महीतलगतास्ते तु रावणं दृश्य पुष्पके । आकाशमाशु विविशुः स्यन्दनैः शीघ्रगामिभिः ।। ७.२३.
जे जमिनीवर पडले होते, त्यांनी पुष्पकात बसलेला रावण पाहिला आणि आपल्या वेगवान रथांतून ते झटकन आकाशात गेले.
महादासीत्ततस्तेषां तुल्यं स्थानमवाप्य तत् । आकाशयुद्धं तुमुलं देवदानवयोरिव ।। ७.२३.
आकाशात एकसमान जागा मिळाल्यावर, त्यांच्यात देव आणि दानवांसारखे प्रचंड गोंधळाचे आकाशयुद्ध झाले.
ततस्ते रावणं युद्धे शरैः पावकसन्निभैः । विमुखीकृत्य सन्तुष्टा विनेदुर्विविधान्रवान् ।। ७.२३.
मग युद्धात त्यांनी रावणाला अग्निसारख्या तेजस्वी बाणांनी मागे हटवले; त्यानंतर आनंदाने त्यांनी विविध मोठ्या आरोळ्या ठोकल्या.
ततो महोदरः क्रुद्धो राजानं दृश्य धर्षितम् । त्यक्त्वा मृत्युभयं वीरो युद्धकाङ्क्षी व्यलोकयत् ।। ७.२३.
तेव्हा महोदराला राजा अपमानित झालेला पाहून राग आला; मृत्यूचे भय सोडून, युद्धाची इच्छा धरून तो ताठ मानेने पाहू लागला.
तेन ते दारुणा युद्धे कामगाः पवनोपमाः । महोदरेण गदया हता वै प्रययुः क्षितिम् ।। ७.२३.
महोदराने आपल्या गदेद्वारे, त्या भीषण, इच्छेनुसार चालणाऱ्या, वाऱ्यासारख्या रथांना युद्धात खाली पाडले.
तेषां वरुणपुत्राणां हत्वा योधान्हयाञ्छतान् । मुमोचाशु महानादं विरथान्प्रेक्ष्य तान्स्थितान् ।। ७.२३.
वरुणपुत्रांच्या शेकडो योद्धे, घोडे आणि सारथी मारल्यानंतर, रथांशिवाय उभे असलेल्यांना पाहून त्याने मोठा गजर केला.
ते तु तेषां रथाः साश्वाः सह सारथिभिर्हतैः । महोदरेण निहताः पतिताः पृथिवीतले ।। ७.२३.
महोदराने घोडे आणि सारथींसह त्यांच्या रथांचा संहार केला आणि ते सर्व रथ पृथ्वीवर कोसळले.
ते तु त्यक्त्वा रथान्पुत्रा वरुणस्य महात्मनः । आकाशे विष्ठिताः शूराः स्वप्रभावान्न विव्यथुः ।। ७.२३.
पण त्या महात्मा वरुणाच्या पुत्रांनी आपले रथ सोडले आणि आकाशात उभे राहिले; आपल्या सामर्थ्यावर विश्वास ठेवून, ते अजिबात घाबरले नाहीत.
धनूंषि कृत्वा सज्जानि विनिर्भिद्य महोदरम् । रावणं समरे क्रुद्धाः सहिताः समभिद्रवन् ।। ७.२३.
आपली धनुष्ये सज्ज करून, रावणाच्या छातीला भेदून, संतप्त झालेले ते योद्धे एकत्र येऊन युद्धात त्याच्यावर तुटून पडले.
सायकैश्चापविभ्रष्टैर्वज्रकल्पैः सुदारुणैः । दारयन्ति स्म सङ्क्रुद्धा मेघा इव महागिरिम् ।। ७.२३.
ते संतप्त होऊन, धनुष्यांतून सुटलेल्या, वज्रासारख्या भयंकर बाणांनी त्याला फाडू लागले, जसे मेघ मोठ्या पर्वताला फाडतात.
