शीघ्रं वरय धर्मज्ञ वरो यस्ते ऽभिकाङ्क्षितः । कं ते कामं करोम्यद्य न वृथा ते परिश्रमः ।। ७.१०.
"लवकर माग, धर्म जाणणाऱ्या रावणा, तुला जो काही वर हवा आहे तो माग. आज मी तुझे मनोकामना पूर्ण करीन—तुझा परिश्रम वाया गेला नाही."
अथाब्रवीदृशग्रीवः प्रहृष्टेनान्तरात्मना । प्रणम्य शिरसा देवं हर्षगद्गदया गिरा ।। ७.१०.
तेव्हा दहा डोक्यांचा रावण, अंतःकरणात आनंदून, देवाला वंदन करून, आनंदाने गदगदलेल्या आवाजात बोलला.
भगवन्प्राणिनां नित्यं नान्यत्र मरणाद्भयम् । नास्ति मृत्युसमः शत्रुरमरत्वमहं वृणे ।। ७.१०.
"भगवंत, सर्व जीवांना नेहमी मृत्यूचेच भय असते; मृत्यूसारखा दुसरा शत्रू नाही. मी अमरत्वाचा वर मागतो."
एवमुक्तस्तदा ब्रह्मा दशग्रीवमुवाच ह । नास्ति सर्वामरत्वं ते वरमन्यं वृणीष्व मे ।। ७.१०.
तेव्हा ब्रह्मदेव म्हणाला, "सर्वांगीण अमरत्व तुला शक्य नाही; दुसरा वर माझ्याकडून माग."
एवमुक्ते तदा राम ब्रह्मणा लोककर्तृणा । दशग्रीव उवाचेदं कृताञ्जलिरथाग्रतः ।। ७.१०.
हे राम, ब्रह्मदेवाने असे म्हटल्यावर, दहा डोक्यांचा रावण हात जोडून त्याच्यासमोर म्हणाला.
सुपर्णनागयक्षाणां दैत्यदानवरक्षसाम् । अवध्यो ऽहं प्रजाध्यक्ष देवतानां च शाश्वत ।। ७.१०.
"सुपर्ण, नाग, यक्ष, दैत्य, दानव, राक्षस आणि देव या सर्वांकडून मी कधीही मारला जाऊ नये, हे प्रजापती, असा वर मला मिळू दे."
नहि चिन्ता ममान्येषु प्राणिष्वमरपूजित । तृणभूता हि ते मन्ये प्राणिनो मानुषादयः ।। ७.१०.
"इतर जीवांची मला काहीच चिंता नाही, अमर देवते; कारण माणसे वगैरे मला गवतासारखी क्षुल्लक वाटतात."
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा दशग्रीवेण रक्षसा । उवाच वचनं देवः सह देवैः पितामहः ।। ७.१०.
धर्मनिष्ठ दहा डोक्यांच्या राक्षसाने असे म्हटल्यावर, ब्रह्मदेव देवांसह असे बोलला.
भविष्यत्येवमेतत्ते वचो राक्षसपुङ्गव । एवमुक्त्वा तु तं राम दशग्रीवं पितामहः ।। ७.१०.
"राक्षसांमध्ये श्रेष्ठा, जसे तू म्हटलेस तसेच होईल." असे म्हणून, हे राम, ब्रह्मदेवाने दहा डोक्यांच्या रावणाला संबोधले.
शृणु चापि वरो भूयः प्रीतस्येह शुभो मम । हुतानि यानि शीर्षाणि पूर्वमग्नौ त्वयानघ ।। ७.१०.
"आता माझ्या प्रीतीपोटी तुला आणखी एक उत्तम वर देतो: राक्षसा, जे डोके तू पूर्वी अग्नीत अर्पण केलीस, ती तुला पुन्हा मिळतील."
पुनस्तानि भविष्यन्ति तथैव तव राक्षस । वितरामीह ते सौम्य वरं चान्यं दुरासदम् ।। ७.१०.
