मायावी प्रथमस्तात दुन्दुभिस्तदनन्तरः । एवं ते सर्वमाख्यातं याथातथ्येन पृच्छतः ।। ७.१२.
त्यातील पहिला म्हणजे मायावी आणि त्यानंतर दुंदुभी; असे सर्व काही मी तुला विचारल्यावर सांगितले.
त्वामिदानीं कथं तात जानीयां को भवानिति । एवमुक्तस्तु तद्रक्षो विनीतमिदमब्रवीत् ।। ७.१२.
आता, मला कसे कळावे की तू कोण आहेस? असे विचारल्यावर त्या नम्र राक्षसाने उत्तर दिले.
अहं पौलस्त्यतनयो दशग्रीवश्च नामतः । मुनेर्विश्रवसो यस्तु तृतीयो ब्रह्मणो ऽभवत् ।। ७.१२.
मी पुलस्त्याचा मुलगा आहे, माझे नाव दशलोकी आहे; आणि माझे वडील म्हणजे ब्रह्मदेवांचे तिसरे पुत्र, महर्षी विश्रवा.
एवमुक्तस्तदा राम राक्षसेन्द्रेण दानवः । महर्षेस्तनयं ज्ञात्वा मयो हर्षमुपागतः । दातुं दुहितरं तस्मै रोचयामास यत्र वै ।। ७.१२.
राक्षसाधिपतीने असे सांगितल्यावर, दानवाने तो महर्षीचा पुत्र आहे हे ओळखून आनंद मानला आणि त्याला आपली कन्या देण्याचा विचार केला.
करेण तु करं तस्या ग्राहयित्वा मयस्तदा । प्रहसन्प्राह दैत्येन्द्रो राक्षसेन्द्रमिदं वचः ।। ७.१२.
मग मयाने आपल्या मुलीचा हात आपल्या हातात घेऊन हसत राक्षसाधिपतीला म्हणाला,
इयं ममात्मजा राजन्हेमया ऽप्सरसा धृता । कन्या मन्दोदरी नाम पत्न्यर्थं प्रतिगृह्यताम् ।। ७.१२.
राजा, ही माझी स्वतःची कन्या आहे, हिचे नाव मंदोदरी आहे, हिला हेमा अप्सरेने जन्म दिला आहे; तिला पत्नी म्हणून स्वीकार.
बाढमित्येव तं राम दशग्रीवो ऽभ्यभाषत । प्रज्चाल्य तत्र चैवाग्निमकरोत्पाणिसङ्ग्रहम् ।। ७.१२.
दशग्रीव म्हणाला, "ठीक आहे," आणि तिथे अग्नीला साक्षी ठेवून, दोन्ही हात एकत्र करून विधी केला.
स हि तस्य मयो राम शापाभिज्ञस्तपोधनात् । विदित्वा तेन सा दत्ता तस्य पैतामहं कुलम् ।। ७.१२.
राम, तपस्व्याच्या शापाची जाणीव असलेल्या मयाने, त्याच्या वडिलोपार्जित घराण्याची माहिती घेऊन, ती कन्या त्याला दिली.
अमोघां तस्य शक्तिं च प्रददौ परमाद्भुताम् । परेण तपसा लब्धां जघ्निवाँल्लक्ष्मणं यया ।। ७.१२.
त्याने त्याला एक अद्भुत आणि अचूक शक्ती दिली, जी कठोर तपस्येने मिळवली होती, आणि जिच्यामुळे लक्ष्मणाचा पराभव झाला.
एवं सीकृतदारो वै लङ्काया ईश्वरः प्रभुः । गत्वा तु नगरीं भार्ये भ्रातृभ्यां समुपाहरत् ।। ७.१२.
अशा प्रकारे पत्नी मिळवून, लंकेचा स्वामी आणि प्रभू आपल्या भावांसह पत्नीला घेऊन नगरीत गेला.
वैरोचनस्य दौहित्रीं वज्रज्वालेति नामतः । तां भार्यां कुम्भकर्णस्य रावणः समकल्पयत् ।। ७.१२.
वैरॊचनाचा नात, वज्रज्वाली नावाची स्त्री, रावणाने कुम्भकर्णासाठी पत्नी म्हणून निवडली.
गन्धर्वराजस्य सुतां शैलूषस्य महात्मनः । सरमां नाम धर्मज्ञां लेभे भार्यां विभीषणः ।। ७.१२.
गंधर्वराज शैलूष यांची धर्मपरायण कन्या सरमा, विभीषणाने पत्नी म्हणून स्वीकारली.
तीरे तु सरसो वै तु सञ्जज्ञे मानसस्य हि । सरस्तदा मानसं तु ववृधे जलदागमे ।। ७.१२.
मानस सरोवराच्या काठी, पावसाळा सुरू होताच ते सरोवर फार वाढले.
मात्रा तु तस्याः कन्यायाः स्नेहेनाक्रन्दितं वचः । सरो मा वर्धयस्वेति ततः सा सरमा ऽभवत् ।। ७.१२.
त्या कन्येच्या आईने प्रेमाने हाक मारली, "हे सरोवर, वाढू नकोस!" म्हणून ती सरमा नावाने ओळखली जाऊ लागली.
एवं ते कृतदारा वै रेमिरे तत्र राक्षसाः । स्वां स्वां भार्यामुपागम्य गन्धर्वा इव नन्दने ।। ७.१२.
अशा प्रकारे पत्नी मिळवून, त्या राक्षसांनी प्रत्येकाने आपल्या पत्नीबरोबर तिथे आनंद केला, जणू काही गंधर्व नंदनवनात विहरत आहेत.
