सुपर्णं गिरिसङ्काशं वैनतेयमथास्थितः । राक्षसानामभावाय ययौ तूर्णतरं प्रभुः ।। ७.६.
पर्वतासारख्या दिसणाऱ्या गरुडावर बसून, प्रभू राक्षसांच्या विनाशासाठी अतिशय वेगाने निघाले.
सुपर्णपृष्ठे स बभौ श्यामः पीताम्बरो हरिः । काञ्चनस्य गिरेः शृङ्गे सतडित्तोयदो यथा ।। ७.६.
श्यामवर्णाचा आणि पिवळ्या वस्त्रातील हरि गरुडाच्या पाठीवर असा शोभला, जणू सोन्याच्या पर्वतशिखरावर वीजेसह काळा मेघ.
स सिद्धदेवर्षिमहोरगैश्च गन्धर्वयक्षैरुपगीयमानः । समाससादासुरसैन्यशत्रूंश्चक्रासिशार्ङ्गायुधशङ्खपाणिः ।। ७.६.
सिद्ध, देवर्षी, महाप्रमाण सर्प, गंधर्व आणि यक्ष यांच्या स्तुतीने वेढलेला, तो चक्र, तलवार, धनुष्य आणि शंख हातात घेऊन असुरांच्या सैन्याजवळ पोहोचला.
सुपर्णपक्षानिलनुन्नपक्षं भ्रमत्पताकं प्रविकीर्णशस्त्रम् । चचाल तद्राक्षसराजसैन्यं चलोपलं नील इवाचलेन्द्रः ।। ७.६.
गरुडाच्या पंखांनी वाऱ्याने फडफडणारे ध्वज, विखुरलेली शस्त्रे, आणि सैन्याची हालचाल, हे सर्व पाहून राक्षस राजाचे सैन्य जणू निळ्या पर्वतासारखे थरथर कापू लागले.
ततः शरैः शोणितमांसरूषितैर्युगान्तवैश्वानरतुल्यविग्रहैः । निशाचराः सम्परिवार्य माधवं वरायुधैर्निर्बिभिदुः सहस्रशः ।। ७.६.
मग त्या रात्री हिंडणाऱ्या राक्षसांनी माधवाला चौफेर वेढून, हजारो उत्तम शस्त्रांनी आणि रक्त-मांसाने माखलेल्या, प्रलयाच्या ज्वाळेसारख्या तिखट बाणांनी जबरदस्त हल्ला केला.
नारायणगिरिं ते तु गर्जन्तो राक्षसाम्बुदाः । ववर्षुः शरवर्षेण वर्षेणेवाद्रिमम्बुदाः ।। ७.७.
राक्षसांनी गडगडाट करत जणू ढगांसारखे, नारायण पर्वतावर बाणांचा पाऊस पाडला, जसा ढग पर्वतावर पाऊस पाडतात.
श्यामावदातस्तैर्विष्णुर्नीलैर्नक्तञ्चरोत्तमैः । वृतो ऽञ्जनगिरीवासीत् वर्षमाणैः पयोधरैः ।। ७.७.
त्या काळ्या-पांढऱ्या रंगाच्या श्रेष्ठ राक्षसांनी वेढलेल्या विष्णूचं रूप, जणू अंजनाच्या डोंगराभोवती पावसाचे ढग जमले आहेत, असं भासत होतं.
शलभा इव केदारं मशका इव पर्वतम् । यथामृतघटं दंशा मकरा इव चार्णवम् ।। ७.७.
जसं टोळ शेतात जमतात, डोंगरावर डास जमतात, अमृताच्या भांड्यावर माश्या बसतात, किंवा समुद्रात मगर असतात—
तथा रक्षोधनुर्मुक्ता वज्रानिलमनोजवाः । हरिं विशन्ति स्म शरा लोका इव विपर्यये ।। ७.७.
तसंच, राक्षसांच्या धनुष्यांतून सुटलेले वज्रासारखे आणि वाऱ्यासारख्या वेगाने जाणारे बाण, प्रलयकाळी सृष्टी जशी हरितात तशी, हरिवर जाऊन भिडले.
