एतस्मिन्नेव काले तु यथाकामं च राघव । नर्मदा नाम गन्धर्वी बभूव रघुनन्दन ।। ७.५.
त्याच काळात, राघव, तिच्या इच्छेप्रमाणे 'नर्मदा' नावाची एक गंधर्वकन्या जन्माला आली, हे रघुनंदन.
तस्याः कान्यात्रयं ह्यासीत् धीश्रीकिर्तिसमद्युति । ज्येष्ठक्रमेण सा तेषां राक्षसानामराक्षसी ।। ७.५.
तिला बुद्धी, सौंदर्य आणि कीर्तीने उजळलेल्या तीन मुली होत्या; त्यातली मोठी राक्षसांमध्ये राक्षसी झाली.
कन्यास्ताः प्रददौ हृष्टा पूर्णचन्द्रनिभाननाः । त्रयाणां राक्षसेन्द्राणां तिस्रो गन्धर्वकन्यकाः ।। ७.५.
पूर्ण चंद्रासारख्या मुखवर्णाच्या त्या तीन गंधर्वकन्या, त्यांच्या आईने आनंदाने तीन राक्षसराजांना दिल्या.
दत्ता मात्रा महाभागा नक्षत्रे भगदैवते । कुतदारास्तु ते राम सुकेशतनयास्तदा ।। ७.५.
आईने शुभ नक्षत्रात आणि देवाच्या कृपेने त्या पुण्यवंत कन्या सुकेशाच्या मुलांना वधू म्हणून दिल्या, हे राम.
चिक्रीडुः सह भार्याभिरप्सरोभिरिवामराः । ततो माल्यवतो भार्या सुन्दरी नाम सुन्दरी ।। ७.५.
आपल्या पत्नींसह ते देवांसारखे अप्सरांसोबत रमले; त्यानंतर माल्यवंताची पत्नी सुंदर नावाची होती, ती खरोखरच सुंदर होती.
स तस्यां जनयामास यदपत्यं निबोध तत् । वज्रमुष्टिर्विरूपाक्षोदुर्मुखश्चैव राक्षसः ।। ७.५.
तिच्यापासून त्याने जी संतती जन्माला घातली, ती ऐक: वज्रमुष्टी, विरूपाक्ष आणि दुर्मुख नावाचा राक्षस.
सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च मत्तोन्मत्तौ तथैव च । अनला चाभवत्कन्या सुन्दर्यां राम सुन्दरी ।। ७.५.
सुप्तघ्न, यज्ञकोप आणि तसेच मद्यपी व वेडे, आणि सुंदर या सुंदर स्त्रीला अनला नावाची मुलगी झाली, हे राम.
सुमालिनो ऽपि भार्यासीत्पूर्णचद्रनिभानना । नाम्ना केतुमती राम प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसी ।। ७.५.
सुमालीची पत्नी केतुमती, पूर्ण चंद्रासारख्या मुखाची, हे राम, त्याला प्राणाहूनही प्रिय होती.
सुमाली जनयामास यदपत्यं निशाचरः । केतुमत्यां महाराज तन्निबोधानुपूर्वशः ।। ७.५.
सुमाली या निशाचराने केतुमतीपासून जी संतती जन्माला घातली, ती मी तुला क्रमाने सांगतो, हे महराजा, नीट ऐक.
प्रहस्तो ऽकम्पनश्चैव विकटः कालकार्मुखः । धूम्राक्षश्चैव दण्डश्च सुपार्श्वश्च महाबलः ।। ७.५.
प्रहस्त, अकंपन, विकट, काळकर्मुक, धूम्राक्ष, दंड आणि बलवान सुपार्श्व.
संह्रादिः प्रघसश्चैव भासकर्णश्च राक्षसः । राका पुष्पोत्कटा चैव कैकसी च शुचिस्मिता ७.५.
संहरादि, प्रघास आणि भासकर्ण नावाचा राक्षस; तसेच राका, पुष्पोत्कटा आणि शुद्ध हास्य असलेली कैकसी.
मालेस्तु वसुधा नाम गन्धर्वी रूपशालिनी । भार्यासीत्पद्मपत्राक्षी स्वक्षी यक्षीवरोपमा ।। ७.५.
मालीची पत्नी वसुंधा नावाची गंधर्वकन्या होती, ती रूपवान, कमळासारख्या डोळ्यांची, स्वतःचीच बहीण आणि श्रेष्ठ यक्षिणींसारखी होती.
सुमालेरनुजस्तस्यां जनयामास यत् प्रभो । अपत्यं कथ्यमानं तु मया त्वं शृणु राघव ।। ७.५.