"ती सर्व डोकी पुन्हा तशीच तुला मिळतील, राक्षसा; आणि सौम्य रावणा, तुला आणखी एक दुर्मिळ वर देतो."
छन्दतस्तव रूपं च मनसा यद्यथेप्सितम् । भविष्यति न सन्देहो मद्वरात्तवराक्षस ।। ७.१०.
"माझ्या वरामुळे, राक्षसश्रेष्ठा, तुझे रूप तुझ्या इच्छेनुसार आणि मनाप्रमाणे, नक्कीच जसे हवे तसे होईल."
एवं पितामहोक्तस्य दशग्रीवस्य रक्षसः । अग्नौ हुतानि शीर्षाणि पुनस्तान्युत्थितानि वै ।। ७.१०.
ब्रह्मदेवाने जसे सांगितले, तसे दहा डोक्यांच्या राक्षसाने अग्नीत अर्पण केलेली डोकी पुन्हा प्रकट झाली.
एवमुक्त्वा तु तं राम दशग्रीवं पितामहः । विभीषणमथोवाच वाक्यं लोकपितामहः ।। ७.१०.
असे म्हणून, हे राम, ब्रह्मदेवाने दहा डोक्यांच्या रावणाला संबोधून, नंतर विभीषणाला असे सांगितले.
विभीषण त्वया वत्स धर्मसंहितबुद्धिना । परितुष्टो ऽस्मि धर्मात्मन्वरं वरय सुव्रत ।। ७.१०.
"विभीषण, धर्मभावनेने युक्त बुद्धी असलेल्या माझ्या मुला, मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे; धर्मनिष्ठा, तू वर माग."
विभीषणस्तु धर्मात्मा वचनं प्राह साञ्जलिः । वृतः सर्वगुणैर्नित्यं चन्द्रमा रश्मिभिर्यथा ।। ७.१०.
विभीषण, नेहमी सर्व गुणांनी युक्त, चंद्रासारखा तेजस्वी, हात जोडून म्हणाला.
भगवन्कृतकृत्यो ऽहं यन्मे लोकगुरुः स्वयम् । प्रीतेन यदि दातव्यो वरो मे शृणु सुव्रत ।। ७.१०.
भगवंत, मला पूर्ण समाधान मिळालं आहे, कारण जगाचे गुरु स्वतः माझ्याशी बोलले. पण जर तुम्ही प्रेमाने मला काही वर द्यायचा असेल, तर ऐका, हे उत्तम व्रत धारण करणाऱ्या.
परमापद्गतस्यापि धर्मे मम मतिर्भवेत् । अशिक्षितं च ब्रह्मास्त्रं भगवन्प्रतिभातु मे ।। ७.१०.
माझ्यावर कितीही मोठा संकट आला तरी, माझं मन नेहमी धर्मावरच स्थिर राहो; आणि मी शिकलेलो नसतानाही, ब्रह्मास्त्राचं ज्ञान माझ्यात जागृत होवो, हे भगवंता.
या या मे जायते बुद्धिर्येषु येष्वाश्रमेषु च । सा सा भवतु धर्मिष्ठा तं तु धर्मं च पालये ।। ७.१०.
माझ्या मनात ज्या ज्या वेळी, ज्या ज्या आश्रमात किंवा परिस्थितीत, जी जी बुद्धी येईल, ती सगळी धर्मनिष्ठ असो, आणि मी तो धर्म पाळू दे.
एष मे परमोदार वरः परमको मतः । नहि धर्माभिरक्तानां लोके किञ्चन दुर्लभम् ।। ७.१०.
माझ्यासाठी हा वर सर्वात श्रेष्ठ आणि उदार आहे; कारण जे लोक धर्माला प्रेम करतात, त्यांच्यासाठी या जगात काहीच अशक्य नाही.
