यत्कृते च वयं लङ्कां त्यकत्वा याता रसातलम् । तद्गतं नो महाबाहो महद्विष्णुकृतं भयम् ।। ७.११.
'हे महाबली, याच कारणासाठी आम्ही लंका सोडून रसातळात गेलो होतो; विष्णूने निर्माण केलेली ती मोठी भीती आता आपल्यावरून गेली आहे.'
असकृत्तद्भयाद्भीताः परित्यज्य स्वमालयम् । विद्रुताः सहिताः सर्वे प्रविष्टाः स्म रसातलम् ।। ७.११.
'त्या भीतीमुळे आम्ही अनेक वेळा घाबरून आपली घरे सोडली आणि सगळे मिळून रसातळात शिरलो.'
अस्मदीया च लङ्केयं नगरी राक्षसोचिता । निवेशिता तव भ्रात्रा धनाध्यक्षेण धीमता ।। ७.११.
'ही लंकेची नगरी, जी राक्षसांना योग्य आहे, ती तुझ्या बुद्धिमान भाऊ धनाध्यक्षाने वसवली आहे.'
यदि नामात्र शक्यं स्यात्साम्ना दानेन वानघ । तरसा वा महाबाहो प्रत्यानेतुं कृतं भवेत् ।। ७.११.
'अघहीन, जर हे स्नेहाने, दानाने किंवा बळाने मिळवता येत असेल, तर हे काम करावं.'
त्वं तु लङ्केश्वरस्तात भविष्यसि न संशयः । त्वया राक्षसवंशो ऽयं निमग्नो ऽपि समुद्धृतः । सर्वेषां नः प्रभुश्चैव भविष्यसि महाबल ।। ७.११.
'मुला, तू नक्कीच लंकेचा राजा होशील; तुझ्यामुळे हा राक्षसवंश, जरी खाली गेला असला तरी, पुन्हा उभा राहील आणि तू आमचा सर्वांचा स्वामी होशील, हे महाबली.'
अथाब्रवीद्दशग्रीवो मातामहमुपस्थितम् । वित्तेशो गुरुरस्माकं नार्हसे वक्तुमीदृशम् ।। ७.११.
तेव्हा दशग्रीवाने जवळ आलेल्या आपल्या आजोबांना म्हणाले — 'कुबेर आमचा गुरु आहे; तुम्ही असं बोलू नये.'
साम्नापि राक्षसेन्द्रेण प्रत्याख्यातो गरीयसा । किञ्चिन्नाह तदा रक्षो ज्ञात्वा तस्य चकीर्षितम् ।। ७.११.
'राक्षसांच्या राजाने स्नेहाने सांगितलं तरी, त्या तेजस्वी व्यक्तीने नकार दिला; तेव्हा त्या राक्षसाने त्याचा हेतू ओळखून काहीच बोललं नाही.'
कस्यचित्त्वथ कालस्य वसन्तं रावणं ततः । उक्तवन्तं तथा वाक्यं दशग्रीवं निशाचरः ।। ७.११.
काही काळानंतर, जेव्हा रावण तिथे राहत होता, तेव्हा त्या निशाचराने दशग्रीवाला अशी वाक्यं सांगितली.
प्रहस्तः प्रश्रितं वाक्यमिदमाह स कारणम् ।। ७.११.
प्रहस्ताने नम्रपणे कारण सांगत अशी वाणी बोलली.
दशग्रीव महाबाहो नार्हस्त्वं वक्तुमीदृशम् । सौभ्रात्रं नास्ति शूराणां शृणु चेदं वचो मम ।। ७.११.
'दशग्रीवा, महाबली, तू असं बोलू नकोस; शूरांमध्ये बंधुभाव नसतो — माझं हे शब्द ऐक.'
अदितिश्च दितिश्चैव भगिन्यौ सहिते हि ते । भार्ये परमरूपिण्यौ कश्यपस्य प्रजापतेः ।। ७.११.
'अदिती आणि दिती या दोघी बहिणी आहेत, त्या दोघीही प्रजापती कश्यपाच्या अतिशय सुंदर पत्नी आहेत.'
अदितिर्जनयामास देवांस्त्रिभुवनेश्वरान् । दितिस्त्वजनयत्पुत्रान्कश्यपस्यात्मसम्भवान् ।। ७.११.
'अदितीने देवांना, त्रिभुवनाचे अधिपती जन्माला घातले; पण दितीने कश्यपाच्या स्वतःच्या संततीला म्हणजे पुत्रांना जन्म दिला.'
दैत्यानां किल धर्मज्ञ पुरीयं सवनार्णवा । सपर्वता मही वीर ते ऽभवन्प्रभविष्णवः ।। ७.११.
धर्म जाणणाऱ्या वीर, असं म्हणतात की पूर्वी ही पृथ्वी, तिचे समुद्र आणि पर्वतांसह, बलवान दैत्यांच्या अधीन होती.
निहत्य तांस्तु समरे विष्णुना प्रभविष्णुना । देवानां वशमानीतं त्रैलोक्यमिदमव्ययम् ।। ७.११.
पण जेव्हा त्या दैत्यांना शक्तिमान विष्णूंनी युद्धात पराभूत केलं, तेव्हा हे अविनाशी त्रैलोक्य देवांच्या ताब्यात आलं.
नैतदेको भवानेव करिष्यति विपर्ययम् । सुरासुरैराचरितं तत्कुरुष्व वचो मम ।। ७.११.
हे फक्त तू एकट्याने बदलू शकणार नाहीस; देव आणि दैत्यांनी जे केलं आहे, तेच माझं म्हणणं ऐक आणि तसंच कर.
