सीतां रामाय भद्रं ते ऊर्मिलां लक्ष्मणाय वै। वीर्यशुल्कां मम सुतां सीतां सुरसुतोपमाम्
तुला मंगल होवो; मी सीता रामाला आणि उर्मिला लक्ष्मणाला देतो — माझी कन्या सीता, देवकन्यांप्रमाणे, पराक्रमाने मिळवलेली आहे.
द्वितीयामूर्मिलां चैव त्रिर्वदामि न संशयः। ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुंगव
दुसरी म्हणजे उर्मिलाही मी देतो — हे मी तीनदा सांगतो, यात शंका नाही; मी अत्यंत आनंदाने तुला दोन्ही वधू देतो, हे मुनीश्रेष्ठ.
रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह। पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु
राजा, राम आणि लक्ष्मणासाठी गायींचे दान कर, आणि पितृकार्य पार पाड; त्यानंतर मंगल होवो, विवाहसोहळा साजरा कर.
मघा ह्यद्य महाबाहो तृतीयदिवसे प्रभो। फल्गुन्यामुत्तरे राजंस्तस्मिन् वैवाहिकं कुरु। रामलक्ष्मणयोरर्थे दानं कार्यं सुखोदयम्
आज मघा नक्षत्र आहे, महाबाहू; तिसऱ्या दिवशी उत्तरा फाल्गुनी नक्षत्रावर, राजा, विवाह कर; राम आणि लक्ष्मणासाठी शुभ दान कर.
thumb|द्विसप्ततितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे द्विसप्ततितमः सर्गः ॥१-
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणाच्या बालकांडातील बहात्तरावा सर्ग ऐका.
तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनिः। उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम्
विदेहराजाने असे बोलल्यावर, महर्षी विश्वामित्र वसिष्ठांसह त्या शूर राजाला म्हणाले.
अचिन्त्यान्यप्रमेयाणि कुलानि नरपुंगव। इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन
इक्ष्वाकू आणि विदेह या दोन कुळांची महती मोजता येणार नाही, त्यांची थोरवी कुणाच्या आकलनात येणार नाही. या दोन्ही कुळांना या जगात कुणीही तोड नाही.
सदृशो धर्मसम्बन्धः सदृशो रूपसम्पदा। रामलक्ष्मणयो राजन् सीता चोर्मिलया सह
राजा, राम-लक्ष्मण आणि सीता-उर्मिला यांचा एकत्र विवाह हा धर्मानुसार आणि सौंदर्यानेही अगदी योग्य आहे.
वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम। भ्राता यवीयान् धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वजः
नरश्रेष्ठा, माझं एक वचन ऐका—हा कुशध्वज माझा लहान भाऊ आहे आणि तो धर्म जाणणारा राजा आहे.
अस्य धर्मात्मनो राजन् रूपेणाप्रतिमं भुवि। सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे
राजा, या धर्मप्रिय आणि अनुपम रूप असलेल्या कुशध्वजाच्या दोन कन्या आहेत. नरश्रेष्ठा, त्या आम्ही आपल्या मुलांसाठी वधू म्हणून मागतो.
भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमतः। वरये ते सुते राजंस्तयोरर्थे महात्मनोः
राजा, आपल्या भरत आणि बुद्धिमान शत्रुघ्न या दोन मुलांसाठी मी या दोन कन्या मागतो, त्या महान आत्म्यांसाठी.
पुत्रा दशरथस्येमे रूपयौवनशालिनः। लोकपालसमाः सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः
दशरथांचे हे पुत्र रूपवान, तरुण आणि सर्व लोकपालांसारखे आहेत; त्यांची पराक्रम देवांसारखी आहे.
उभयोरपि राजेन्द्र सम्बन्धेनानुबध्यताम्। इक्ष्वाकुकुलमव्यग्रं भवतः पुण्यकर्मणः
पुण्यवान राजेंद्र, या विवाहबंधनाने इक्ष्वाकू कुळ आणि आपलं घराणं निर्धास्तपणे एकत्र येऊ दे.
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा वसिष्ठस्य मते तदा। जनकः प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच मुनिपुंगवौ
विश्वामित्रांचं वचन आणि वसिष्ठांचा सल्ला ऐकून जनक राजाने हात जोडून त्या दोन श्रेष्ठ ऋषींना उत्तर दिलं.
कुलं धन्यमिदं मन्ये येषां तौ मुनिपुंगवौ। सदृशं कुलसम्बन्धं यदाज्ञापयतः स्वयम्
ज्यांच्यासाठी तुम्ही दोघे श्रेष्ठ ऋषी स्वतः असा योग्य संबंध सांगता, ते कुळ खरंच धन्य आहे असं मी मानतो.
एवं भवतु भद्रं वः कुशध्वजसुते इमे। पत्न्यौ भजेतां सहितौ शत्रुघ्नभरतावुभौ
तसं होवो—तुमचं कल्याण होवो! कुशध्वजाच्या या कन्या भरत आणि शत्रुघ्न यांच्या वधू होऊ देत.