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः कालाग्निरिव निर्गतः । शरवर्षैर्महाघोरैस्तेषां मर्मस्वताडयत् ।। ७.२३.
मग रागाने पेटलेला दशग्रीव, जणू प्रलयाचा अग्नीच, भयंकर बाणांच्या वर्षावाने त्यांच्या शरीरातील महत्त्वाच्या जागांवर घाव घालत होता.
ततस्तेनैव सहसा सीदन्ति स्म पदातयः । मुसलानि विचित्राणि ततो भल्लशतानि च ।। ७.२३.
त्या अचानक झालेल्या हल्ल्यामुळे पायदळ सैनिक कोसळू लागले; मग तिथे विविध गदे आणि शेकडो भाले दिसू लागले.
पट्टिशांश्चैव शक्तीश्च शतघ्नीस्तोमरांस्तथा । पातयामास दुर्धर्षस्तेषामुपरि विष्ठितः ।। ७.२३.
त्यांच्या वर उभा राहून, त्या भयंकर योद्ध्याने शस्त्र, भाले, शतघ्नी आणि तोमर यांचा वर्षाव केला.
अपविद्धास्तु ते वीरा विनिष्पेतुः पदातयः । महापङ्कमिवासाद्य कुञ्जराष्षष्टिहायनाः ।। ७.२३.
त्या वीर पायदळ सैनिकांना मारून, ते जणू साठ वर्षांचे हत्ती खोल चिखलात पडल्यासारखे खाली कोसळले.
सीदमानान्सुतान्दृष्ट्वा विह्वलान्सुमहौजसः । ननाद रावणो हर्षान्महानम्बुधरो यथा ।। ७.२३.
अपल्या अतिशय सामर्थ्यवान मुलांना अशक्त आणि व्याकुळ पाहून, रावण मोठ्या आनंदाने गरजला, जणू काही एखादा प्रचंड मेघ गडगडतो.
ततो रक्षो महानादान्मुक्त्वा हन्ति स्म वारुणान् । नानाप्रहरणोपेतैर्धारापातैरिवाम्बुदः ।। ७.२३.
मग त्या राक्षसाने मोठ्या गर्जनेने आवाज केला आणि विविध शस्त्रांनी सज्ज असलेल्या वारुणांना मारू लागला, जणू काही एखादा मेघ पावसाच्या धारा ओततो.
ततस्ते विमुखाः सर्वे पतिता धरणीतले । रणात्स्वपुरुषैः शीघ्रं गृहाण्येव प्रवेशिताः ।। ७.२३.
मग ते सर्व युद्धात पराभूत होऊन जमिनीवर कोसळले आणि त्यांच्या माणसांनी त्यांना पटकन घरी घेऊन गेले.
तानब्रवीत्ततो रक्षो वरुणाय निवेद्यताम् ।। ७.२३.
मग त्या राक्षसाने त्यांना सांगितले, 'हे वारुणाला कळवा.'
रावणं त्वब्रवीन्मन्त्री प्रहस्तो (प्रहसो) नाम वारुणः । गतः खलु महाराजो ब्रह्मलोकं जलेश्वरः ।। ७.२३.
पण रावणाला त्याचा मंत्री प्रहस्त, जो वारुण होता, म्हणाला, 'महान राजा, जलाचा स्वामी, ब्रह्मलोकात गेला आहे.'
गान्धर्वं वरुणः श्रोतुं यं त्वमाह्वयसे युधि । तत्किं तव वृथा वीर परिश्रम्य गते नृपे । ये तु सन्निहिता वीराः कुमारास्ते पराजिताः ।। ७.२३.
'युद्धासाठी ज्याला तू बोलावतोस तो गंधर्व म्हणजे वारुणा गेला आहे—राजा गेला असताना, वीर, व्यर्थ श्रम करून काय उपयोग? जे वीर पुत्र इथे होते, ते सर्व पराभूत झाले आहेत.'