ततो मन्दोदरी पुत्रं मेघनादमजीजनत् । स एष इन्द्रजिन्नाम युष्माभिरभिधीयते ।। ७.१२.
नंतर मंदोदरीने मेघनाद नावाच्या पुत्राला जन्म दिला; त्यालाच तुम्ही इंद्रजित म्हणता.
जातमात्रेण हि पुरा तेन रावणसूनुना । रुदता सुमहान्मुक्तो नादो जलधरोपमः ।। ७.१२.
रावणाच्या त्या पुत्राचा जन्म होताच, त्याने मोठ्याने रडले, जणू काही मेघांचा गडगडाट झाला.
जडीकृता च सा लङ्का तस्य नादेन राघव । पिता तस्याकरोन्नाम मेघनाद इति स्वयम् ।। ७.१२.
राघव, त्याच्या त्या गर्जनेने लंका जणू बधीर झाली; त्याच्या वडिलांनी त्याला स्वतः मेघनाद हे नाव दिले.
सो ऽवर्धत तदा राम रावणान्तःपुरे शुभे । रक्ष्यमाणो वरस्त्रीभिश्छन्नः काष्ठैरिवानलः ।। ७.१२.
तो रावणाच्या सुंदर अंतःपुरात, श्रेष्ठ स्त्रियांच्या देखरेखीखाली, लाकडात लपलेल्या अग्नीप्रमाणे वाढू लागला.
मातापित्रोर्महाहर्षं जनयन्रावणात्मजः ।। ७.१२.
रावणपुत्राने आपल्या आईवडिलांना मोठा आनंद दिला.
अथ लोकेश्वरोत्सृष्टा तत्र कालेन केनचित् । निद्रा समभवत्तीव्रा कुम्भकर्णस्य रूपिणी ।। ७.१३.
काही काळाने, लोकांचा स्वामी पाठविलेल्या तीव्र झोपेने, कुम्भकर्णाला आपल्या रूपाने ग्रासले.
ततो भ्रातरमासीनं कुम्भकर्णो ऽब्रवीद्वचः । निद्रा मां बाधते राजन्कारयस्व ममालयम् ।। ७.१३.
मग कुम्भकर्णाने बसलेल्या भावाला सांगितले, "राजा, मला झोप त्रास देते; माझ्यासाठी निवासाची व्यवस्था कर."
विनियुक्तास्ततो राज्ञा शिल्पिनो विश्वकर्मवत् । विस्तीर्णं योजनं शुभ्रं ततो द्विगुणमायतम् ।। ७.१३.
राजाच्या आज्ञेने, विश्वकर्मासारखे कुशल कारागीर नेमले गेले; त्यांनी एक विस्तीर्ण, उजळ सभागृह बांधले, एक योजन रुंद आणि त्याच्या दुप्पट लांब.
दर्शनीयं निराबाधं कुम्भकर्णस्य चक्रिरे । स्फाटिकैः काञ्चनैश्चित्रैः स्तम्भैः सर्वत्र शोभितम् ।। ७.१३.
ते त्यांनी कुम्भकर्णासाठी सुंदर, अडथळे नसलेले बनवले, स्फटिक आणि सोन्याच्या सुंदर खांबांनी सर्वत्र सजवले.
वैडूर्यकृतसोपानं किङ्किणीजालकं तथा । दान्ततोरणविन्यस्तं वज्रस्फटिकवेदिकम् ।। ७.१३.
वैडूर्याच्या पायऱ्या, घंटांच्या जाळ्या, हत्तीच्या दातांची कमानी, आणि वज्र-स्फटिकाचे चबुतरे अशा सुंदर वस्तू तेथे बांधल्या होत्या.
मनोहरं सर्वसुखं कारयामास राक्षसः । सर्वत्र सुखदं नित्यं मेरोः पुण्यां गुहामिव ।। ७.१३.
राक्षसाने ते घर अतिशय आकर्षक, सर्व सुखांनी भरलेले, नेहमीच आनंददायक, जणू मेरू पर्वताच्या पवित्र गुहेसारखे बांधले.
तत्र निद्रां समाविष्टः कुम्भकर्णो महाबलः । बहून्यब्दसहस्राणि शयानो न प्रबुद्ध्यते ।। ७.१३.
तेथे महाबली कुम्भकर्ण झोपेने ग्रासला गेला; तो हजारो वर्षे झोपून राहिला आणि जागा झाला नाही.
निद्राभिभूते तु तदा कुम्भकर्णे दशाननः । देवर्षियक्षगन्धर्वान्सञ्जघ्ने हि निरङ्कुशः ।। ७.१३.
कुम्भकर्ण झोपेत असताना, दशाननाने कोणतीही अडथळा न मानता देव, ऋषी, यक्ष आणि गंधर्व यांना पराभूत केले.
उद्यानानि च चित्राणि नन्दनादीनि यानि च । तानि गत्वा सुसङक्रुद्धो भिनत्ति स्म दशाननः ।। ७.१३.
नंदन आणि इतर सुंदर बगिच्यांमध्ये जाऊन, प्रचंड रागाने दशाननाने त्यांचा नाश केला.
नदीं गज इव क्रीडन्वृक्षान्वायुरिव क्षिपन् । नगान्व्रज्र इवोत्सृष्टो विध्वंसयति राक्षसः ।। ७.१३.
नदीत खेळणाऱ्या हत्तीप्रमाणे, वाऱ्याने झाडे फेकावीत तसे, आणि वज्राने डोंगर फोडावेत तसे, त्या राक्षसाने सर्वत्र विध्वंस केला.