स तु तं छादयामास नीहार इव भास्करम् । राक्षसाः सत्त्वसम्पन्नाः पुनर्धैर्यं समादधुः ।। ७.७.
त्याने जसा धुके सूर्याला झाकते तसे हरिला झाकले; आणि राक्षसांनी पुन्हा धैर्य मिळवले.
अथ सो ऽभ्यपतद्रोषाद्राक्षसो बलदर्पितः । महानादं प्रकुर्वाणो राक्षसाञ्जीवयन्निव ।। ७.७.
मग तो राक्षस रागाने आणि अभिमानाने भरून मोठ्या आवाजात गर्जना करत पुढे झेपावला, जणू राक्षसांना पुन्हा जिवंत करतो आहे.
उत्क्षिप्य लम्बाभरणं धुन्वन्करमिव द्विपः । ररास राक्षसो हर्षात्सतडित्तोयदो यथा ।। ७.७.
जड दागिन्यांनी सजलेला हात उंचावून, तो हत्तीप्रमाणे हलवत, आनंदाने गरजला, जणू वीज चमकणारा मेघ गरजतो.
सुमालेर्नर्दतस्तस्य शिरो ज्वलितकुण्डलम् । चिच्छेद यन्तुरश्वाश्च भ्रान्तास्तस्य तु रक्षसः ।। ७.७.
सुमाली गरजत असताना, त्याचे जळणाऱ्या कुंडलांनी सजलेले डोके सारथ्याने छाटले, आणि त्या राक्षसाचे घोडे गोंधळले.
तैरश्वैर्भ्राम्यते भ्रान्तैः सुमाली राक्षसेश्वरः । इन्द्रियाश्वैः परिभ्रान्तैर्धृतिहीनो यथा नरः ।। ७.७.
त्या गोंधळलेल्या घोड्यांमुळे राक्षसांचा राजा सुमाली फिरत राहिला, जसा मनुष्य आपल्या वशात नसलेल्या इंद्रियांमुळे मार्गभ्रष्ट होतो.
ततो विष्णुं महाबाहुं प्रपतन्तं रणाजिरे । हृते सुमालेरश्वैश्च रथे विष्णुरथं प्रति ।। ७.७.
मग बलवान विष्णू रणभूमीत उतरला आणि सुमालीच्या घोडे गेलेल्या रथाजवळ गेला.
माली चाभ्यद्रवद्युक्तः प्रगृह्य सशरं धनुः । मालेर्धनुश्च्युता बाणाः कार्तस्वरविभूषिताः । विविशुर्हरिमासाद्य क्रौञ्चं पत्ररथा इव ।। ७.७.
मालीने सज्ज होऊन धनुष्य आणि बाण हातात घेऊन धाव घेतली; त्याच्या सुवर्णाने मढवलेल्या धनुष्यातून सुटलेले बाण, जणू पंख असलेले रथ क्रौंच पक्ष्यात शिरतात तसे, हरिवर आदळले.
अर्द्यमानः शरैः सो ऽथ मालिमुक्तैः सहस्रशः । चुक्षुभे न रणे विष्णुर्जितेन्द्रिय इवाधिभिः ।। ७.७.
मालीने सोडलेल्या हजारो बाणांनी छिन्नविछिन्न होत असतानाही, विष्णू युद्धात ढळला नाही, जसा इंद्रियांवर विजय मिळवलेला माणूस दुःखांनी हलत नाही.
अथ मौर्वीस्वनं कृत्वा भगवान्भूतभावनः । मालिनं प्रति बाणौघान्ससर्जारिनिषूदनः ।। ७.७.
मग सर्वांचा पालनकर्ता, शत्रूंचा संहार करणारा भगवंत, धनुष्याची प्रत्यंचा वाजवून, मालीवर बाणांचा मारा केला.
ते मालिदेहमासाद्य वज्रविद्युत्प्रभाः शराः । पिबन्ति रुधिरं तस्य नागा इव सुधारसम् ।। ७.७.
ते वज्र आणि विजेसारखे तेजस्वी बाण मालीच्या अंगावर आदळले आणि जणू साप अमृत पितात तसे त्याचे रक्त पिऊ लागले.
