धर्षयित्वा हृता सा तु सुप्ताप्यन्तःपुरे तव । श्रुत्वा ऽपि तन्महाराज क्षान्तमेव हतो न सः ।। ७.२५.
राजा, तुझ्या अंतःपुरात झोपलेल्या अवस्थेत तिला जबरदस्तीने पळवून नेण्यात आले, आणि तुला हे कळूनही तू त्याला क्षमा केलीस; तो मारला गेला नाही.
यस्मादवश्यं दातव्या कन्या भर्त्रे हि भ्रातृभिः । तदेतत्कर्मणो ह्यस्य फलं पापस्य दुर्मते ।। ७.२५.
बंधूंनी आपली बहीण पतीला द्यावीच लागते, म्हणूनच त्याच्या पापकर्माचे हे फळ आहे, दुष्ट बुद्धी असलेल्या.
अस्मिन्नेवाभिसम्प्राप्तं लोके विदितमस्तु ते । विभीषणवचः श्रुत्वा राक्षसेन्द्रः स रावणः । दौरात्म्येनात्मनोद्धूतस्तप्ताम्भ इव सागरः ।। ७.२५.
हे जगात आता घडले आहे, हे तुला माहीत असू द्यावे. विभीषणाचे शब्द ऐकून, राक्षसांचा राजा रावण आपल्या दुष्टपणामुळे समुद्र जसा तापलेल्या पाण्याने अस्वस्थ होतो तसा अस्वस्थ झाला.
ततो ऽब्रवीदृशग्रीवः क्रुद्धः संरक्तलोचनः । कल्प्यतां मे रथः शीघ्रं शूराः सज्जीभवन्तु नः ।। ७.२५.
तेव्हा दहा डोकी असलेला रावण रागाने आणि रक्तबंबाळ डोळ्यांनी म्हणाला, 'माझी रथ लवकर तयार करा; आमचे वीर सज्ज व्हावेत.'
भ्राता मे कुम्भकर्णश्च ये च मुख्या निशाचराः । वाहनान्यधिरोहन्तु नानाप्रहरणायुधाः ।। ७.२५.
माझा भाऊ कुम्भकर्ण आणि जे प्रमुख निशाचर आहेत, त्यांनी विविध शस्त्रास्त्रांनी सज्ज होऊन आपापली वाहने चढावीत.
अद्य तं समरे हत्वा मधुं रावणनिर्भयम् । सुरलोकं गमिष्यामि युद्धकाङ्क्षी सुहृद्वृतः ।। ७.२५.
आज मी युद्धात मदुचा वध करून, निर्भयपणे, युद्धाची इच्छा बाळगून, मित्रांसह देवांच्या लोकात जाईन.
अक्षौहिणीसहस्राणि चत्वार्यग्र्याणि रक्षसाम् । नानाप्रहरणान्याशु निर्ययुर्युद्धकाङ्क्षिणाम् ।। ७.२५.
चार हजार उत्तम राक्षसांच्या फौजा, विविध शस्त्रांनी सज्ज होऊन, युद्धासाठी उत्सुकतेने झपाट्याने बाहेर पडल्या.
इन्द्रजित्त्वग्रतः (अग्रतः) सैन्यात्सैनिकान्परिगृह्य च । जगाम रावणो मध्ये कुम्भकर्णश्च पृष्ठतः ।। ७.२५.
इंद्रजित सैन्याच्या पुढे होता आणि सैनिकांना गोळा करत होता; रावण मधोमध गेला आणि कुम्भकर्ण मागून गेला.
विभीषणश्च धर्मात्मा लङ्कायां धर्मामाचरत् । शोषाः सर्वे महाभागा ययुर्मधुपुरं प्रति ।। ७.२५.
विभीषण धर्मात्मा लंकेत धर्माचरण करत होता; सर्व तेजस्वी शोष मधुपूरकडे निघाले.
खरैरुष्ट्रैर्हयैर्दीप्तैः शिंशुमारैर्महोरगैः । राक्षसाः प्रययुः सर्वे कृत्वा ऽ ऽकाशं निरन्तरम् ।। ७.२५.
