अभिवाद्य गुरुं प्राह रावणस्य यदीप्सितम् । एष तात दशग्रीवो दूतं प्रेषितवान्मम ।। ७.११.
गुरूंना वंदन करून त्याने रावणाच्या इच्छेची गोष्ट सांगितली, "बाबा, या दशग्रीवाने मला त्याचा दूत म्हणून पाठवलं आहे."
दीयतां नगरी लङ्का पूर्वं रक्षोगणोषिता । मयात्र यदनुष्ठेयं तन्ममाचक्ष्व सुव्रत ।। ७.११.
पूर्वी राक्षसांनी वसवलेली लंका नगरी द्यावी, आणि मला इथे काय करावं ते सांग, हे धर्मनिष्ठा.
ब्रह्मर्षिस्त्वेवमुक्तो ऽसौ विश्रवा मुनिपुङ्गवः । प्राञ्जलिं धनदं प्राह शृणु पुत्र वचो मम ।। ७.११.
असं ऐकून, ऋषीश्रेष्ठ विश्वश्रवा यांनी हात जोडून कुबेराला सांगितलं, "माझा मुला, माझं बोल ऐक."
दशग्रीवो महाबाहुरुक्तवान्मम सन्निधौ । मया निर्भर्त्सितश्चासीद्बहुशोक्तः सुदुर्मतिः ।। ७.११.
दशग्रीव, बलाढ्य भुजांचा, माझ्या उपस्थितीत बोलला; त्या दुष्ट बुद्धीच्या रावणाला मी अनेक वेळा, अनेक प्रकारे समजावलं.
स क्रोधेन मया चोक्तो ध्वंसते च पुनः पुनः । श्रेयो ऽभियुक्तं धर्म्यं च शृणु पुत्र वचो मम ।। ७.११.
मी रागाने त्याला सांगितलं आणि पुन्हा पुन्हा इशारा दिला; मुला, माझं जे बोल आहे, ते तुझ्या भल्यासाठी आणि धर्माला धरून आहे, ते ऐक.
वरप्रदानसम्मूढो मान्या ऽमान्यान् स दुर्मतिः । न वेत्ति मम शापाच्च प्रकृतिं दारुणां गतः ।। ७.११.
वरदानामुळे गोंधळलेला तो दुष्ट, योग्यांचा अपमान करतो आणि अयोग्यांना मान देतो; माझ्या शापामुळे त्याला कळत नाही आणि तो क्रूर स्वभावाचा झाला आहे.
तस्माद्गच्छ महाबाहो कैलासं धरणीधरम् । निवेशय निवासार्थं त्यक्त्वा लङ्कां सहानुगः ।। ७.११.
म्हणून, हे महाबाहू, तू कैलास पर्वतावर जा आणि आपले लोक घेऊन लंका सोडून तिथेच वास कर.
तत्र मन्दाकिनी रम्या नदीनामुत्तमा नदी । काञ्चनैः सूर्यसङ्काशैः पङ्कजैः संवृतोदका ।। ७.११.
तिथे सुंदर मंदाकिनी ही उत्तम नदी वाहते, तिच्या पाण्यावर सोन्यासारख्या तेजस्वी कमळांनी आच्छादलेलं आहे.
कुमुदैरुत्पलैश्चैव तथा ऽन्यैश्च सुगन्धिभिः ।। ७.११.
तसंच, तिथे पांढरी कुमुदं, निळी उत्पलं आणि इतर सुगंधी फुलांनी ती नदी भरलेली आहे.
तत्र देवाः सगन्धर्वाः साप्सरोरगकिंनराः । विहारशीलाः सततं रमन्ते सर्वदा ऽ ऽश्रिताः ।। ७.११.
तिथे देव, गंधर्व, अप्सरा, नाग आणि किन्नर हे नेहमी आनंदाने विहार करतात आणि कायम तिथेच राहतात.
