगस्त्यवचनं श्रुत्वा वानरा राक्षसास्तदा ।। ७.३०.
मग राम आणि लक्ष्मण, अगस्त्याचं बोलणं ऐकून, 'हे किती अद्भुत!' असं म्हणाले; तसेच वानर आणि राक्षसांनीही म्हटलं.
विभीषणस्तु रामस्य पार्श्वस्थो वाक्यमब्रवीत् । आश्चर्यं स्मारितो ऽस्म्यद्य यत्तद्दृष्टं पुरातनम् ।। ७.३०.
रामाच्या शेजारी उभा राहून विभीषण म्हणाला, 'आज मला पुन्हा त्या अद्भुत गोष्टी आठवल्या, ज्या मी पूर्वी पाहिल्या होत्या.'
अगस्त्यं त्वब्रवीद्रामः सत्यमेतच्छ्रुतं च मे ।। ७.३०.
राम म्हणाला, 'हे अगस्त्य, हे सर्व खरे आहे आणि मीही ते ऐकलं आहे.'
एवं राम समुद्भूतो रावणो लोककण्टकः । सपुत्रो येन सङ्ग्रामे जितः शक्रः सुरेश्वरः ।। ७.३०.
अशा प्रकारे, हे राम, जगाला त्रास देणारा रावण जन्माला आला; ज्याने युद्धात आपल्या मुलासह इंद्रालाही जिंकून दाखवलं.
ततो रामो महातेजा विस्मयात्पुनरेव हि । उवाच प्रणतो वाक्यमगस्त्यमृषिसत्तमम् ।। ७.३१.
मग राम, मोठ्या तेजाने उजळलेला, पुन्हा एकदा आश्चर्याने, आदरपूर्वक अगस्त्य ऋषींना म्हणाला.
भगवन्राक्षसः क्रूरो यदाप्रभृति मेदिनीम् । पर्यटत्किं तदा लोकाः शून्या आसन्द्विजोत्तम ।। ७.३१.
भगवंत, तो क्रूर राक्षस पृथ्वीवर वावरू लागल्यापासून लोकांनी ही जग सोडून दिलं होतं का, द्विजश्रेष्ठ?
राजा वा राजमात्रो वा किं तदा नात्र कश्चन । धर्षणं यत्र न प्राप्तो रावणो राक्षसेश्वरः ।। ७.३१.
त्या काळी असा एकही राजा किंवा राजपुत्र नव्हता का, ज्याच्यावर रावण या राक्षसाधिपतीने अन्याय केला नाही?
उताहो हतवीर्यास्ते बभूवुः पृथिवीक्षितः । बहिष्कृता वरास्त्रैश्च बहवो निर्जिता नृपाः ।। ७.३१.
की पृथ्वीचे राजे कमकुवत झाले होते, आणि बऱ्याच राजांना श्रेष्ठ अस्त्रांनी पराभूत करून हाकलून दिलं होतं?
राघवस्य वचः श्रुत्वा ह्यगस्त्यो भगवानृषिः । उवाच रामं प्रहसन्पितामह इवेश्वरम् ।। ७.३१.
राघवाचे हे शब्द ऐकून, भगवंत ऋषी अगस्त्य ब्रह्मदेव जसा प्रभूला हसत उत्तर देतो तसा, हसून रामाला म्हणाला.
इत्येवं बाधमानस्तु पार्थिवान्पार्थिवर्षभ । चचार रावणो राम पृथिवीं पृथिवीपते ।। ७.३१.
राजाधिराज, रावणाने पृथ्वीच्या राजांना त्रास देत, राम, पृथ्वीवर मुक्तपणे संचार केला.
ततो माहिष्मतीं नाम पुरीं स्वर्गपुरीप्रभाम् । सम्प्राप्तो यत्र सान्निध्यं सदासीद्वसुरेतसः ।। ७.३१.
नंतर तो स्वर्गासारखी तेजस्वी माहिष्मती नगरीत पोहोचला, जिथे वसुरेतस यांची नेहमीच उपस्थिती जाणवत असे.