स्यन्दनैः स्यन्दनगता गजैश्च गजपृष्ठगाः । अश्वारोहास्तथाश्वैश्च पादाताश्चाम्बरे स्थिताः ।। ७.७.
रथांवर बसलेले, हत्तीवर बसलेले, घोड्यावर स्वार झालेले आणि आकाशात उभे असलेले, असे सर्व योद्धे—रथी, गजरथी, अश्वारूढ आणि पायदळ—समोर आले.
राक्षसेन्द्रा गिरिनिभाः शरैः शक्त्यृष्टितोमरैः । निरुछ्वासं हरिं चक्रुः प्राणायामा इव द्विजम् ।। ७.७.
डोंगरासारख्या बलाढ्य राक्षसराजांनी बाण, भाले, शूल आणि तोमर यांच्या वर्षावाने हरीला जणू प्राणायाम करणाऱ्या ब्राह्मणासारखा श्वास रोखून धरावा लागावा, असं केलं.
निशाचरैस्ताड्यमानो मीनैरिव महोदधिः । शार्ङ्गमायम्य दुर्धर्षो राक्षसेभ्यो ऽसृजच्छरान् ।। ७.७.
रात्री हिंडणाऱ्या राक्षसांनी जसा मोठ्या समुद्रावर मासे तुटून पडतात तसा हल्ला केला, पण तो अजिंक्य वीर शार्ङ्ग धनुष्य ताणून राक्षसांवर बाणांचा वर्षाव करू लागला.
शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैर्वज्रवक्त्रैर्मनोजवैः । चिच्छेद विष्णुर्निशितैः शतशो ऽथ सहस्रशः ।। ७.७.
विष्णूंनी पूर्ण ताकदीने सोडलेले, वज्रासारख्या टोकाचे आणि मनासारख्या वेगाने जाणारे तीक्ष्ण बाण, शेकडो-हजारो राक्षसांना छेदून टाकले.
विद्राव्य शरवर्षेण वर्षा वायुरिवोत्थितम् । पाञ्चजन्यं महाशङ्खं प्रदध्मौ पुरुषोत्तमः ।। ७.७.
बाणांच्या वर्षावाला वाऱ्याने पावसाचा मारा जसा दूर होतो तसा हाकलून लावून, पुरुषोत्तमाने आपला मोठा शंख पाञ्चजन्य फुंकला.
सो ऽम्बुजो हरिणा ध्मातः सर्वप्राणेन शङ्खराट् । ररास भीमनिर्हादस्त्रैलोक्यं व्यथयन्निव ।। ७.७.
हरिने सर्व शक्तीनिशी फुंकलेला तो शंख, भीषण गर्जना करत तिन्ही लोकांना जणू हादरवून टाकेल असा आवाज करीत होता.
शङ्खराजरवः सो ऽथ त्रासयामास राक्षसान् । मृगराज इवारण्ये समदानिव कुञ्जरान् ।। ७.७.
त्या शंखाच्या गजराने राक्षसांना भीतीने थरथरवून सोडलं, जसं जंगलात सिंह गर्विष्ठ हत्तींच्या कळपाला घाबरवतो.
न शेकुरश्वाः संस्थातुं विमदाः कुञ्जराभवन् । स्यन्दनेभ्यश्च्युता वीराः शङ्खरावितदुर्बलाः ।। ७.७.
घोड्यांना जणू जिवात जीव राहिला नाही, ते उभे राहू शकले नाहीत; ते हत्तींसारखे झाले आणि शंखाच्या आवाजाने कमकुवत झालेले वीर रथावरून खाली पडले.
शार्ङ्गचापविनिर्मुक्ता वज्रतुल्याननाः शराः । विदार्य तानि रक्षांसि सुपुङ्खा विविशुः क्षितिम् ।। ७.७.
शार्ङ्ग धनुष्यातून सुटलेले, वज्रासारख्या टोकाचे आणि सुंदर पिसांचे बाण, राक्षसांना भेदून पृथ्वीमध्ये घुसले.
भिद्यमानाः शरैः सङ्ख्ये नारायणकरच्युतैः । निपेतू राक्षसा भूमौ शैला वज्रहता इव ।। ७.७.