सर्व राक्षसांनी उग्र गाढवे, उंट, घोडे, मगर आणि मोठे सर्प यांच्यासह आकाश पूर्णपणे व्यापले आणि पुढे गेले.
दैत्याश्च शतशस्तत्र कृतवैराश्च दैवतैः । रावणं प्रेक्ष्य गच्छन्तमन्वगच्छन्हि पृष्ठतः ।। ७.२५.
तेथे, देवांशी वैर असलेले शेकडो दैत्य, रावण जात असल्याचे पाहून, त्याच्या मागून गेले.
स तु गत्वा मधुपुरं प्रविश्य च दशाननः । न ददर्श मधुं तत्र भगिनीं तत्र दृष्टवान् ।। ७.२५.
दशमुख रावण मधुपूरला गेला आणि आत शिरला, पण तिथे मदु दिसला नाही; मात्र त्याला तिथे आपली बहीण दिसली.
सा च प्रह्वाञ्जलिर्भूत्वा शिरसा चरणौ गता ।। ७.२५.
ती नम्रपणे हात जोडून, डोकं त्याच्या पायांवर ठेवून वाकली.
तस्य राक्षसराजस्य त्रस्ता कुम्भीनसी तदा । तां समुत्थापयामास न भेतव्यमिति ब्रुवन् ।। ७.२५.
त्या वेळी, राक्षसांच्या राजापासून घाबरलेली कुम्भीनसी, त्याने 'घाबरू नकोस' असे म्हणत तिला उचलून उभी केली.
रावणो राक्षसश्रेष्ठः किं चापि करवाणि ते । साब्रवीद्यदि मे राजन्प्रसन्नस्त्वं महाभुज । भर्तारं न ममेहाद्य हन्तुर्महसि मानद ।। ७.२५.
राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रावणाने तिथे उभ्या असलेल्या आपल्या बहिणीला विचारले, "तुला मी काय करू?" तेव्हा ती म्हणाली, "राजा, जर आज तू माझ्यावर प्रसन्न असशील, तर मला एकच मागणं आहे—माझ्या नवऱ्याचा तुझ्या रागात वध करू नकोस."
न हीदृशं भयं किञ्चित्कुलस्त्रीणामिहोच्यते । भयानामपि सर्वेषां वैधव्यं व्यसनं महत् ।। ७.२५.
सज्जन घरातील स्त्रियांना असा भीतीचा अनुभव कधीच येत नाही; कारण सर्व भीतींपैकी विधवा होणं हेच सर्वांत मोठं दु:ख असतं.
सत्यवाग्भव राजेन्द्र मामवेक्षस्व याचतीम् । त्वयाप्युक्तं महाराज न भेतव्यमिति स्वयम् ।। ७.२५.
राजाधिराज, तू सत्य बोलावं आणि मी जे मागतेय त्याकडे लक्ष द्यावं. तूच स्वतः मला सांगितलं होतंस की, "भीती बाळगू नकोस."
रावणस्त्वब्रवीद्धृष्टः स्वसारं तत्र संस्थिताम् । क्व चासौ तव भर्ता वै मम शीघ्रं निवेद्यताम् ।। ७.२५.
तेव्हा रावणाने तिथे उभ्या असलेल्या आपल्या बहिणीला धीटपणे विचारलं, "तुझा नवरा कुठे आहे? त्याला लवकर माझ्यासमोर आण."
सह तेन गमिष्यामि सुरलोकं जयावहे । तव कारुण्यसौहार्दान्निवृत्तो ऽस्मि मधोर्वधात् ।। ७.२५.
मी त्याच्यासोबत देवांच्या लोकात जाऊन विजय मिळवेन; तुझ्या दयाळूपणामुळे आणि मैत्रीमुळे मी मधूचा वध करण्याचा विचार सोडला आहे."
इत्युक्ता सा समुत्थाप्य प्रसुप्तं तं निशाचरम् । अब्रवीत्सम्प्रहृष्टेव राक्षसी सा पतिं वचः ।। ७.२५.
