लङ्का नाम पुरी दुर्गा त्रिकूटशिखरे स्थिता । तत्र स्थिताः प्रबाधन्ते सर्वान्नः क्षणदाचराः ।। ७.६.
त्रिकूट शिखरावर वसलेली लंका नावाची एक अभेद्य नगरी आहे. तिथे राहणारे रात्री हिंडणारे राक्षस आम्हा सर्वांना त्रास देतात.
स त्वमस्मद्धितार्थाय जहि तान्मधुसूदन । शरणं त्वां वयं प्राप्ता गतिर्भव सुरेश्वर ।। ७.६.
म्हणून, आमच्या भल्यासाठी, हे मधुसूदन, तू त्यांचा नाश कर. आम्ही तुझ्या शरण आलो आहोत — हे देवाधिदेव, आमचा आधार हो.
चक्रकृत्तास्यकमलान्निवेदय यमाय वै । भयेष्वभयदो ऽस्माकं नान्यो ऽस्ति भवता विना ।। ७.६.
चक्राने छाटलेली त्यांच्या कमळासारखी तोंडे यमाला अर्पण कर. संकटाच्या वेळी आम्हाला सुरक्षितता देणारा तूच आहेस — तुझ्याशिवाय दुसरा कोणी नाही.
राक्षसान्समरे दुष्टान्सानुबन्धान्मदोद्धतान् । नुदं त्वं नो भयं देव नीहारमिव भास्करः ।। ७.६.
हे देव, युद्धात गर्विष्ठ, वाईट आणि त्यांच्या साथीदार राक्षसांना तू आमच्यासाठी दूर कर, जसा सूर्य धुके दूर करतो आणि आमचा भयं दूर कर.
इत्येवं दैवतैरुक्तो देवदेवो जनार्दनः । अभयं भयदो ऽरीणां दत्त्वा देवानुवाच ह ।। ७.६.
देवतांनी असे म्हटल्यावर, देवांचा देव जनार्दन भयभीतांना निर्भयता देऊन मग देवांना म्हणाला.
सुकेशं राक्षसं जाने ईशानवरदर्पितम् । तांश्चास्य तनयाञ्जाने येषां ज्येष्ठः स माल्यवान् ।। ७.६.
मी ईशानाच्या वरदानामुळे गर्विष्ठ झालेला राक्षस सुकैशा ओळखतो; आणि त्याचे पुत्रही मला माहीत आहेत, ज्यात मोठा आहे मालयवान.
तानहं समतिक्रान्तमर्यादान्राक्षसाधमान् । निहनिष्यामि सङ्क्रुद्धः सुरा भवत विज्वराः ।। ७.६.
मर्यादा ओलांडणाऱ्या त्या दुष्ट राक्षसांचा मी रागाने वध करीन; हे देवांनो, आता तुम्ही चिंता करू नका.
इत्युक्तास्ते सुराः सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना । यथावासं ययुर्हृष्टाः प्रशंसन्तो जनार्दनम् ।। ७.६.
शक्तिमान विष्णूने असे सांगितल्यावर सर्व देव आपापल्या स्थानावर आनंदाने गेले आणि जनार्दनाचे स्तुती करू लागले.
विबुधानां समुद्योगं माल्यवांस्तु निशाचरः । श्रुत्वा तौ भ्रातरौ वीराविदं वचनमब्रवीत् ।। ७.६.
देवतांच्या तयारीबद्दल ऐकून, निशाचर मालयवान आपल्या दोन शूर भावांना असे म्हणाला.
अमरा ऋषयश्चैव सङ्गम्य किल शकरम् । अस्मद्वधं परीप्सन्त इदं वचनमब्रुवन् ।। ७.६.
अमर आणि ऋषी, शक्रासोबत एकत्र येऊन, आमचा नाश व्हावा अशी इच्छा ठेवून, असे म्हणाले.
