न हि क्षमं तवानेन वैरं धनद रक्षसा । जानीषे हि यथा ऽनेन लब्धः परमको वरः ।। ७.११.
हे कुबेरा, या राक्षसाशी वैर करणं तुझ्यासाठी योग्य नाही; कारण त्याने कोणतं श्रेष्ठ वर मिळवलं आहे, हे तुला माहीत आहेच.
एवमुक्तो गृहीत्वा ऽ ऽशु तद्वचः पितृगौरवात् । सदारपुत्रः सामान्यः सवाहनधनो गतः ।। ७.११.
पित्याच्या मानापोटी त्याने ते शब्द मनावर घेतले आणि पत्नी, मुलगा, सेवक, वाहन आणि धन घेऊन निघून गेला.
प्रहस्तो ऽथ दशग्रीवं गत्वा वचनमब्रवीत् । प्रहृष्टात्मा महात्मानं सहामात्यं सहानुजम् ।। ७.११.
मग प्रहस्त आनंदी मनाने दशग्रीवाजवळ गेला आणि त्या महात्म्याला, मंत्र्यांसह आणि भावांसह, बोलला.
शून्या सा नगरी लङ्का त्यक्त्त्वैनां धनदो गतः । प्रविश्य तां सहास्माभिः स्वधर्मं प्रतिपालय ।। ७.११.
कुबेराने सोडलेली लंका नगरी आता रिकामी आहे; आमच्यासह तिथे प्रवेश कर आणि आपला धर्म पाळ.
एवमुक्तो दशग्रीवः प्रहस्तेन महाबलः । विवेश नगरीं लङ्कां भ्रातृभिः सबलानुगैः ।। ७.११.
प्रहस्ताने असं सांगितल्यावर, बलवान दशग्रीव भावंडांसह आणि सैन्यासह लंका नगरीत गेला.
धनदेन परित्यक्तां सुविभक्तमहापथाम् । आरुरोह स देवारिः स्वर्गं देवाधिपो यथा ।। ७.११.
कुबेराने सोडलेली, रुंद रस्त्यांनी सजलेली ती नगरी तो जणू देवांचा राजा स्वर्गात जातो तशी चढून गेला.
स चाभिषिक्तः क्षणदाचरैस्तदा निवेशयामास पुरीं दशाननः । निकामपूर्णा च बभूव सा पुरी निशाचरैर्नीलबलाहकोपमैः ।। ७.११.
मग निशाचरांनी अभिषेक केलेल्या दशाननाने त्या नगरीत आपला वास केला; आणि ती नगरी काळ्या मेघांसारख्या निशाचरांनी पूर्ण भरली.
धनेश्वरस्त्वथ पितृवाक्यगौरवान्न्यवेशयच्छशिविमले गिरौ पुरीम् । स्वलङ्कृतैर्भवनवरैर्विभूषितां पुरन्दरस्वेव तदा ऽमरावतीम् ।। ७.११.
कुबेराने पित्याच्या आज्ञेचा मान ठेवून, सुंदर पर्वतावर भव्य राजवाड्यांनी सजलेली नगरी वसवली, जशी इंद्राची अमरावती शोभते.
राक्षसेन्द्रो ऽभिषिक्तस्तु भ्रातृभ्यां सहितस्तदा । ततः प्रदानं राक्षस्या भगिन्याः समचिन्तयत् ।। ७.१२.
त्या वेळी राक्षसांचा राजा आपल्या भावांसह अभिषिक्त झाला आणि त्यानंतर आपल्या राक्षसी भगिनीला काय द्यावे, हे त्याने मनाशी ठरवले.
स्वसारं कालकेयाय दानवेन्द्राय राक्षसीम् । ददौ शूर्पणखां नाम विद्युज्जिह्वाय नामतः ।। ७.१२.