असं सांगितल्यावर तिने आपल्या झोपलेल्या नवर्याला उठवलं आणि आनंदाने त्या राक्षसीने आपल्या पतीला हे शब्द सांगितले.
एष प्राप्तो दशग्रीवो मम भ्राता महाबलः । सुरलोकजयाकाङ्क्षी साहाय्ये त्वां वृणोति च ।। ७.२५.
"हा माझा दहा डोक्यांचा, बलवान भाऊ इथे आला आहे; देवांच्या लोकावर विजय मिळवायची त्याची इच्छा आहे आणि त्यासाठी तो तुझी मदत मागतो आहे."
तदस्य त्वं सहायार्थं सबन्धुर्गच्छ राक्षस । स्निग्धस्य भजमानस्य युक्तमर्थाय कल्पितुम् ।। ७.२५.
"म्हणून तू तुझ्या नातेवाईकांसह त्याला मदतीला जा, राक्षसा; जो आपल्यावर प्रेम करतो आणि आपल्याशी निष्ठावान असतो, त्याच्या कामासाठी मदत करणं योग्यच आहे."
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा तथेत्याह मधुर्वचः ।। ७.२५.
तीचं बोलणं ऐकून त्याने गोड शब्दात उत्तर दिलं, "तसं होईल."
ददर्श राक्षसश्रेष्ठं यथान्यायमुपेत्य सः । पूजयमास धर्मेण रावणं राक्षसाधिपम् ।। ७.२५.
तो योग्य रीतीने त्या राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रावणाजवळ गेला आणि राक्षसांचा अधिपती असलेल्या रावणाची योग्य मान सन्मानाने पूजा केली.
प्राप्य पूजां दशग्रीवो मधुवेश्मानि वीर्यवान् । तत्र चैकां निशामुष्य गमनायोपचक्रमे ।। ७.२५.
मान-सन्मान मिळाल्यावर, पराक्रमी दहा डोक्यांचा रावण मधूच्या घरी राहिला आणि तिथे एक रात्र घालवून पुढच्या प्रवासाची तयारी करू लागला.
ततः कैलासमासाद्य शैलं वैश्रवणालयम् । राक्षसेन्द्रो महेन्द्राभः सेनामुपनिवेशयत् ।। ७.२५.
नंतर, कैलास पर्वतावर—वैश्रवणाचं निवासस्थान—राक्षसांचा राजा, इंद्रासारखा तेजस्वी, तिथे आपल्या सैन्याची छावणी थाटली.
स तु तत्र दशग्रीवः सह सैन्येन वीर्यवान् । अस्तं प्राप्ते दिनकरे निवासं समरोचयत् ।। ७.२६.
तिथे दहा डोक्यांचा, बलवान रावण आपल्या सैन्यासह सूर्यास्त झाल्यावर मुक्कामासाठी जागा निवडली.
उदिते विमले चन्द्रे तुल्यपर्वतवर्चसि । प्रसुप्तं सुमहत्सैन्यं नानाप्रहरणायुधम् ।। ७.२६.
शुभ्र, पर्वतासारखा तेजस्वी चंद्र उगवल्यावर, विविध शस्त्रांनी सज्ज असलेली ती मोठी सेना गाढ झोपली होती.
रावणस्तु महावीर्यो निषण्णः शैलमूर्धनि । स ददर्श गुणांस्तत्र चन्द्रपादपशोभितान् ।। ७.२६.
महाबली रावण पर्वताच्या शिखरावर बसून, तिथे चंद्रप्रकाशात शोभणाऱ्या वृक्षांच्या सुंदर बागा पाहू लागला.
कर्णिकारवनैर्दीप्तैः कदम्बगहनैस्तथा । पद्मिनीभिश्च फुल्लाभिर्मन्दाकिन्या जलैरपि ।। ७.२६.
कर्णिकराच्या तेजस्वी बागा, कदंबाच्या दाट झाड्या, फुललेल्या कमळांनी आणि मंदाकिनीच्या पाण्याने ती जागा सजलेली होती.