न हि क्षमं तवानेन वैरं धनद रक्षसा । जानीषे हि यथा ऽनेन लब्धः परमको वरः ।। ७.११.
हे कुबेरा, या राक्षसाशी वैर करणं तुझ्यासाठी योग्य नाही; कारण त्याने कोणतं श्रेष्ठ वर मिळवलं आहे, हे तुला माहीत आहेच.
एवमुक्तो गृहीत्वा ऽ ऽशु तद्वचः पितृगौरवात् । सदारपुत्रः सामान्यः सवाहनधनो गतः ।। ७.११.
पित्याच्या मानापोटी त्याने ते शब्द मनावर घेतले आणि पत्नी, मुलगा, सेवक, वाहन आणि धन घेऊन निघून गेला.
प्रहस्तो ऽथ दशग्रीवं गत्वा वचनमब्रवीत् । प्रहृष्टात्मा महात्मानं सहामात्यं सहानुजम् ।। ७.११.
मग प्रहस्त आनंदी मनाने दशग्रीवाजवळ गेला आणि त्या महात्म्याला, मंत्र्यांसह आणि भावांसह, बोलला.
शून्या सा नगरी लङ्का त्यक्त्त्वैनां धनदो गतः । प्रविश्य तां सहास्माभिः स्वधर्मं प्रतिपालय ।। ७.११.
कुबेराने सोडलेली लंका नगरी आता रिकामी आहे; आमच्यासह तिथे प्रवेश कर आणि आपला धर्म पाळ.
एवमुक्तो दशग्रीवः प्रहस्तेन महाबलः । विवेश नगरीं लङ्कां भ्रातृभिः सबलानुगैः ।। ७.११.
प्रहस्ताने असं सांगितल्यावर, बलवान दशग्रीव भावंडांसह आणि सैन्यासह लंका नगरीत गेला.
धनदेन परित्यक्तां सुविभक्तमहापथाम् । आरुरोह स देवारिः स्वर्गं देवाधिपो यथा ।। ७.११.
कुबेराने सोडलेली, रुंद रस्त्यांनी सजलेली ती नगरी तो जणू देवांचा राजा स्वर्गात जातो तशी चढून गेला.
स चाभिषिक्तः क्षणदाचरैस्तदा निवेशयामास पुरीं दशाननः । निकामपूर्णा च बभूव सा पुरी निशाचरैर्नीलबलाहकोपमैः ।। ७.११.
मग निशाचरांनी अभिषेक केलेल्या दशाननाने त्या नगरीत आपला वास केला; आणि ती नगरी काळ्या मेघांसारख्या निशाचरांनी पूर्ण भरली.
धनेश्वरस्त्वथ पितृवाक्यगौरवान्न्यवेशयच्छशिविमले गिरौ पुरीम् । स्वलङ्कृतैर्भवनवरैर्विभूषितां पुरन्दरस्वेव तदा ऽमरावतीम् ।। ७.११.
कुबेराने पित्याच्या आज्ञेचा मान ठेवून, सुंदर पर्वतावर भव्य राजवाड्यांनी सजलेली नगरी वसवली, जशी इंद्राची अमरावती शोभते.
राक्षसेन्द्रो ऽभिषिक्तस्तु भ्रातृभ्यां सहितस्तदा । ततः प्रदानं राक्षस्या भगिन्याः समचिन्तयत् ।। ७.१२.
त्या वेळी राक्षसांचा राजा आपल्या भावांसह अभिषिक्त झाला आणि त्यानंतर आपल्या राक्षसी भगिनीला काय द्यावे, हे त्याने मनाशी ठरवले.
स्वसारं कालकेयाय दानवेन्द्राय राक्षसीम् । ददौ शूर्पणखां नाम विद्युज्जिह्वाय नामतः ।। ७.१२.
त्याने आपल्या शूर्पणखा नावाच्या बहिणीला, दानवांचा राजा आणि विद्युत्जिह्वा नाव असलेल्या कालकेयाला दिले.
