किमिदं वर्तसे भद्रे विरुद्धं यौवनस्य ते । नहि युक्ता तवैतस्य रूपस्यैव प्रति क्रिया ।। ७.१७.
"हे सुभगे, तू आपल्या तारुण्याला विरुद्ध असा हा जीवनक्रम का स्वीकारलास? तुझ्या सौंदर्याला हे बिलकुल शोभत नाही."
रूपं ते ऽनुपमं भीरु कामोन्मादकरं नृणाम् । न युक्तं तपसि स्थातुं निर्गतो ह्येष निर्णयः ।। ७.१७.
"भीरू, तुझे सौंदर्य अतुलनीय आहे, ते पुरुषांच्या मनात काम जागवते; अशा रूपाला तपश्चर्येत राहणे योग्य नाही — हे स्पष्ट आहे."
कस्यासि किमिदं भद्रे कश्च भर्ता वरानने । येन सम्भुज्यसे भीरु स नरः पुण्यभाग्भुवि ।। ७.१७.
"हे सुभगे, तू कुणाची मुलगी आहेस? तुझा पती कोण आहे, हे सुंदर मुखवाली? जो पुरुष तुला मिळवतो, तो या पृथ्वीवर खरोखरच भाग्यवान आहे."
पृच्छतः शंस मे सर्वं कस्य हेतोः परिश्रमः । एवमुक्ता तु सा कन्या रावणेन यशस्विनी ।। ७.१७.
"मी विचारतोय, सर्व काही सांग, हे कशासाठी तू असा परिश्रम करतेस?" असे रावणाने विचारल्यावर ती यशस्विनी कन्या—
अब्रवीद्विधिवत्कृत्वा तस्यातिथ्यं तपोधना । कुशध्वजो मम पिता ब्रह्मर्षिरमितप्रभः । बृहस्पतिसुतः श्रीमान्बुद्ध्या तुल्यो बृहस्पतेः ।। ७.१७.
तिने योग्य रीतीने त्याचे आदरातिथ्य करून उत्तर दिले, "माझे वडील कुशध्वज हे ब्रह्मर्षी आहेत, त्यांचे तेज अमर्याद आहे. ते बृहस्पतींचे पुत्र असून, बुद्धीनेही बृहस्पतींसारखेच आहेत."
तस्याहं कुर्वतो नित्यं वेदाभ्यासं महात्मनः । सम्भूय वाङ्मयी कन्या नाम्ना वेदवती स्मृता ।। ७.१७.
"माझे वडील, हे महात्मा, नेहमी वेदांचा अभ्यास करत असताना, त्यांच्या वाणीपासून मी कन्या म्हणून जन्मले आणि मला वेदवती असे नाव आहे."
ततो देवाः सगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । ते ऽपि गत्वा हि पितरं वरणं रोचयन्ति मे ।। ७.१७.
"नंतर देव, गंधर्व, यक्ष, राक्षस आणि सर्प यांनी माझ्या वडिलांकडे येऊन माझा विवाह मागितला."
न च मां स पिता तेभ्यो दत्तवान्राक्षसर्षभ । कारणं तद्वदिष्यामि निशाचर निशामय ।। ७.१७.
"पण माझ्या वडिलांनी त्यांना मला दिले नाही, हे राक्षसराज. त्याचे कारण मी सांगते, हे निशाचर, नीट ऐक."
पितुस्तु मम जामाता विष्णुः किल सुरेश्वरः । अभिप्रेतस्त्रिलोकेशस्तस्मान्नान्यस्य मे पिता ।। ७.१७.
"माझ्या वडिलांचे जावई म्हणजे विष्णू, जो देवांचा स्वामी आहे; त्रिलोकांचा अधिपतीच त्यांना हवा होता, म्हणून माझ्या वडिलांनी दुसऱ्या कुणालाही मला दिले नाही."
दातुमिच्छति तस्मै तु तच्छ्रुत्वा बलदर्पितः । दम्भुर्नाम ततो राजा दैत्यानां कुपितो ऽभवत् ।। ७.१७.