मालिनं विमुखं कृत्वा शङ्खचक्रगदाधरः । मालिमौलिं ध्वजं चापं वाजिनश्चाप्यपातयत् ।। ७.७.
शंख, चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या भगवंताने मालीला मागे हटवले आणि त्याचा मुकुट, ध्वज, धनुष्य आणि घोडे खाली पाडले.
विरथस्तु गदां गृह्य माली नक्तञ्चरोत्तमः । आपुप्लुवे गदापाणिर्गिर्यग्रादिव केसरी ।। ७.७.
रथ न राहिल्यामुळे, निशाचरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या मालीने गदा उचलली आणि सिंह जसा डोंगराच्या शिखरावरून उडी मारतो तसा गदा हातात घेऊन झेपावला.
गदया गरुडेशानमीशानमिव चान्तकः । ललाटदेशे ऽभ्यहनद्वज्रेणेन्द्रो यथा ऽचलम् ।। ७.७.
मालीने आपल्या गदाने गरुडाधिपतीच्या कपाळावर जोरात वार केला, जसा यमराज वज्राने एखाद्या पर्वतावर प्रहार करतो.
गदयाभिहतस्तेन मालिना गरुडो भृशम् । रणात्पराङ्मुखं देवं कृतवान्वेदनातुरः ।। ७.७.
मालीच्या गदाप्रहाराने गरुडाला तीव्र वेदना झाली आणि तो रणभूमीतून मागे वळला.
पराङ्मुखे कृते देवे मालिना गरुडेन वै । उदतिष्ठन्महाञ्छब्दो रक्षसामभिनर्दताम् ।। ७.७.
गरुड मालीपासून दूर गेला तेव्हा राक्षसांनी आनंदाने मोठा गजर केला.
रक्षसां रवतां रावं श्रुत्वा हरिहयानुजः ।। ७.७.
राक्षसांच्या गर्जना ऐकून, हरिच्या घोड्यांचा लहान भाऊ—
तिर्यगास्थाय सङ्क्रुद्धः पक्षीशे भगवान्हरिः । पराङ्मुखो ऽप्युत्ससर्ज मालेश्चक्रं जिघांसया ।। ७.७.
पक्ष्यांचा स्वामी हरि, रागाने तिरके उभा राहिला आणि मागे असतानाही मालीला मारण्याच्या उद्देशाने आपला चक्र सोडले.
तत्सूर्यमण्डलाभासं स्वभासा भासयन्नभः । कालचक्रनिभं चक्रं मालेः शीर्षमपातयत् ।। ७.७.
ते चक्र सूर्याच्या तेजासारखे चमकत होते, त्याच्या प्रकाशाने आकाश उजळले आणि काळचक्रासारखे दिसत होते; ते मालीच्या डोक्यावर आदळले.
तच्छिरो राक्षसेन्द्रस्य चक्रोत्कृत्तं बिभीषणम् । पपात रुधिरोद्गारि पुरा राहुशिरो यथा ।। ७.७.
राक्षसराजाच्या डोक्याचे चक्राने छेदलेले ते शिर, रक्त सांडत खाली पडले, जसे पूर्वी राहूचे डोके पडले होते.
ततः सुरैः संसहृष्टैः सर्वप्राणसमीरितः । सिंहनादरवोन्मुक्तः साधु देवेतिवादिभिः ।। ७.७.
मग सर्व देव आनंदित झाले, त्यांच्या हर्षाने सिंहासारखा गजर झाला आणि 'छान केले!' असे देवांची स्तुती करणाऱ्यांनी म्हटले.
मालिनं निहतं दृष्ट्वा सुमाली माल्यवानपि । सबलौ शोकसन्तप्तौ लङ्कामेव प्रधावितौ ।। ७.७.
माली मारला गेल्याचे पाहून सुमाली आणि माल्यवान, दुःखाने व्याकुळ होऊन आपली सेना घेऊन लंकेत पळाले.
गरुडस्तु समाश्वस्तः सन्निवृत्य यथा पुरा । राक्षसान्द्रावयामास पक्षवातेन कोपितः ।। ७.७.