त्याने आपल्या शूर्पणखा नावाच्या बहिणीला, दानवांचा राजा आणि विद्युत्जिह्वा नाव असलेल्या कालकेयाला दिले.
अथ दत्त्वा स्वयं रक्षो मृगयामटते स्म तत् । तत्रापश्यत्ततो राम मयं नाम दितेः सुतम् ।। ७.१२.
त्यानंतर तिने दिल्यावर तो राक्षस स्वतः शिकार करण्यासाठी फिरू लागला; तिथे त्याला दितीचा मुलगा मय भेटला.
कन्यासहायं तं दृष्ट्वा दशग्रीवो निशाचरः । अपृच्छत्को भवानेको निर्मनुष्यमृगे वने । अनया मृगशावाक्ष्या किमर्थं सह तिष्ठसि ।। ७.१२.
त्या मयाजवळ एक कन्या असल्याचे पाहून दशलोकी राक्षसाने विचारले, 'हे वन माणसे आणि जनावरे नसताना, तू एकटाच कोण आहेस? या हरणाच्या डोळ्यांसारख्या डोळ्यांची ही मुलगी तुझ्यासोबत का आहे?'
मयस्तथाब्रवीद्राम पृच्छन्तं तं निशाचरम् । श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये यथावृत्तमिदं मम ।। ७.१२.
मयाने त्या राक्षसाला उत्तर दिले, 'सर्व काही जसे घडले तसे मी तुला सांगतो, नीट ऐक.'
हेमा नामाप्सरास्तात श्रुतपूर्वा यदि त्वया । दैवतैर्मम सा दत्ता पौलोमीव शतक्रतोः ।। ७.१२.
हेमा नावाची एक अप्सरा आहे, जी तुला पूर्वी ऐकली असेल; तिला देवांनी मला दिले, जशी पौलोमी शतक्रतुला दिली होती.
तस्यां सक्तमनास्तात पञ्चवर्षशतान्यहम् । सा च दैवतकार्येण त्रयोदश समा गताः ।। ७.१२.
तिच्यावर प्रेम असल्याने, मी पाचशे वर्षे तिच्यासोबत राहिलो; पण देवांच्या कार्यासाठी ती गेली आणि तेरा वर्षे उलटून गेली.
वर्षं चतुर्दशं चैव ततो हेममयं पुरम् । वज्रवैडूर्यचित्रं च मायया निर्मितं मया ।। ७.१२.
चौदावे वर्ष गेल्यावर, मी माझ्या कलेने सोन्याचे आणि वज्र, वैडूर्य रत्नांनी सजवलेले एक सुंदर नगर उभारले.
तत्राहमवसं दीनस्तया हीनः सुदुःखितः ।। ७.१२.
त्या नगरीत मी तिच्याविना खूप दुःखी आणि एकटा राहिलो.
तस्मात्पुराद्दुहितरं गृहीत्वा वनमागतः । इयं ममात्मजा राजंस्तस्याः कुक्षौ विवर्धिता ।। ७.१२.
त्या नगरीतून मी माझ्या मुलीला घेऊन या वनात आलो; ही माझी स्वतःची कन्या आहे, जी तिच्या पोटी वाढली.
भर्तारमनया सार्धमस्याः प्राप्तो ऽस्मि मार्गितुम् । कन्यापितृत्वं दुःखं हि सर्वेषां मानकाङ्क्षिणाम् ।। ७.१२.
मी हिच्यासोबत तिच्यासाठी योग्य वर शोधायला आलो आहे; कारण कन्येचे पितृत्व सर्व सन्मानप्रिय लोकांसाठी खूपच कठीण असते.
कन्या हि द्वे कुले नित्यं संशये स्थाप्य तिष्ठति । पुत्रद्वयं ममाप्यस्यां भार्यायां सम्बभूव ह ।। ७.१२.
कन्या नेहमी दोन कुलांमध्ये अनिश्चित राहते; आणि माझ्या या पत्नीतून मला दोन मुले झाली.