"माझ्या वडिलांनी मला विष्णूंना द्यायचे ठरवले, हे ऐकून, बलाचा गर्व असलेला दंभ नावाचा दैत्यराजा फारच रागावला."
तेन रात्रौ शयानो मे पिता पापेन हिंसितः ।। ७.१७.
"त्या पापी दैत्याने रात्री झोपेत असताना माझ्या वडिलांना इजा पोहोचवली."
ततो मे जननी दीना तच्छरीरं पितुर्मम । परिष्वज्य महाभागा प्रविष्टा हव्यवाहनम् ।। ७.१७.
"मग माझ्या आईने, दुःखी होऊन, वडिलांच्या शरीराला मिठी मारली आणि ती पुण्यवती स्त्री अग्नित प्रवेशली."
ततो मनोरथं सत्यं पितुर्नारायणं प्रति । करोमीति तमेवाहं हृदयेन समुद्वहे ।। ७.१७.
"मग मी मनाशी ठरवलं की, वडिलांसाठी नारायणाकडे सत्य संकल्प करीन आणि तो मी हृदयाशी जपते आहे."
इति प्रतिज्ञामारुह्य चरामि विपुलं तपः । एतत्ते सर्वमाख्यातं मया राक्षसपुङ्गव ।। ७.१७.
"अशी प्रतिज्ञा करून मी कठोर तपश्चर्या करते आहे. हे राक्षसश्रेष्ठ, हे सर्व मी तुला सांगितले."
नारायणो मम पतिर्न त्वन्यः पुरुषोत्तमात् । आश्रये नियमं घोरं नारायणपरीप्सया । विज्ञातस्त्वं हि मे राजन्गच्छ पौलस्त्यनन्दन ।। ७.१७.
नारायणच माझे पती आहेत, पुरुषोत्तमाशिवाय दुसरा कोणीही नाही. मी नारायणाची प्राप्ती व्हावी म्हणून कठोर व्रतांचे पालन करते. राजन, मला तू ओळखीचा आहेस; म्हणून, पुलस्त्यपुत्रा, तू आता निघून जा.
जानामि तपसा सर्वं त्रैलोक्ये यद्धि वर्तते ।। ७.१७.
माझ्या तपामुळे मला त्रैलोक्यात घडणाऱ्या सर्व गोष्टी माहिती आहेत.
सो ऽब्रवीद्रावणो भूयस्तां कन्यां सुमहाव्रताम् । अवरुह्य विमानाग्रात्कन्दर्पशरपीडितः ।। ७.१७.
मग रावण त्या महान व्रती कन्येला, कामदेवाच्या बाणांनी व्याकुळ होऊन, आपल्या विमानाच्या टोकावरून खाली उतरून पुन्हा बोलू लागला.
अवलिप्ता ऽसि सुश्रोणि यस्यास्ते मतिरीदृशी । वृद्धानां मृगशावाक्षि भ्राजते पुण्यसञ्चयः ।। ७.१७.
सुंदर नितंब असलेल्या कन्ये, तुझ्या मनात असे विचार असल्यामुळे तू थोडी गर्विष्ठ वाटतेस. हरणाच्या डोळ्यांसारख्या डोळ्यांची, वयोवृद्ध लोकांमध्ये तुझ्या पुण्यसंचयाचा तेज झळकत आहे.
त्वं सर्वंगुणसम्पन्ना नार्हसे वक्तुमीदृशम् । त्रैलोक्यसुन्दरी भीरु यौवनं ते निवर्तते ।। ७.१७.
तुझ्यात सर्व गुण आहेत; तुला असे बोलणे शोभत नाही. त्रैलोक्यातील सुंदर स्त्री, भित्र्या मुली, तुझे तारुण्य आता संपत चालले आहे.
अहं लङ्कापतिर्भद्रे दशग्रीव इति श्रुतः । तस्य मे भव भार्या त्वं भुङ्क्ष्व भोगान्यथासुखम् ।। ७.१७.
भद्रे, मी लंकेचा स्वामी, दशग्रीव म्हणून प्रसिद्ध आहे. तू माझी पत्नी हो आणि हवे तसे सुख उपभोग.