नंतर गरुड पुन्हा धीराने परत आला आणि रागाने आपल्या पंखांच्या वाऱ्याने राक्षसांना दूर हाकलले.
चक्रकृत्तास्यकमला गदासञ्चूर्णितोरसः । लाङ्गलग्लपितग्रीवा मुसलैर्भिन्नमस्तकाः ।। ७.७.
काहींची कमळासारखी तोंडे चक्राने छेदली गेली, काहींची छाती गदाने फोडली गेली, काहींच्या मान हल्ली झाली नांगराने, तर काहींची मस्तके मुसळाने फोडली गेली.
केचिच्चैवासिना छिन्नास्तथान्ये शरपीडिताः । निपेतुरम्बरात्तूर्णं राक्षसाः सागराम्भसि ।। ७.७.
काही राक्षस तलवारीने छाटले गेले, काही बाणांनी छिन्नविछिन्न झाले, आणि ते सर्व पटकन आकाशातून समुद्रात कोसळले.
नारायणो बाणवराशनीभिर्विदारयामास धनुर्विमुक्तैः । नक्तञ्चरान्मुक्तविधूतकेशान्यथा ऽशनीभिः सतडिन्महाभ्राः ।। ७.७.
नारायणाने आपल्या धनुष्यातून सोडलेल्या बाणांच्या वर्षावाने निशाचर राक्षसांना भेदले, त्यांच्या मोकळ्या झालेल्या केसांना वीजेने ढग फाडल्यासारखे विखुरले.
भिन्नातपत्रं पतमानमस्त्रं शरैरपध्वस्तविनीतवेषम् । विनिस्सृतान्त्रं भयलोलनेत्रं बलं तदुन्मत्ततरं बभूव ।। ७.७.
त्या सैन्याची छत्री तुटली, शस्त्रे खाली पडली, वस्त्रे बाणांनी विस्कटली गेली, आतडी बाहेर आली आणि भीतीने डोळे फिरू लागले; त्यामुळे ते सैन्य आणखीच वेड्यासारखे झाले.
सिंहार्दितानामिव कुञ्जराणां निशाचराणां सह कुञ्जराणाम् । रवाश्च वेगाश्च समं बभूवुः पुराणसिंहेन विमर्दितानाम् ।। ७.७.
ज्याप्रमाणे सिंहाने हत्तींचा संहार केला, तसेच निशाचर आणि हत्ती यांच्या गर्जना आणि धावपळ एकत्रितपणे मोठ्या गोंधळात वाढल्या.
ते वार्यमाणा हरिबाणजालैः सबाणजालानि समुत्सृजन्तः । धावन्ति नक्तञ्चरकालमेघा वायुप्रभिन्ना इव कालमेघाः ।। ७.७.
वानरांच्या बाणांच्या वर्षावाने थांबवले जात असूनही, निशाचर मेघांनी आपले बाणांचे जाळे सोडले आणि वाऱ्याने उडवलेल्या वादळी ढगांसारखे पळू लागले.
चक्रपहारैर्विनिकृत्तशीर्षाः सञ्चूर्णिताङ्गाश्च गदाप्रहारैः । अभिप्रहारैर्द्विविधा विभिन्नाः पतन्ति शैला इव राक्षसेन्द्राः ।। ७.७.
चक्राच्या घावांनी डोकी उडवली गेली, गदेद्वारे अंग चुरडले गेले, आणि वेगवेगळ्या प्रहारांनी हातपाय तुटलेले राक्षसांचे राजे डोंगर कोसळावेत तसे खाली पडले.
विलम्बमानैर्मणिहारकुण्डलैर्निशाचरैर्नीलबलाहकोपमैः । निपात्यमानैर्ददृशे निरन्तरं निपात्यमानैरिव नीलपर्वतैः ।। ७.७.
मणीहार आणि कुंडले घातलेले, काळ्या मेघांसारखे दिसणारे ते निशाचर सतत खाली पडत होते, जणू निळे डोंगरच एकामागोमाग कोसळत आहेत असे वाटत होते.