यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो नाम नामतः। भरतात् तु महातेजा असितो नाम जायत
ध्रुवसंधीपासून यशस्वी भरत नावाचा मुलगा झाला; भरतापासून महाशक्तिमान असित जन्मला.
यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रवः। हैहयास्तालजङ्घाश्च शूराश्च शशबिन्दवः
त्याच्याविरुद्ध हे प्रतिस्पर्धी राजे शत्रू म्हणून उभे राहिले – हैहय, तालजंघ आणि शूर शशबिंदु.
तांश्च स प्रतियुध्यन् वै युद्धे राजा प्रवासितः। हिमवन्तमुपागम्य भार्याभ्यां सहितस्तदा
राजाने त्यांच्याशी युद्ध करताना पराभूत होऊन वनवास पत्करला; तेव्हा आपल्या दोन पत्नींसह तो हिमालयात गेला.
असितोऽल्पबलो राजा कालधर्ममुपेयिवान्। द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतिः
असित राजा दुर्बल असल्याने त्याचा अंत झाला; असे सांगितले जाते की त्याच्या दोन्ही पत्नी गरोदर राहिल्या.
एका गर्भविनाशार्थं सपत्न्यै सगरं ददौ। ततः शैलवरे रम्ये बभूवाभिरतो मुनिः
त्यातील एकीने आपला गर्भ नष्ट व्हावा म्हणून सगर आपल्या सवतिला दिला; त्यानंतर त्या रम्य पर्वतात ऋषी आनंदी झाले.
भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रितः। तत्र चैका महाभागा भार्गवं देववर्चसम्
भृगुवंशीय च्यवन नावाचा एक ऋषी हिमालयात वास्तव्य करत होता; तेथे एक पुण्यवती स्त्री, देवासारख्या तेजस्वी भृगुवंशीयाजवळ गेली.
ववन्दे पद्मपत्राक्षी कांक्षन्ती सुतमुत्तमम्। तमृषिं साभ्युपागम्य कालिन्दी चाभ्यवादयत्
कमळासारख्या डोळ्यांनी, उत्तम पुत्राची इच्छा बाळगून तिने त्याला वंदन केले; त्या ऋषीकडे जाऊन कालिंदीने त्यांना नमस्कार केला.
स तामभ्यवदद् विप्रः पुत्रेप्सुं पुत्रजन्मनि। तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रः सुमहाबलः
पुत्रप्राप्तीची इच्छा असलेल्या तिला त्या ऋषीने सांगितले – 'हे पुण्यवती, तुझ्या उदरात एक उत्तम आणि बलवान पुत्र जन्माला येईल.'
महावीर्यो महातेजा अचिरात् संजनिष्यति। गरेण सहितः श्रीमान् मा शुचः कमलेक्षणे
'महाशक्तिमान आणि तेजस्वी पुत्र लवकरच जन्मेल; गर्भासहच, हे कमळासारख्या डोळ्यांनो, तू दुःखी होऊ नकोस.'
च्यवनं च नमस्कृत्य राजपुत्री पतिव्रता। पत्या विरहिता तस्मात् पुत्रं देवी व्यजायत
च्यवन ऋषींना वंदन करून, पतीपासून दूर असतानाही, त्या राजकन्येने पतिव्रता राहून एक पुत्र प्रसवला.
सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया। सह तेन गरेणैव संजातः सगरोऽभवत्
सपत्नीवर मत्सराने तिला गर्भ नष्ट व्हावा म्हणून एक औषध दिलं गेलं; पण त्या औषधासहच सगर जन्माला आला.
सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जादथांशुमान्। दिलीपोंऽशुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः
सगराचा मुलगा असमंजस होता, असमंजसापासून अंशुमान झाला; दिलीप अंशुमानाचा मुलगा, आणि दिलीपापासून भागीरथ जन्माला आला.
भगीरथात् ककुत्स्थश्च ककुत्स्थाच्च रघुस्तथा। रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः पुरुषादकः
भागीरथापासून ककुत्स्थ, ककुत्स्थापासून रघु, रघुपासून तेजस्वी आणि पुरुषभक्षक प्रवृद्ध जन्मला.
कल्माषपादोऽप्यभवत् तस्माज्जातस्तु शङ्खणः। सुदर्शनः शङ्खणस्य अग्निवर्णः सुदर्शनात्
त्याच्यापासून कल्माषपाद झाला, कल्माषपादापासून शंखण, शंखणाचा मुलगा सुदर्शन आणि सुदर्शनापासून अग्निवर्ण जन्मला.
शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरुः सुतः। मरोः प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीषः प्रशुश्रुकात्
अग्निवर्णाचा मुलगा शीघ्रग, शीघ्रगाचा मुलगा मरु, मरुपासून प्रशुश्रुक आणि प्रशुश्रुकापासून अंबरिष झाला.
अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुषश्च महीपतिः। नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिजः
अंबरिषाचा मुलगा नहुष हा राजा झाला; नहुषापासून ययाति, आणि ययातिपासून नाभाग जन्मला.
नाभागस्य बभूवाज अजाद् दशरथोऽभवत्। अस्माद् दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
नाभागाचा मुलगा अजा, अजापासून दशरथ, आणि या दशरथापासून राम आणि लक्ष्मण हे दोन भाऊ जन्मले.
आदिवंशविशुद्धानां राज्ञां परमधर्मिणाम्। इक्ष्वाकुकुलजातानां वीराणां सत्यवादिनाम्
या प्राचीन, शुद्ध वंशातील, अत्यंत धर्मनिष्ठ, इक्ष्वाकू कुळात जन्मलेल्या, वीर आणि सत्य बोलणाऱ्या राजांची ही वंशावळ आहे.
रामलक्ष्मणयोरर्थे त्वत्सुते वरये नृप। सदृशाभ्यां नरश्रेष्ठ सदृशे दातुमर्हसि
राजा, राम आणि लक्ष्मण यांच्यासाठी मी तुमच्या मुलीचा विवाह मागतो; हे नरश्रेष्ठ, तुम्ही तिला त्यांच्या योग्य आणि समकक्ष अशा मुलांमध्ये द्यावी.
thumb|एकसप्ततितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे एकसप्ततितमः सर्गः ॥१-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या बालकांडातील एकसत्तरावा सर्ग ऐका.
एवं ब्रुवाणं जनकः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः। श्रोतुमर्हसि भद्रं ते कुलं नः परिकीर्तितम्
असं म्हणणाऱ्या व्यक्तीला जनकाने हात जोडून उत्तर दिलं, 'तुमचं कल्याण होवो; आमच्या वंशाची माहिती ऐकायला तुम्ही पात्र आहात.'
प्रदाने हि मुनिश्रेष्ठ कुलं निरवशेषतः। वक्तव्यं कुलजातेन तन्निबोध महामते
मुनिश्रेष्ठा, कन्यादान करताना आपला वंश पूर्णपणे सांगणं आवश्यक असतं; म्हणून हे महात्मा, नीट ऐका.
राजाभूत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतः स्वेन कर्मणा। निमिः परमधर्मात्मा सर्वसत्त्ववतां वरः
तीनही लोकांत आपल्या कर्तृत्वाने प्रसिद्ध असा, निमी नावाचा, अत्यंत धर्मात्मा आणि सर्व प्राण्यांत श्रेष्ठ असा राजा होता.
तस्य पुत्रो मिथिर्नाम जनको मिथिपुत्रकः। प्रथमो जनको राजा जनकादप्युदावसुः
त्याचा मुलगा मिथी, मिथीचा मुलगा जनक, पहिला राजा जनक आणि त्याच्यापासून उदावसु झाला.
उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो वै नन्दिवर्धनः। नन्दिवर्धसुतः शूरः सुकेतुर्नाम नामतः
उदावसुपासून धर्मात्मा नंदिवर्धन जन्मला; नंदिवर्धनाचा मुलगा शूर आणि त्याचं नाव सुकेतु होतं.
सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबलः। देवरातस्य राजर्षेर्बृहद्रथ इति स्मृतः
सुकेतूपासूनही धर्मात्मा आणि महाबली देवरात जन्मला; देवरात हा राजर्षी बृहद्रथ म्हणून ओळखला जातो.
बृहद्रथस्य शूरोऽभून्महावीरः प्रतापवान्। महावीरस्य धृतिमान् सुधृतिः सत्यविक्रमः
बृहद्रथाचा मुलगा शूर आणि महावीर, महावीराचा मुलगा धीर आणि सत्यविक्रम असलेला सुधृती.
सुधृतेरपि धर्मात्मा धृष्टकेतुः सुधार्मिकः। धृष्टकेतोश्च राजर्षेर्हर्यश्व इति विश्रुतः
सुधृतीपासून धर्मात्मा आणि सदाचारी धृष्टकेतू, आणि धृष्टकेतूपासून राजर्षी व प्रसिद्ध हर्यश्व जन्मला.
हर्यश्वस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रतीन्धकः। प्रतीन्धकस्य धर्मात्मा राजा कीर्तिरथः सुतः
हर्यश्वाचा मुलगा मरू, मरूचा मुलगा प्रतीन्धक, आणि प्रतीन्धकाचा धर्मनिष्ठ मुलगा कीर्तिरथ राजा झाला.
पुत्रः कीर्तिरथस्यापि देवमीढ इति स्मृतः। देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महीध्रकः
कीर्तिरथाचा मुलगा देवमीढ म्हणून ओळखला जातो; देवमीढाचा मुलगा विभुद, आणि विभुदाचा मुलगा महीधरक.