एवं ब्रुवाणं जनकः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः। श्रोतुमर्हसि भद्रं ते कुलं नः परिकीर्तितम्
असं म्हणणाऱ्या व्यक्तीला जनकाने हात जोडून उत्तर दिलं, 'तुमचं कल्याण होवो; आमच्या वंशाची माहिती ऐकायला तुम्ही पात्र आहात.'
प्रदाने हि मुनिश्रेष्ठ कुलं निरवशेषतः। वक्तव्यं कुलजातेन तन्निबोध महामते
मुनिश्रेष्ठा, कन्यादान करताना आपला वंश पूर्णपणे सांगणं आवश्यक असतं; म्हणून हे महात्मा, नीट ऐका.
राजाभूत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतः स्वेन कर्मणा। निमिः परमधर्मात्मा सर्वसत्त्ववतां वरः
तीनही लोकांत आपल्या कर्तृत्वाने प्रसिद्ध असा, निमी नावाचा, अत्यंत धर्मात्मा आणि सर्व प्राण्यांत श्रेष्ठ असा राजा होता.
तस्य पुत्रो मिथिर्नाम जनको मिथिपुत्रकः। प्रथमो जनको राजा जनकादप्युदावसुः
त्याचा मुलगा मिथी, मिथीचा मुलगा जनक, पहिला राजा जनक आणि त्याच्यापासून उदावसु झाला.
उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो वै नन्दिवर्धनः। नन्दिवर्धसुतः शूरः सुकेतुर्नाम नामतः
उदावसुपासून धर्मात्मा नंदिवर्धन जन्मला; नंदिवर्धनाचा मुलगा शूर आणि त्याचं नाव सुकेतु होतं.
सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबलः। देवरातस्य राजर्षेर्बृहद्रथ इति स्मृतः
सुकेतूपासूनही धर्मात्मा आणि महाबली देवरात जन्मला; देवरात हा राजर्षी बृहद्रथ म्हणून ओळखला जातो.
बृहद्रथस्य शूरोऽभून्महावीरः प्रतापवान्। महावीरस्य धृतिमान् सुधृतिः सत्यविक्रमः
बृहद्रथाचा मुलगा शूर आणि महावीर, महावीराचा मुलगा धीर आणि सत्यविक्रम असलेला सुधृती.
सुधृतेरपि धर्मात्मा धृष्टकेतुः सुधार्मिकः। धृष्टकेतोश्च राजर्षेर्हर्यश्व इति विश्रुतः
सुधृतीपासून धर्मात्मा आणि सदाचारी धृष्टकेतू, आणि धृष्टकेतूपासून राजर्षी व प्रसिद्ध हर्यश्व जन्मला.
हर्यश्वस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रतीन्धकः। प्रतीन्धकस्य धर्मात्मा राजा कीर्तिरथः सुतः
हर्यश्वाचा मुलगा मरू, मरूचा मुलगा प्रतीन्धक, आणि प्रतीन्धकाचा धर्मनिष्ठ मुलगा कीर्तिरथ राजा झाला.
पुत्रः कीर्तिरथस्यापि देवमीढ इति स्मृतः। देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महीध्रकः
कीर्तिरथाचा मुलगा देवमीढ म्हणून ओळखला जातो; देवमीढाचा मुलगा विभुद, आणि विभुदाचा मुलगा महीधरक.
महीध्रकसुतो राजा कीर्तिरातो महाबलः। कीर्तिरातस्य राजर्षेर्महारोमा व्यजायत
महीधरकाचा मुलगा बलवान राजा कीर्तिरात होता; आणि कीर्तिरात या राजर्षीपासून महारोमाचा जन्म झाला.
महारोम्णस्तु धर्मात्मा स्वर्णरोमा व्यजायत। स्वर्णरोम्णस्तु राजर्षेर्ह्रस्वरोमा व्यजायत
महारोमापासून धर्मात्मा स्वर्णरोमाचा जन्म झाला; आणि स्वर्णरोम या राजर्षीपासून ह्रस्वरोमाचा जन्म झाला.
तस्य पुत्रद्वयं राज्ञो धर्मज्ञस्य महात्मनः। ज्येष्ठोऽहमनुजो भ्राता मम वीरः कुशध्वजः
त्या धर्मज्ञ आणि महान राजाला दोन मुले होती; मी ज्येष्ठ आहे, आणि माझा धाडसी लहान भाऊ कुशध्वज आहे.
मां तु ज्येष्ठं पिता राज्ये सोऽभिषिच्य पिता मम। कुशध्वजं समावेश्य भारं मयि वनं गतः
माझ्या वडिलांनी मला ज्येष्ठ म्हणून राज्याभिषेक केला, आणि सर्व जबाबदारी माझ्यावर सोपवून, कुशध्वजाची स्थापना करून, ते वनात गेले.