कश्च तावदसौ यं त्वं विष्णुरित्यभिभाषसे । वीर्येण तपसा चैव भोगेन च बलेन च ७.१७.
तू ज्याला विष्णु म्हणतेस, तो कोण आहे? पराक्रम, तप, भोग आणि बळ या सर्वांत—
इत्युक्तवति तस्मिंस्तु वेदवत्यथ सा ऽब्रवीत् ।। ७.१७.
त्याने असे म्हटल्यावर, वेदवतीने त्याला उत्तर दिले.
ैव भोगेन च बलेन च ।। मा मैवमिति सा कन्या तमुवाच निशाचरम् । त्रैलोक्याधिपति विष्णुं सर्वलोकनमस्कृतम् । त्वदृते राक्षसेन्द्रान्यः को ऽवमन्येत बुद्धिमान् ।। ७.१७.
भोग आणि बळ या बाबतीत— असे बोलू नकोस. त्या कन्येने त्या राक्षसाला म्हटले: 'त्रैलोक्याचा स्वामी, सर्व लोकांनी पूजलेला विष्णु— तुझ्याशिवाय, राक्षसराजा, दुसरा कोण बुद्धिमान त्याचा तिरस्कार करील?'
एवमुक्तस्तया तत्र वेदवत्या निशाचरः । मूर्धजेषु तदा कन्यां कराग्रेण परामृशत् ।। ७.१७.
वेदवतीने असे म्हटल्यावर, त्या रात्रभर हिंडणाऱ्या राक्षसाने तिच्या केसांना हात लावला.
ततो वेदवती क्रुद्धा केशान्हस्तेन सा ऽच्छिनत् । असिर्भूत्वा करस्तस्याः केशांश्छिन्नांस्तदा ऽकरोत् ।। ७.१७.
मग वेदवती रागाने पेटून उठली आणि तिने स्वतःच्या हाताने केस कापले; तिचा हात तलवार झाला आणि तिने आपले केस छाटले.
सा ज्वलन्तीव रोषेण दहन्तीव निशाचरम् । उवाचाग्निं समाधाय मरणाय कृतत्वरा ।। ७.१७.
ती रागाने जणू जळू लागली, आपल्या संतापाने त्या राक्षसाला जणू जाळत होती. मृत्यूच्या तयारीने, मन अग्नीप्रमाणे एकाग्र करून ती बोलली.
धर्षितायास्त्वयानार्य न मे जीवितमिष्यते । रक्षस्तस्मात्प्रवेक्ष्यामि पश्यतस्ते हुताशनम् ।। ७.१७.
अधम राक्षसा, तुझ्यामुळे मी लज्जित झाले आहे, आता मला जगावेसे वाटत नाही. म्हणून, तुझ्या डोळ्यांसमोर मी अग्नित प्रवेश करणार आहे.
यस्मात्तु धर्षिता चाहं त्वया पापात्मना वने । तस्मात्तव वधार्थं हि समुत्पत्स्ये ह्यहं पुनः ।। ७.१७.
कारण, पापी राक्षसा, तू मला वनात लज्जित केलेस, म्हणून मी पुन्हा तुझ्या वधासाठी जन्म घेईन.
न हि शक्यं स्त्रिया हन्तुं पुरुषः पापनिश्चः । शापे त्वयि मयोत्सृष्टे तपसश्च व्ययो भवेत् ।। ७.१७.
खरं तर, स्त्रीने दुष्ट मनाच्या पुरुषाचा वध करणे शक्य नाही; आणि मी तुला शाप दिला तर माझ्या तपाचे फळ नष्ट होईल.
यदि त्वस्ति मया किञ्चित्कृतं दत्तं हुतं तथा । तस्मात्त्वयोनिजा साध्वी भवेयं धर्मिणः सुता ।। ७.१७.
जर मी काही पुण्यकर्म, दान किंवा यज्ञ केले असेल, तर त्याच्या बळावर मी गर्भातून नव्हे, तर धर्मात्म्याच्या कन्या म्हणून जन्म घेईन.