सुकेशतनया देव वरदानबलोद्धताः । बाधन्ते ऽस्मान्समुद्दृप्ता घोररूपाः पदे पदे ।। ७.६.
हे देव, सुकैशाचे पुत्र वरदानाच्या सामर्थ्याने गर्विष्ठ झाले आहेत; ते प्रत्येक पावलावर आम्हाला फार त्रास देतात आणि त्यांचा स्वभावही भयंकर आहे.
राक्षसैरभिभूताः स्म न शक्ताः स्म प्रजापते । स्वेषु सद्मसु संस्थातुं भयात्तेषां दुरात्मनाम् ।। ७.६.
हे प्रजापती, आम्ही राक्षसांनी पराभूत झालो आहोत; त्या दुष्टांच्या भीतीने आम्हाला आमच्या घरात राहता येईना.
तदस्माकं हितार्थाय जहि तांश्च त्रिलोचन । राक्षसान्हुङ्कृतेनैव दह प्रदहतां वर ।। ७.६.
म्हणून, आमच्या भल्यासाठी, हे त्रिनेत्र, त्या राक्षसांचा केवळ हुंकाराने नाश कर; जळणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, त्यांना जाळून टाक.
इत्येवं त्रिदशैरुक्तो निशम्यान्धकसूदनः । शिरः करं च धुन्वान इदं वचनमब्रवीत् ।। ७.६.
त्रिदशांनी असे म्हटल्यावर, अंधकासुराचा वध करणाऱ्या देवाने डोके आणि हात हलवत असे म्हणाले:
अवध्या मम ते देवाः सुकेशतनया रणे । मन्त्रं तु वः प्रदास्यामि यस्तान्वै निहनिष्यति ।। ७.६.
हे देवांनो, युद्धात सुकैशाचे पुत्र माझ्यासाठी मारता येणार नाहीत; पण मी तुम्हाला असा मंत्र देतो, ज्यामुळे त्यांचा नक्कीच नाश होईल.
यो ऽसौ चक्रगदापाणिः पीतवासा जनार्दनः । हरिर्नारायणः श्रीमान् शरणं तं प्रपद्यथ ।। ७.६.
ज्याच्या हातात चक्र आणि गदा आहे, जो पिवळे वस्त्र घालतो, जनार्दन, हरि, नारायण — त्या श्रीमंताचा तुम्ही शरण घ्या.
हरादवाप्य ते मन्त्रं कामारिमभिवाद्य च । नारायणालयं प्राप्य तस्मै सर्वं न्यवेदयन् ।। ७.६.
हराकडून मंत्र घेऊन आणि कामाचा शत्रू असलेल्याला वंदन करून, ते नारायणाच्या निवासस्थानी गेले आणि सर्व काही त्याला सांगितले.
ततो नारायणेनोक्ता देवा इन्द्रपुरोगमाः । सुरारींस्तान्हनिष्यामि सुरा भवत विज्वराः ।। ७.६.
मग नारायणाने, इंद्रासह सर्व देवांना सांगितले: 'मी त्या देवद्रोहींचा नाश करीन; हे देवांनो, आता चिंता करू नका.'
देवानां भयभीतानां हरिणा राक्षसर्षभौ । प्रतिज्ञातो वधो ऽस्माकं चिन्त्यतां यदिह क्षमम् ।। ७.६.
देवतांना भीतीने ग्रासले असता, हरिणे राक्षसांच्या प्रमुखांचा वध करण्याचे वचन दिले होते; आता आपल्यासाठी हे योग्य आहे का, ते विचार करा.
हिरण्यकशिपोर्मृत्युरन्येषां च सुरद्विषाम् । नमुचिः कालनेमिश्च संह्रादो वीरसत्तमः ।। ७.६.
हिरण्यकशिपूचा आणि इतर देवद्वेष्ट्यांचा—नमुचि, कालनेमी, संह्राद या वीरांचा—मृत्यू झाला.