नारायणाच्या हातून सुटलेल्या बाणांनी युद्धात भेदले गेलेले राक्षस, जणू वज्राने फोडलेले डोंगर खाली कोसळतात तसे, जमिनीवर पडले.
व्रणानि परगात्रेभ्यो विष्णुचक्रकृतानि वै । असृक्क्षरन्ति धाराभिः स्वर्णधारा इवाचलाः ।। ७.७.
विष्णूच्या चक्राने शत्रूंच्या अंगावर केलेल्या जखमांतून रक्ताच्या धारा वाहू लागल्या, जणू पर्वतावरून सोन्याच्या धारा वाहतात तशा.
शङ्खराजरवश्चापि शार्ङ्गचापरस्वस्तथा । राक्षसानां रवांश्चापि ग्रसते वैष्णवो रवः ।। ७.७.
शंखाचा आवाज, शार्ङ्ग धनुष्याचा गजर आणि इतर शस्त्रांचे तसेच राक्षसांच्या किंकाळ्यांचे आवाज, हे सर्व विष्णूच्या प्रचंड गर्जनेत हरवून गेले.
तेषां शिरोधरान्धूताञ्छरध्वजधनूंषि च । रथान्पताकास्तूणीरांश्चिच्छेद स हरिः शरैः ।। ७.७.
हरिने आपल्या बाणांनी त्यांच्या डोकी, ध्वज, धनुष्य, रथ, पताका आणि बाणांचे भाते असे सर्व छाटून टाकले.
सूर्यादिव करा घोरा ऊर्मयः सागरादिव । पर्वतादिव नागेन्द्रा धारौघा इव चाम्बुदात् ।। ७.७.
सूर्याच्या प्रखर किरणांसारखे, समुद्राच्या लाटांसारखे, पर्वत हलवणाऱ्या नागराजासारखे किंवा मेघातून पडणाऱ्या पाण्याच्या धारा जशा असतात, तसेच हे होते.
तथा शार्ङ्गविनिर्मुक्ताः शरा नारायणेरिताः । निर्धावन्तीषवस्तूर्णं शतशोथ सहस्रशः ।। ७.७.
नारायणाने शार्ङ्ग धनुष्यातून सोडलेले बाण शेकड्यांनी, हजारोंनी वेगाने धावत गेले.
शरभेण यथा सिंहाः सिंहेन द्विरदा यथा । द्विरदेन यथा व्याघ्रा व्याघ्रेण द्वीपिनो यथा ।। ७.७.
शरभाने सिंह जसे मारले जातात, सिंहाने हत्ती, हत्तीने वाघ, आणि वाघाने चित्ते जसे हरले जातात—
द्वीपिनेव यथा श्वानः शुना मार्जारका यथा । मार्जारेण यथा सर्पाः सर्पेण च यथा ऽ ऽखवः ।। ७.७.
चित्त्याने कुत्रे, कुत्र्याने मांजरे, मांजऱ्याने साप, आणि सापाने उंदीर जसे मारले जातात—
तथा ते राक्षसाः सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना । द्रवन्ति द्राविताश्चन्ये शायिताश्च महीतले ।। ७.७.
तसेच, त्या सर्व राक्षसांना विष्णूने पळवून लावले; काही पळाले, काही जमिनीवर पडले.
राक्षसानां सहस्राणि निहत्य मधुसूदनः । वारिजं पूरयामास तोयदं सुरराडिव ।। ७.७.
मधुसूदनाने हजारो राक्षसांचा वध करून, जणू देवांचा राजा जसा मेघ पाण्याने भरतो तसा, रणभूमी रक्ताने भरली.
नारायणशरत्रस्तं शङ्खनादसुविह्वलम् । ययौ लङ्कामभिमुखं प्रभग्नं राक्षसं बलम् ।। ७.७.
नारायणाच्या बाणांनी आणि शंखाच्या नादाने घाबरलेली, तुटलेली राक्षसांची सेना लंका कडे पळू लागली.
प्रभग्ने राक्षसबले नारायणशराहते । सुमाली शरवर्षेण निववार रणे हरिम् ।। ७.७.
राक्षसांची सेना तुटून नारायणाच्या बाणांनी घायाळ झाली असता, सुमालीने रणात हरिवर बाणांचा वर्षाव करून प्रतिकार केला.