पुनः प्रजापतिः प्रीतो विभीषणमुवाच ह । धर्मिष्ठस्त्वं यथा वत्स तथा चैतद्भविष्यति ।। ७.१०.
पुन्हा प्रजापती प्रसन्न होऊन विभीषणाला म्हणाले, "बाळा, तू खरंच धर्मनिष्ठ आहेस; म्हणून असंच होईल."
यस्माद्राक्षसयोनौ ते जातस्यामित्रनाशन । नाधर्मे जायते बुद्धिरमरत्वं ददामि ते ।। ७.१०.
हे शत्रूंचा नाश करणाऱ्या, तू राक्षस कुळात जन्मलास तरी तुझं मन अधर्माकडे वळलं नाही, म्हणून मी तुला अमरत्व देतो.
इत्युक्त्वा कुम्भकर्णाय वरं दातुमुपस्थितम् । प्रजापतिं सुराः सर्वे वाक्यं प्राञ्जलयो ऽब्रुवन् ।। ७.१०.
असं म्हणून, जेव्हा प्रजापती कुम्भकर्णाला वर द्यायला गेले, तेव्हा सर्व देवांनी हात जोडून प्रजापतीला विनंती केली.
न तावत्कुम्भकर्णाय प्रदातव्यो वरस्त्वया । जानीषे हि यथा लोकांस्त्रासयत्येष दुर्मतिः ।। ७.१०.
तुम्ही कुम्भकर्णाला वर देऊ नये, कारण तुम्हाला माहीत आहे की हा दुष्ट बुद्धीचा सर्व लोकांना घाबरवतो.
नन्दने ऽप्सरसः सप्त महेन्द्रानुचरा दश । अनेन भक्षिता ब्रह्मन्नृषयो मानुषास्तथा ।। ७.१०.
नंदनवनात, सात अप्सरा आणि महेंद्राचे दहा सेवक, तसेच ऋषी आणि माणसं, या सगळ्यांना याने खाल्लं आहे, हे ब्रह्मन्.
अलब्धवरपूर्वेण यत्कृतं राक्षसेन तु । तदेष वरलब्धः स्याद्भक्षयेद्भुवनत्रयम् ।। ७.१०.
या राक्षसाने वर न मिळवता जे काही केलं आहे, ते पाहता, जर याला वर मिळाला, तर हा तीनही लोकांचा भक्षण करेल.
वरव्याजेन मोहो ऽस्मै दीयताममितप्रभ । लोकानां स्वस्ति चैवं स्याद्भवेदस्य च सन्नतिः ।। ७.१०.
वर देण्याच्या बहाण्याने, हे अपार तेज असणाऱ्या, याला मोह द्या; त्यामुळे लोकांचं कल्याण होईल आणि याची मर्यादा राहील.
एवमुक्तः सुरैर्ब्रह्मा ऽचिन्तयत् पद्मसम्भवः । चिन्तिता चोपतस्थे ऽस्य पार्श्वं देवी सरस्वती ।। ७.१०.
देवांनी असं सांगितल्यावर, कमळातून जन्मलेले ब्रह्मा विचार करू लागले; आणि ते विचार करत असताना, देवी सरस्वती त्यांच्या बाजूला प्रकट झाली.
प्राञ्जलिः सा तु पार्श्वस्था प्राह वाक्यं सरस्वती । इयमस्म्यागता देव किं कार्यं करवाण्यहम् ।। ७.१०.
ती हात जोडून त्यांच्या बाजूला उभी राहून म्हणाली, "देवा, मी आले आहे — कोणतं काम करावं?"
प्रजापतिस्तुं तां प्राप्तां प्राह वाक्यं सरस्वतीम् । वाणि त्वं राक्षसेन्द्रस्य भव या देवतेप्सिता ।। ७.१०.
प्रजापतीने सरस्वतीला, जी आली होती, असं सांगितलं, "वाणी, तू राक्षसांच्या राजाला जशी हवी आहेस, तशी त्याची वाणी हो."