राधेयो बहुमायी च लोकपालो ऽथ धार्मिकः । यमलार्जुनौ च हार्दिक्यः शुम्भश्चैव निशुम्भकः ।। ७.६.
राधेय, जो अनेक मायांचा स्वामी होता, जगाचा धर्मनिष्ठ रक्षक, यमलार्जुन, हार्दिक्य, तसेच शुंभ आणि निशुंभ हे सगळे—
असुरा दानवाश्चैव सत्त्ववन्तो महाबलाः । सर्वे समरमासाद्य न श्रूयन्ते ऽपराजिताः ।। ७.६.
हे असुर आणि दानव, अतिशय बलवान आणि सामर्थ्यवान, सगळे युद्धात उतरले आणि त्यांना कुणीही अपराजित राहिल्याचे ऐकिवात नाही.
सर्वैः क्रतुशतैरिष्टं सर्वे मायाविदस्तथा । सर्वे सर्वास्त्रकुशलाः सर्वे शत्रुभयङ्कराः ।। ७.६.
सर्वांनी शेकडो यज्ञ केले आहेत, सर्वजण मायेत निपुण आहेत, सर्वांना सर्व अस्त्रांचे ज्ञान आहे आणि सर्व शत्रूंना भयभीत करणारे आहेत.
नारायणेन निहताः शतशो ऽथ सहस्रशः । एतज्ज्ञात्वा तु सर्वेषां क्षमं कर्तुमिहार्हथ ।। ७.६.
नारायणाने त्यांचा शेकड्यांनी, हजारोंनी संहार केला; हे जाणून, तुम्ही सर्वांनी येथे योग्य तेच करावे.
ततः सुमाली माली च श्रुत्वा माल्यवतो वचः । ऊचतुर्भ्रातरं ज्येष्ठं भगांशाविव वासवम् ।। ७.६.
माल्यवानाचे शब्द ऐकून, सुमाली आणि माली यांनी आपल्या ज्येष्ठ भावाला, जसा भग आणि अंश वासवाला बोलतात, तसे सांगितले.
स्वधीतं दत्तमिष्टं चाप्यैश्वर्यं परिपालितम् । आयुर्निरामयं प्राप्तं सुधर्मः प्रापितः पथि ।। ७.६.
आपण शिक्षण घेतले, दान दिले, यज्ञ केले आणि राज्य सांभाळले; उत्तम आरोग्य लाभले आणि सुदर्म्याने योग्य मार्ग दाखवला.
देवसागरमक्षोभ्यं शस्त्रैः समवगाह्य च । जिता द्विषो ह्यप्रतिमास्तन्नो मृत्युकृतं भयम् ।। ७.६.
आपण शस्त्रांनी देवांचा अथांग सागर पार केला आणि अद्वितीय शत्रूंना जिंकले; आता मृत्यूमुळे भीती आली आहे.
नारायणश्च रुद्रश्च शक्रश्चापि यमस्तथा । अस्माकं प्रमुखे स्थातुं सर्वे बिभ्यति सर्वदा ।। ७.६.
नारायण, रुद्र, शक्र आणि यम—हे सगळे नेहमीच आपल्यासमोर उभे राहण्यास घाबरतात.
विष्णोर्देवस्य नास्त्येव कारणं राक्षसेश्वर । देवानामेव दोषेण विष्णोः प्रचलितं मनः ।। ७.६.
राक्षसाधिपती, विष्णू या देवतेला खरेतर काही कारण नाही; पण देवांच्या चुकीमुळे विष्णूचे मन विचलित झाले आहे.
तस्मादद्य समुद्युक्ताः सर्वसैन्यसमावृताः । देवानेव जिघांसाम एभ्यो दोषः समुत्थितः ।। ७.६.
म्हणून, आज आपण सर्व सैन्यांसह सज्ज होऊन, देवांचा वध करूया; कारण ही आपत्ती त्यांच्यामुळेच आली आहे.
एवं सम्मन्त्र्य बलिनः सर्वे सैन्यसमावृताः । उद्योगं घोषयित्वा तु सर्वे नैर्ऋतपुङ्गवाः ७.६.
अशा प्रकारे विचारविनिमय करून, सर्व बलवान आणि सैन्यांनी वेढलेले नैरृतांचे श्रेष्ठजन, युद्धाची तयारी जाहीर केली.
इति ते राम सम्मन्त्र्य सर्वोद्योगेन राक्षसाः । युद्धाय निर्ययुः सर्वे महाकाया महाबलाः ।। ७.६.
राम, असे एकत्र चर्चा करून, सर्व विशालकाय आणि बलवान राक्षसांनी पूर्ण तयारीने युद्धासाठी प्रस्थान केले.
स्यन्दनैर्वारणैश्चैव हयैश्च गिरिसन्निभैः । खरैर्गोभी रथोष्ट्रैश्च शिंशुमारैर्भुजङ्गमैः ।। ७.६.
ते रथांवर, हत्तीवर, पर्वतासारख्या घोड्यांवर, गाढवांवर, बैलांवर, युद्ध-ऊंटांवर, मगरींवर आणि सर्पांवर बसून निघाले.
मकरैः कच्छपैर्मीनैर्विहङ्गैर्गरुडोपमैः । सिंहैर्व्याघ्रैर्वराहैश्च सृमरैश्चमरैरपि ।। ७.६.
मगर, कासव, मासे, गरुडासारखे पक्षी, सिंह, वाघ, रानडुक्कर, कृष्णमृग आणि चामर यांच्यावरही बसून गेले.
त्यक्त्वा लङ्कां गताः सर्वे राक्षसा बलगर्विताः । प्रयाता देवलोकाय योद्धुं दैवतशत्रवः ।। ७.६.