अथ दत्त्वा स्वयं रक्षो मृगयामटते स्म तत् । तत्रापश्यत्ततो राम मयं नाम दितेः सुतम् ।। ७.१२.
त्यानंतर तिने दिल्यावर तो राक्षस स्वतः शिकार करण्यासाठी फिरू लागला; तिथे त्याला दितीचा मुलगा मय भेटला.
कन्यासहायं तं दृष्ट्वा दशग्रीवो निशाचरः । अपृच्छत्को भवानेको निर्मनुष्यमृगे वने । अनया मृगशावाक्ष्या किमर्थं सह तिष्ठसि ।। ७.१२.
त्या मयाजवळ एक कन्या असल्याचे पाहून दशलोकी राक्षसाने विचारले, 'हे वन माणसे आणि जनावरे नसताना, तू एकटाच कोण आहेस? या हरणाच्या डोळ्यांसारख्या डोळ्यांची ही मुलगी तुझ्यासोबत का आहे?'
मयस्तथाब्रवीद्राम पृच्छन्तं तं निशाचरम् । श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये यथावृत्तमिदं मम ।। ७.१२.
मयाने त्या राक्षसाला उत्तर दिले, 'सर्व काही जसे घडले तसे मी तुला सांगतो, नीट ऐक.'
हेमा नामाप्सरास्तात श्रुतपूर्वा यदि त्वया । दैवतैर्मम सा दत्ता पौलोमीव शतक्रतोः ।। ७.१२.
हेमा नावाची एक अप्सरा आहे, जी तुला पूर्वी ऐकली असेल; तिला देवांनी मला दिले, जशी पौलोमी शतक्रतुला दिली होती.
तस्यां सक्तमनास्तात पञ्चवर्षशतान्यहम् । सा च दैवतकार्येण त्रयोदश समा गताः ।। ७.१२.
तिच्यावर प्रेम असल्याने, मी पाचशे वर्षे तिच्यासोबत राहिलो; पण देवांच्या कार्यासाठी ती गेली आणि तेरा वर्षे उलटून गेली.
वर्षं चतुर्दशं चैव ततो हेममयं पुरम् । वज्रवैडूर्यचित्रं च मायया निर्मितं मया ।। ७.१२.
चौदावे वर्ष गेल्यावर, मी माझ्या कलेने सोन्याचे आणि वज्र, वैडूर्य रत्नांनी सजवलेले एक सुंदर नगर उभारले.
तत्राहमवसं दीनस्तया हीनः सुदुःखितः ।। ७.१२.
त्या नगरीत मी तिच्याविना खूप दुःखी आणि एकटा राहिलो.
तस्मात्पुराद्दुहितरं गृहीत्वा वनमागतः । इयं ममात्मजा राजंस्तस्याः कुक्षौ विवर्धिता ।। ७.१२.
त्या नगरीतून मी माझ्या मुलीला घेऊन या वनात आलो; ही माझी स्वतःची कन्या आहे, जी तिच्या पोटी वाढली.
भर्तारमनया सार्धमस्याः प्राप्तो ऽस्मि मार्गितुम् । कन्यापितृत्वं दुःखं हि सर्वेषां मानकाङ्क्षिणाम् ।। ७.१२.
मी हिच्यासोबत तिच्यासाठी योग्य वर शोधायला आलो आहे; कारण कन्येचे पितृत्व सर्व सन्मानप्रिय लोकांसाठी खूपच कठीण असते.
कन्या हि द्वे कुले नित्यं संशये स्थाप्य तिष्ठति । पुत्रद्वयं ममाप्यस्यां भार्यायां सम्बभूव ह ।। ७.१२.
कन्या नेहमी दोन कुलांमध्ये अनिश्चित राहते; आणि माझ्या या पत्नीतून मला दोन मुले झाली.