राक्षसेन्द्रस्तु तच्छ्रुत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः । हर्षान्नादं विमुञ्चन्वै निष्क्रान्तो वरुणालयात् ।। ७.२३.
हे ऐकून, राक्षसांचा राजा आपल्या नावाची घोषणा करत आनंदाने मोठ्या गर्जनेने ओरडला आणि वारुणाच्या निवासस्थानातून बाहेर पडला.
आगतस्तु पथा येन तेनैव विनिवृत्य सः । लङ्कामभिमुखो रक्षो नभस्तलगतो ययौ ।। ७.२३.
ज्या मार्गाने तो आला होता, त्याच मार्गाने परत फिरून, तो राक्षस लंकेकडे जाण्यासाठी आकाशातून गेला.
निवर्तमानः संहृष्टो रावणस्सुदुरात्मवान् । जह्रे पथि नरेन्द्रर्षिदेवगन्धर्वकन्यकाः ।। ७.२४.
परत जाताना, आनंदित आणि दुष्ट मनाचा रावण, वाटेत राजांची, ऋषींची, देवांची आणि गंधर्वांची कन्या पकडू लागला.
दर्शनीयां हि रक्षः स कन्यां स्त्रीं वापि पश्यति । हत्वा बन्धुजनं तस्या विमाने तां रुरोध ह ।। ७.२४.
तो राक्षस जेव्हा एखादी सुंदर कन्या किंवा स्त्री पाहायचा, तेव्हा तिच्या नातेवाईकांना मारून तिला आपल्या विमानात बंदिस्त करायचा.
एवं पन्नगकन्याश्च राक्षसासुरमानुषीः । यक्षदानवकन्याश्च विमाने सो ऽध्यरोपयत् ।। ७.२४.
अशा प्रकारे, नाग, राक्षस, असुर, मानव, यक्ष आणि दानव यांच्या कन्यांनाही त्याने आपल्या विमानात बसवले.
ताश्च सर्वाः समं दुःखान्मुमुचुर्बाष्पजं जलम् । तुल्यमग्न्यर्चिषां तत्र शोकाग्निभयसम्भवम् ।। ७.२४.
त्या सर्वांनी एकत्रितपणे दुःखाने आणि भीतीने उद्भवलेले अश्रू, जणू शोकाच्या आणि भयाच्या आगीमधून पाणी वाहावे तसे, ओघळवले.
ताभिः सर्वानवद्याभिर्नदीभिरिव सागरः । आपूरितं विमानं तद्भयशोकाशिवाश्रुभिः ।। ७.२४.
त्या सर्व निष्पाप स्त्रियांच्या भीती आणि दुःखाच्या अश्रूंनी ते विमान, जणू नद्या समुद्रात मिसळतात तसे, भरून गेले.
नागगन्धर्वकन्याश्च महर्षितनयाश्च याः । दैत्यदानवकन्याश्च विमाने शतशो ऽरुदन् ।। ७.२४.
शेकडो नागकन्या, गंधर्व आणि महर्षींच्या कन्या, तसेच दैत्य आणि दानवांच्या कन्या विमानात रडत होत्या.
दीर्घकेश्यः सुचार्वङ्ग्यः पूर्णचन्द्रनिभाननाः । पीनस्तन्यस्तथा वज्रवेदिमध्यसमप्रभाः ।। ७.२४.
त्यांचे केस लांब, अंग सुंदर, चेहेरे पूर्ण चंद्रासारखे, स्तन भरदार आणि कंबर वज्राच्या वेदीसारखी बारीक होती.
रथकूबरसङ्काशैः श्रोणिदेशैर्मनोहराः । स्त्रियः सुराङ्गनाप्रख्या निष्टप्तकनकप्रभाः ।। ७.२४.
त्यांचे नितंब रथाच्या कूबासारखे, त्या मोहक स्त्रिया देवांगनांसारख्या आणि शुद्ध सोन्यासारख्या तेजस्वी होत्या.