वृद्धे पितरि स्वर्याते धर्मेण धुरमावहम्। भ्रातरं देवसंकाशं स्नेहात् पश्यन् कुशध्वजम्
वडील वयोवृद्ध होऊन स्वर्गवासी झाल्यावर, मी धर्माने राज्याचा भार उचलला आणि देवतुल्य असलेल्या कुशध्वज या भावाकडे नेहमीच प्रेमाने पाहत राहिलो.
कस्यचित्त्वथ कालस्य सांकाश्यादागतः पुरात्। सुधन्वा वीर्यवान् राजा मिथिलामवरोधकः
काही काळानंतर, सांकाश्य येथून बलवान राजा सुधन्वा आला आणि त्याने मिथिला नगरीला वेढा घातला.
स च मे प्रेषयामास शैवं धनुरनुत्तमम्। सीता च कन्या पद्माक्षी मह्यं वै दीयतामिति
त्याने माझ्याकडे संदेश पाठवला — 'माझ्याकडे शिवाचे अद्वितीय धनुष्य आणि पद्मासारख्या डोळ्यांची सीता कन्या दे.'
तस्याप्रदानान्महर्षे युद्धमासीन्मया सह। स हतोऽभिमुखो राजा सुधन्वा तु मया रणे
हे महर्षे, मी ती मागणी नाकारल्यामुळे आमच्यात युद्ध झाले; त्या युद्धात मी समोरासमोर आलेल्या सुधन्वा राजाचा वध केला.
निहत्य तं मुनिश्रेष्ठ सुधन्वानं नराधिपम्। सांकाश्ये भ्रातरं शूरमभ्यषिञ्चं कुशध्वजम्
हे श्रेष्ठ मुनी, सुधन्वा या राजाचा वध केल्यावर मी सांकाश्य येथे माझ्या शूर भावाला कुशध्वजाला राज्याभिषेक केला.
कनीयानेष मे भ्राता अहं ज्येष्ठो महामुने। ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुंगव
हा माझा लहान भाऊ आहे, आणि मी ज्येष्ठ आहे, हे महामुने; मी अत्यंत आनंदाने तुला दोन्ही वधू देतो.
सीतां रामाय भद्रं ते ऊर्मिलां लक्ष्मणाय वै। वीर्यशुल्कां मम सुतां सीतां सुरसुतोपमाम्
तुला मंगल होवो; मी सीता रामाला आणि उर्मिला लक्ष्मणाला देतो — माझी कन्या सीता, देवकन्यांप्रमाणे, पराक्रमाने मिळवलेली आहे.
द्वितीयामूर्मिलां चैव त्रिर्वदामि न संशयः। ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुंगव
दुसरी म्हणजे उर्मिलाही मी देतो — हे मी तीनदा सांगतो, यात शंका नाही; मी अत्यंत आनंदाने तुला दोन्ही वधू देतो, हे मुनीश्रेष्ठ.
रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह। पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु
राजा, राम आणि लक्ष्मणासाठी गायींचे दान कर, आणि पितृकार्य पार पाड; त्यानंतर मंगल होवो, विवाहसोहळा साजरा कर.
मघा ह्यद्य महाबाहो तृतीयदिवसे प्रभो। फल्गुन्यामुत्तरे राजंस्तस्मिन् वैवाहिकं कुरु। रामलक्ष्मणयोरर्थे दानं कार्यं सुखोदयम्
आज मघा नक्षत्र आहे, महाबाहू; तिसऱ्या दिवशी उत्तरा फाल्गुनी नक्षत्रावर, राजा, विवाह कर; राम आणि लक्ष्मणासाठी शुभ दान कर.
thumb|द्विसप्ततितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे द्विसप्ततितमः सर्गः ॥१-
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणाच्या बालकांडातील बहात्तरावा सर्ग ऐका.
तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनिः। उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम्
विदेहराजाने असे बोलल्यावर, महर्षी विश्वामित्र वसिष्ठांसह त्या शूर राजाला म्हणाले.
अचिन्त्यान्यप्रमेयाणि कुलानि नरपुंगव। इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन
इक्ष्वाकू आणि विदेह या दोन कुळांची महती मोजता येणार नाही, त्यांची थोरवी कुणाच्या आकलनात येणार नाही. या दोन्ही कुळांना या जगात कुणीही तोड नाही.
सदृशो धर्मसम्बन्धः सदृशो रूपसम्पदा। रामलक्ष्मणयो राजन् सीता चोर्मिलया सह
राजा, राम-लक्ष्मण आणि सीता-उर्मिला यांचा एकत्र विवाह हा धर्मानुसार आणि सौंदर्यानेही अगदी योग्य आहे.
वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम। भ्राता यवीयान् धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वजः
नरश्रेष्ठा, माझं एक वचन ऐका—हा कुशध्वज माझा लहान भाऊ आहे आणि तो धर्म जाणणारा राजा आहे.
अस्य धर्मात्मनो राजन् रूपेणाप्रतिमं भुवि। सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे
राजा, या धर्मप्रिय आणि अनुपम रूप असलेल्या कुशध्वजाच्या दोन कन्या आहेत. नरश्रेष्ठा, त्या आम्ही आपल्या मुलांसाठी वधू म्हणून मागतो.