एवमुक्तो दशग्रीवः प्रहृष्टेनान्तरात्मना । चिन्तयित्वा मुहूर्तं वै बाढमित्येव सो ऽब्रवीत् ।। ७.११.
असं सांगितल्यावर, दहा डोक्यांचा रावण मनातून आनंदित झाला आणि थोडा विचार करून 'ठीक आहे' असं म्हणाला.
स तु तेनैव हर्षेण तस्मिन्नहनि वीर्यवान् । वनं गतो दशग्रीवः सह तैः क्षणदाचरैः ।। ७.११.
मग त्याच आनंदाने भरलेला, बलवान दहा डोक्यांचा रावण त्या दिवशीच आपल्या रात्री फिरणाऱ्या साथीदारांसह वनात गेला.
त्रिकूटस्थः स तु तदा दशग्रीवो निशाचरः । प्रेषयामास दौत्येन प्रहस्तं वाक्यकोविदम् ।। ७.११.
तेव्हा त्रिकूट पर्वतावर राहणारा, दहा डोक्यांचा तो निशाचर, वाक्प्रवीण प्रहस्ताला दूत म्हणून पाठवू लागला.
प्रहस्त शीघ्रं गच्छ त्वं ब्रूहि नैर्ऋतपुङ्गवम् । वचसा मम वित्तेशं सामपूर्वमिदं वचः ।। ७.११.
प्रहस्ता, तू लवकर जा आणि नैरृतांचा श्रेष्ठ कुबेराला माझं हे सौम्य शब्दांनी सांग.
इयं लङ्का पुरी राजन्राक्षसानां महात्मनाम् । त्वया निवेशिता सौम्य नैतद्युक्तं तवानघ ।। ७.११.
राजा, ही लंका नगरी, महान राक्षसांची, तूच स्थापन केली आहेस, सौम्यस्वभावा; पण हे तुझ्यासाठी योग्य नाही, निर्दोषा.
तद्भवान्यदि नो ह्यद्य दद्यादतुलविक्रम । कृता भवेन्मम प्रीतिर्धुर्मश्चैवानुपालितः ।। ७.११.
म्हणून, अतुलनीय पराक्रमी, आज तू आम्हाला ही लंका दिलीस तर माझी इच्छा पूर्ण होईल आणि कर्तव्यही पाळलं जाईल.
स तु गत्वा पुरीं लङ्कां धनदेन सुरक्षिताम् । अब्रवीत्परमोदारं वित्तपालमिदं वचः ।। ७.११.
मग प्रहस्ता कुबेराच्या संरक्षणाखाली असलेल्या लंका नगरीत गेला आणि अत्यंत उदार धनपालाला हे शब्द सांगितले.
प्रेषितो ऽहं तव भ्रात्रा दशग्रीवेण सुव्रत । त्वत्समीपं महाबाहो सर्वशस्त्रभृतां वर ।। ७.११.
धैर्यशील महाबाहो, तुझ्या सर्व शस्त्रधारकांमध्ये श्रेष्ठ, मला तुझा भाऊ दहा डोक्यांचा रावण तुझ्याकडे पाठवतो आहे.
तच्छ्रूयतां महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद । वचनं मम वित्तेश यद्ब्रवीति दशाननः ।। ७.११.
महाप्राज्ञ, सर्व शास्त्रात निपुण, आता माझं हे वचन ऐक, जे दहा डोक्यांचा रावण सांगतो आणि मी धनपाल म्हणून सांगतो.
इयं किल पुरी रम्या सुमालिप्रमुखैः पुरा । भुक्तपूर्वा विशालाक्ष राक्षसैर्भीमविक्रमैः ।। ७.११.
विशाल नेत्र असलेल्या राजा, ही रम्य नगरी पूर्वी सुमालीसह भीषण पराक्रमी राक्षसांनी उपभोगली होती.
तेन विज्ञाप्यते सो ऽयं साम्प्रतं विश्रवात्मज । तदेषा दीयतां तात याचतस्तस्य सामतः ।। ७.११.
आता विश्रवाचा पुत्र माझ्या मार्फत तुला विनंती करतो आहे; म्हणून, तात, तुझ्या संमतीने ही नगरी त्याला दे.
प्रहस्तादभिसंश्रुत्य देवो वैश्रवणो वचः । प्रत्युवाच प्रहस्तं तं वाक्यं वाक्यविशारदः ।। ७.११.
प्रहस्ताने सांगितलेले शब्द ऐकून, वाक्प्रवीण वैश्रवण देवाने प्रहस्ताला असे उत्तर दिले.
दत्ता ममेयं पित्रा तु लङ्का शून्या निशाचरैः । निवासिते च मे यक्षैर्दानमानादिभिर्गुणैः ।। ७.११.
ही लंका, जी पूर्वी निशाचरांनी रिकामी केली होती, माझ्या वडिलांनी मला दिली आणि मी येथे दान, मान आणि इतर गुणांनी युक्त यक्ष वसवले आहेत.
ब्रूहि गच्छ दशग्रीवं पुरं राज्यं च यन्मम । तवाप्येतन्महाबाहो भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ।। ७.११.
जा आणि दहा डोक्याच्या रावणाला सांग, महाबाहो, माझं हे नगर आणि राज्य तूही निर्भयपणे उपभोग.
एवमुक्त्वा धनाध्यक्षो जगाम पितुरन्तिकम् ।। ७.११.
असं म्हणून धनपाल आपल्या वडिलांकडे गेला.