राधेयो बहुमायी च लोकपालो ऽथ धार्मिकः । यमलार्जुनौ च हार्दिक्यः शुम्भश्चैव निशुम्भकः ।। ७.६.
राधेय, जो अनेक मायांचा स्वामी होता, जगाचा धर्मनिष्ठ रक्षक, यमलार्जुन, हार्दिक्य, तसेच शुंभ आणि निशुंभ हे सगळे—
असुरा दानवाश्चैव सत्त्ववन्तो महाबलाः । सर्वे समरमासाद्य न श्रूयन्ते ऽपराजिताः ।। ७.६.
हे असुर आणि दानव, अतिशय बलवान आणि सामर्थ्यवान, सगळे युद्धात उतरले आणि त्यांना कुणीही अपराजित राहिल्याचे ऐकिवात नाही.
सर्वैः क्रतुशतैरिष्टं सर्वे मायाविदस्तथा । सर्वे सर्वास्त्रकुशलाः सर्वे शत्रुभयङ्कराः ।। ७.६.
सर्वांनी शेकडो यज्ञ केले आहेत, सर्वजण मायेत निपुण आहेत, सर्वांना सर्व अस्त्रांचे ज्ञान आहे आणि सर्व शत्रूंना भयभीत करणारे आहेत.
नारायणेन निहताः शतशो ऽथ सहस्रशः । एतज्ज्ञात्वा तु सर्वेषां क्षमं कर्तुमिहार्हथ ।। ७.६.
नारायणाने त्यांचा शेकड्यांनी, हजारोंनी संहार केला; हे जाणून, तुम्ही सर्वांनी येथे योग्य तेच करावे.
ततः सुमाली माली च श्रुत्वा माल्यवतो वचः । ऊचतुर्भ्रातरं ज्येष्ठं भगांशाविव वासवम् ।। ७.६.
माल्यवानाचे शब्द ऐकून, सुमाली आणि माली यांनी आपल्या ज्येष्ठ भावाला, जसा भग आणि अंश वासवाला बोलतात, तसे सांगितले.
स्वधीतं दत्तमिष्टं चाप्यैश्वर्यं परिपालितम् । आयुर्निरामयं प्राप्तं सुधर्मः प्रापितः पथि ।। ७.६.
आपण शिक्षण घेतले, दान दिले, यज्ञ केले आणि राज्य सांभाळले; उत्तम आरोग्य लाभले आणि सुदर्म्याने योग्य मार्ग दाखवला.
देवसागरमक्षोभ्यं शस्त्रैः समवगाह्य च । जिता द्विषो ह्यप्रतिमास्तन्नो मृत्युकृतं भयम् ।। ७.६.
आपण शस्त्रांनी देवांचा अथांग सागर पार केला आणि अद्वितीय शत्रूंना जिंकले; आता मृत्यूमुळे भीती आली आहे.
नारायणश्च रुद्रश्च शक्रश्चापि यमस्तथा । अस्माकं प्रमुखे स्थातुं सर्वे बिभ्यति सर्वदा ।। ७.६.
नारायण, रुद्र, शक्र आणि यम—हे सगळे नेहमीच आपल्यासमोर उभे राहण्यास घाबरतात.
विष्णोर्देवस्य नास्त्येव कारणं राक्षसेश्वर । देवानामेव दोषेण विष्णोः प्रचलितं मनः ।। ७.६.
राक्षसाधिपती, विष्णू या देवतेला खरेतर काही कारण नाही; पण देवांच्या चुकीमुळे विष्णूचे मन विचलित झाले आहे.
तस्मादद्य समुद्युक्ताः सर्वसैन्यसमावृताः । देवानेव जिघांसाम एभ्यो दोषः समुत्थितः ।। ७.६.
म्हणून, आज आपण सर्व सैन्यांसह सज्ज होऊन, देवांचा वध करूया; कारण ही आपत्ती त्यांच्यामुळेच आली आहे.