तुल्य आसीन्नृपस्तस्य प्रभावाद्वसुरेतसः । अर्जुनो नाम यत्राग्निः शरकुण्डेशयः सदा ।। ७.३१.
त्या नगरीचा राजा वसुरेतसाच्या सामर्थ्याला तोडीस तोड होता, त्याचं नाव अर्जुन होतं, जो नेहमी बाणांच्या कुंडात अग्निपूजा करत असे.
तमेव दिवसं सो ऽथ हैहयाधिपतिर्बली । अर्जुनो नर्मदां रन्तुं गतः स्त्रीभिः सहेश्वरः ।। ७.३१.
त्याच दिवशी, बलाढ्य हैहयराज अर्जुन आपल्या स्त्रियांसह नर्मदा नदीवर रमायला गेला होता.
तमेव दिवसं सो ऽथ रावणस्तत्र आगतः । रावणो राक्षसेन्द्रस्तु तस्यामात्यानपृच्छत ।। ७.३१.
त्याच दिवशी राक्षसांचा राजा रावण तिथे आला आणि अर्जुनाच्या मंत्र्यांना विचारणा केली.
क्वार्जुनो नृपतिः शीघ्रं सम्यगाख्यातुमर्हथ । रावणो ऽहमनुप्राप्तो युद्धेप्सुर्नृवरेण ह । ममागमनमप्यग्रे युष्माभिः सन्निवेद्यताम् ।। ७.३१.
'राजा अर्जुन कुठे आहे ते मला लवकर आणि नीट सांगा. मी रावण, त्याच्याशी युद्ध करायला आलो आहे. माझं आगमन त्याला ताबडतोब कळवा.'
इत्येवं रावणेनोक्तास्ते ऽमात्याः सुविपश्चितः । अब्रुवन्राक्षसपतिमसान्निध्यं महीपतेः ।। ७.३१.
रावणाने असं सांगितल्यावर, त्या बुद्धिमान मंत्र्यांनी राजाचा ठावठिकाणा त्याला सांगितला.
श्रुत्वा विश्रवसः पुत्रः पौराणामर्जुनं गतम् । अपसृत्यागतो विन्ध्यं हिमवत्सन्निभं गिरिम् ।। ७.३१.
विश्रवसाचा पुत्र तिथे पोहोचल्याचं ऐकून, अर्जुन तिथून निघून हिमालयासारख्या विंध्य पर्वतावर गेला.
स तमभ्रमिवाविष्टमुद्भ्रन्तमिव मेदिनीम् । अपश्यद्रावणो विन्ध्यमालिखन्तमिवाम्बरम् ।। ७.३१.
रावणाने विंध्य पर्वत पाहिला, जो जणू ढगांनी वेढलेला, पृथ्वीला भिडू पाहणारा आणि आकाशाला ओरबाडणारा भासत होता.
सहस्रशिखरोपेतं सिंहाध्युषितकन्दरम् । प्रपातपतितैस्तोयैः साट्टहासमिवाम्बुधिम् ।। ७.३१.
हजारो शिखरांनी सजलेला, सिंहांनी भरलेली गुहा, धबधब्यांचं पाणी खाली कोसळत, आणि समुद्रासारखा गडगडाट करत होता.
देवदानवगन्धर्वैः साप्सरोगणकिन्नरैः । स्वस्त्रीभिः क्रीडमानैश्च स्वर्गभूतं महोच्छ्रयम् ।। ७.३१.
देव, दानव, गंधर्व, अप्सरा आणि किन्नर आपल्या स्त्रियांसोबत खेळत, तो पर्वत जणू स्वर्गच भासत होता.
नदीभिः स्यन्दमानाभिः स्फटिकप्रतिमं जलम् । फणाभिश्चलजिह्वाभिरनन्तमिव विष्ठितम् ।। ७.३१.
वाहणाऱ्या नद्या, स्फटिकासारखं निर्मळ पाणी, आणि हलणाऱ्या जीभांचे सर्प, यामुळे तो पर्वत अगदी अनंत आणि विशाल वाटत होता.