एकाह्ना राजपुत्रीणां चतसॄणां महामुने। पाणीन् गृह्णन्तु चत्वारो राजपुत्रा महाबलाः
महामुने, एका दिवसात हे चारही राजपुत्र आपल्या चार राजकन्यांच्या हातात हात घालू देत.
उत्तरे दिवसे ब्रह्मन् फल्गुनीभ्यां मनीषिणः। वैवाहिकं प्रशंसन्ति भगो यत्र प्रजापतिः
ब्रम्हन्, दुसऱ्या दिवशी फाल्गुनी नक्षत्रात, जेव्हा भग आणि प्रजापती उपस्थित असतात, तेव्हा विवाह करणं विद्वान लोक उत्तम मानतात.
एवमुक्त्वा वचः सौम्यं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः। उभौ मुनिवरौ राजा जनको वाक्यमब्रवीत्
ही सौम्य वचने बोलून, जनक राजा हात जोडून उभा राहिला आणि दोन्ही श्रेष्ठ ऋषींना म्हणाला.
परो धर्मः कृतो मह्यं शिष्योऽस्मि भवतोस्तथा। इमान्यासनमुख्यानि आस्यतां मुनिपुंगवौ
माझ्यासाठी मोठं पुण्याचं काम झालं आहे; मी तुमचा शिष्य आहे. ही प्रमुख आसने आहेत—मुनिश्रेष्ठांनो, कृपया या.
यथा दशरथस्येयं तथायोध्या पुरी मम। प्रभुत्वे नास्ति संदेहो यथार्हं कर्तुमर्हथ
जशी अयोध्या दशरथांसाठी आहे, तशीच ही नगरी माझ्यासाठी आहे; अधिकाराबद्दल शंका नाही—तुम्ही योग्य ते करा.
तथा ब्रुवति वैदेहे जनके रघुनन्दनः। राजा दशरथो हृष्टः प्रत्युवाच महीपतिम्
विदेहाधिपती जनक असं म्हणताच, रघुनंदन दशरथ राजा आनंदित होऊन त्या भूमिपतीला उत्तर देतो.
युवामसंख्येयगुणौ भ्रातरौ मिथिलेश्वरौ। ऋषयो राजसङ्घाश्च भवद्भ्यामभिपूजिताः
तुम्ही दोघे मिथिलेश्वर भाऊ तरुण आणि असंख्य गुणांनी युक्त आहात; ऋषी आणि राजांची सभा तुम्ही दोघांनी सन्मानित केली आहे.
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गमिष्यामः स्वमालयम्। श्राद्धकर्माणि विधिवद्विधास्य इति चाब्रवीत्
तुमचं कल्याण होवो, शुभ घडो; आम्ही आमच्या घरी परत जाऊन श्राद्धकर्म विधिपूर्वक करू, असंही त्यांनी सांगितलं.
तमापृष्ट्वा नरपतिं राजा दशरथस्तदा। मुनीन्द्रौ तौ पुरस्कृत्य जगामाशु महायशाः
राजा दशरथ यांनी त्या वेळी त्या राजाला विचारून, दोन्ही ऋषींचा मान करून, मोठ्या जलदतेने पुढे गेले.
स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा विधानतः। प्रभाते काल्यमुत्थाय चक्रे गोदानमुत्तमम्
राजा आपल्या निवासस्थानी पोहोचल्यावर, विधिपूर्वक श्राद्ध केले आणि सकाळी लवकर उठून उत्तम गोधन केले.
गवां शतसहस्रं च ब्राह्मणेभ्यो नराधिपः। एकैकशो ददौ राजा पुत्रानुद्दिश्य धर्मतः
राजाने आपल्या मुलांसाठी आणि धर्मासाठी प्रत्येक ब्राह्मणाला शंभर हजार गायी दिल्या.
सुवर्णशृङ्ग्यः सम्पन्नाः सवत्साः कांस्यदोहनाः। गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभः
पुरुषश्रेष्ठ राजाने चार लाख गायी दिल्या, त्या सर्व सोन्याच्या शिंगांच्या, वासरांसह आणि कांस्याच्या पातेल्यांत दूध काढता येणाऱ्या होत्या.
वित्तमन्यच्च सुबहु द्विजेभ्यो रघुनन्दनः। ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सलः
रघुनंदन, आपल्या मुलांवर प्रेम करणारा, गोधनाच्या निमित्ताने द्विजांना भरपूर धनही दिले.
स सुतैः कृतगोदानैर्वृतः सन्नृपतिस्तदा। लोकपालैरिवाभाति वृतः सौम्यः प्रजापतिः
त्या वेळी गोधन केलेल्या आपल्या मुलांनी वेढलेला राजा, जणू सौम्य प्रजापती लोकपालांनी वेढला आहे, तसा तेजस्वी दिसत होता.