मायावी प्रथमस्तात दुन्दुभिस्तदनन्तरः । एवं ते सर्वमाख्यातं याथातथ्येन पृच्छतः ।। ७.१२.
त्यातील पहिला म्हणजे मायावी आणि त्यानंतर दुंदुभी; असे सर्व काही मी तुला विचारल्यावर सांगितले.
त्वामिदानीं कथं तात जानीयां को भवानिति । एवमुक्तस्तु तद्रक्षो विनीतमिदमब्रवीत् ।। ७.१२.
आता, मला कसे कळावे की तू कोण आहेस? असे विचारल्यावर त्या नम्र राक्षसाने उत्तर दिले.
अहं पौलस्त्यतनयो दशग्रीवश्च नामतः । मुनेर्विश्रवसो यस्तु तृतीयो ब्रह्मणो ऽभवत् ।। ७.१२.
मी पुलस्त्याचा मुलगा आहे, माझे नाव दशलोकी आहे; आणि माझे वडील म्हणजे ब्रह्मदेवांचे तिसरे पुत्र, महर्षी विश्रवा.
एवमुक्तस्तदा राम राक्षसेन्द्रेण दानवः । महर्षेस्तनयं ज्ञात्वा मयो हर्षमुपागतः । दातुं दुहितरं तस्मै रोचयामास यत्र वै ।। ७.१२.
राक्षसाधिपतीने असे सांगितल्यावर, दानवाने तो महर्षीचा पुत्र आहे हे ओळखून आनंद मानला आणि त्याला आपली कन्या देण्याचा विचार केला.
करेण तु करं तस्या ग्राहयित्वा मयस्तदा । प्रहसन्प्राह दैत्येन्द्रो राक्षसेन्द्रमिदं वचः ।। ७.१२.
मग मयाने आपल्या मुलीचा हात आपल्या हातात घेऊन हसत राक्षसाधिपतीला म्हणाला,
इयं ममात्मजा राजन्हेमया ऽप्सरसा धृता । कन्या मन्दोदरी नाम पत्न्यर्थं प्रतिगृह्यताम् ।। ७.१२.
राजा, ही माझी स्वतःची कन्या आहे, हिचे नाव मंदोदरी आहे, हिला हेमा अप्सरेने जन्म दिला आहे; तिला पत्नी म्हणून स्वीकार.
बाढमित्येव तं राम दशग्रीवो ऽभ्यभाषत । प्रज्चाल्य तत्र चैवाग्निमकरोत्पाणिसङ्ग्रहम् ।। ७.१२.
दशग्रीव म्हणाला, "ठीक आहे," आणि तिथे अग्नीला साक्षी ठेवून, दोन्ही हात एकत्र करून विधी केला.
स हि तस्य मयो राम शापाभिज्ञस्तपोधनात् । विदित्वा तेन सा दत्ता तस्य पैतामहं कुलम् ।। ७.१२.
राम, तपस्व्याच्या शापाची जाणीव असलेल्या मयाने, त्याच्या वडिलोपार्जित घराण्याची माहिती घेऊन, ती कन्या त्याला दिली.
अमोघां तस्य शक्तिं च प्रददौ परमाद्भुताम् । परेण तपसा लब्धां जघ्निवाँल्लक्ष्मणं यया ।। ७.१२.
त्याने त्याला एक अद्भुत आणि अचूक शक्ती दिली, जी कठोर तपस्येने मिळवली होती, आणि जिच्यामुळे लक्ष्मणाचा पराभव झाला.
एवं सीकृतदारो वै लङ्काया ईश्वरः प्रभुः । गत्वा तु नगरीं भार्ये भ्रातृभ्यां समुपाहरत् ।। ७.१२.
अशा प्रकारे पत्नी मिळवून, लंकेचा स्वामी आणि प्रभू आपल्या भावांसह पत्नीला घेऊन नगरीत गेला.