लंकाला मागे ठेवून, सर्व राक्षस आपल्या बळाचा अभिमान बाळगून, देवांच्या शत्रूंशी लढण्यासाठी देवलोकाकडे निघाले.
लङ्काविपर्ययं दृष्ट्वा यानि लङ्कालयान्यथ । भूतानि भयदर्शीनि विमनस्कानि सर्वशः ।। ७.६.
लंकेत झालेला गोंधळ पाहून, तेथील सगळ्या जीवांना भीती वाटली आणि ते पूर्णपणे खचले.
रथोत्तमैरुह्यमानाः शतशो ऽथ सहस्रशः ।। ७.६.
शेकडो-हजारो राक्षस उत्तम रथांमध्ये बसून निघाले.
प्रयाता राक्षसास्तूर्णं देवलोकं प्रयत्नतः । रक्षसामेव मार्गेण दैवतान्यपचक्रमुः ।। ७.६.
राक्षस मोठ्या घाईने आणि प्रयत्नाने देवांच्या लोकाकडे निघाले, आणि त्यांच्या मार्गावरून देवता दूर सरकल्या.
भौमाश्चैवान्तरिक्षाश्च कालाज्ञप्ता भयावहाः । उत्पाता राक्षसेन्द्राणामभावाय समुत्थिताः ।। ७.६.
भूवरील आणि आकाशातील भयानक अपशकुन, काळाच्या आज्ञेने, राक्षस राजांच्या विनाशासाठी निर्माण झाले.
अस्थीनि मेघा ववृषुरुष्णं शोणितमेव च । वेलां समुद्राश्चोत्क्रान्ताश्चेलुश्चाप्यथ भूधराः ।। ७.६.
मेघांनी हाडे आणि गरम रक्ताचा वर्षाव केला; समुद्रांनी आपली किनारे ओलांडली आणि पर्वत हलू लागले.
अट्टहासान्विमुञ्चन्तो घननादसमस्वनाः । वाश्यन्त्यश्च शिवास्तत्र दारुणं घोरदर्शनाः ।। ७.६.
तेथे भयंकर आणि भीतीदायक शिवांनी वीजेसारखा मोठा हास्य केला आणि जोरात आक्रोश केला.
सम्पतन्त्यथ भूतानि दृश्यन्ते च यथाक्रमम् । गृध्रचक्रं महच्चात्र ज्वलनोद्गारिभिर्मुखैः ।। ७.६.
मग विविध भूतं आकाशातून उडताना दिसली, आणि मोठ्या गिधाडांचा वर्तुळ दिसला, त्यांच्या तोंडातून ज्वाला निघत होत्या.
राक्षसानामुपरि खे भ्रमते ऽलातचक्रवत् । कपोता रक्तपादाश्च शारिका विद्रुता ययुः ७.६.
राक्षसांच्या वर आकाशात अग्नीच्या चक्रासारखे तेजस्वी वर्तुळ फिरत होते; लाल पायांचे कपोत आणि शारिका पक्षी घाबरून उडून गेले.
उत्पातांस्ताननादृत्य राक्षसा बलगर्विताः । यान्त्येव न निवर्त्तन्ते मृत्युपाशावपाशिताः ।। ७.६.
हे अपशकुन दुर्लक्ष करून, बलाचा गर्व असलेले राक्षस पुढेच जात राहिले, मागे वळले नाहीत, मृत्यूच्या फासात अडकले होते.
माल्यवांश्च सुमाली च माली च सुमहाबलाः । आसन्पुरःसरास्तेषां क्रतूनामिव पावकाः ।। ७.६.
माल्यवान, सुमाली आणि माली हे तिघेही अत्यंत बलवान पुढे होते, जणू यज्ञात अग्नीप्रमाणे.
माल्यवन्तं च ते सर्वे माल्यवन्तमिवाचलम् । निशाचरा ह्याश्रयन्ति धातारमिव देवताः ।। ७.६.
सर्व निशाचर माल्यवानच्या भोवती गोळा झाले, जणू तो पर्वतच आहे, जसा देवता आपल्या सृष्टीकर्त्याभोवती जमतात.
तद्बलं राक्षसेन्द्राणां महाभ्रघननादितम् । जयेप्सया देवलोकं ययौ मालिवशे स्थितम् ।। ७.६.
राक्षस राजांची ती सेना, मोठ्या मेघांच्या गडगडाटासारखी, विजयाच्या इच्छेने आणि मालीच्या नेतृत्वाखाली देवांच्या लोकाकडे निघाली.
राक्षसानां समुद्योगं तं तु नारायणः प्रभुः । देवदूतादुपश्रुत्य चक्रे युद्धे तदा मनः ।। ७.६.
राक्षसांच्या तयारीबद्दल देवदूताकडून ऐकून, सर्वशक्तिमान नारायणाने युद्ध करण्याचा निर्धार केला.
स सज्जायुधतूणीरो वैनतेयोपरि स्थितः । आसज्ज्य कवचं दिव्यं सहस्रार्कसमद्युति ।। ७.६.
तो धनुष्य आणि बाणांच्या भांड्यासह गरुडावर उभा राहिला, आणि हजार सूर्यांसारखा तेजस्वी दिव्य कवच परिधान केला.
आबध्य शरसम्पूर्णे इषुधी विमले तदा । श्रोणिसूत्रं च खड्गं च विमलं कमलेक्षणः ७.६.
कमलासारख्या डोळ्यांनी, त्याने बाणांनी भरलेली स्वच्छ भांडी कमरेला बांधली, आणि तलवार व कंबरपट्टा घातला.