सुमालीचा धाकटा भाऊ त्या स्त्रीपासून संततीला जन्म दिला, हे प्रभो. हे राघव, मी तुला ती संतती सांगतो, नीट ऐक.
अनिलश्चानलश्चैव हरः सम्पातिरेव च । एते विभीषणामात्या मालेयास्तु निशाचरः ।। ७.५.
अनिल, अनल, हर आणि संपाति — हे मालेय, म्हणजे विभीषणाचे मंत्री, रात्रभर हिंडणारे राक्षस होते.
ततस्तु ते राक्षसपुङ्गवास्त्रयो निशाचरैः पुत्रशतैश्च संवृताः । सुरान्सहेन्द्रानृषिनागयक्षान्बबाधिरे तान्बहुवीर्यदर्पिताः ।। ७.५.
मग हे तीन राक्षसांचे पुढारी, शेकडो राक्षस पुत्रांनी वेढलेले, मोठ्या शौर्याने आणि गर्वाने भरून, इंद्रासह देव, ऋषी, नाग आणि यक्ष यांना त्रास देऊ लागले.
जगद्भ्रमन्तो ऽनिलवद्दुरासदा रणेषु मृत्युप्रतिमानतेजसः । वरप्रदानादतिगर्विता भृशं क्रतुक्रियाणां प्रशमङ्कराः सदा ।। ७.५.
हे सर्वजगात वाऱ्यासारखे भटकत, युद्धात कोणी जिंकू न शकणारे, त्यांच्या तेजामुळे मृत्यूसमान भासणारे, वर मिळाल्यामुळे फारच गर्विष्ठ झाले होते आणि नेहमी यज्ञ-याग उध्वस्त करीत.
तैर्वध्यमाना देवाश्च ऋषयश्च तपोधनाः । भयार्ताः शरणं जग्मुर्देवदेवं महेश्वरम् ।। ७.६.
त्यांच्यामुळे त्रस्त झालेले देव आणि तपस्वी ऋषी, भीतीने ग्रासलेले, देवांचा देव महेश्वर यांच्याकडे आश्रय मागायला गेले.
जगत्सृष्ट्यन्तकर्तारमजमव्यक्तरूपिणम् । आधारं सर्वलोकानामाराध्यं परमं गुरुम् ।। ७.६.
ते अजन्मा, अव्यक्त, जगाचा सृष्टीकर्ता आणि संहारकर्ता, सर्व लोकांचा आधार, पूज्य आणि श्रेष्ठ गुरु यांच्याजवळ गेले.
ते समेत्य तु कामारिं त्रिपुरारिं त्रिलोचनम् । ऊचुः प्राञ्जलयो देवा भयगद्गदभाषिणः ।। ७.६.
ते सर्व मिळून, कामाचा शत्रू, त्रिपुराचा संहारक, तीन डोळ्यांचा शंकर यांना हात जोडून, भीतीने थरथरत बोलू लागले.
सुकेशपुत्रैर्भगवन्पितामहवरोद्धतैः । प्रजाध्यक्ष प्रजाः सर्वा बाध्यन्ते रिपुबाधनैः ।। ७.६.
भगवन्, प्रजापती, सुकैशाची मुले, पितामहाच्या वरामुळे घमेंडलेली, सर्व प्रजांना शत्रुत्वाने त्रास देत आहेत.
शरण्यान्यशरण्यानि ह्याश्रमाणि कृतानि नः । स्वर्गाच्च देवान्प्रच्याव्य स्वर्गे क्रीडन्ति देववत् ।। ७.६.
आमचे आश्रम, जे कधी सुरक्षित होते, आता असुरक्षित झाले आहेत; त्यांनी देवांना स्वर्गातून हाकलून दिले आणि ते स्वतः देवांसारखे तिथे आनंदाने वावरतात.
अहं विष्णुरहं रुद्रो ब्रह्माहं देवराडहम् । अहं यमश्च वरुणश्चन्द्रो ऽहं रविरप्यहम् ।। ७.६.
ते म्हणतात: 'मी विष्णू आहे, मी रुद्र आहे, मी ब्रह्मा आहे, मी देवांचा राजा आहे; मी यम आहे, वरुण आहे, मी चंद्र आहे आणि मी सूर्यही आहे.'
इति माली सुमाली च माल्यवांश्चैव राक्षसाः । बाधन्ते समरोद्धर्षा ये च तेषां पुरःसराः । तन्नो देव भयार्तानामभयं दातुमर्हसि ।। ७.६.
असा माली, सुमाली आणि माल्यवान हे राक्षस आणि त्यांचे पुढारी, युद्धात गर्वाने भरून, आम्हाला त्रास देतात; हे देव, आम्ही भीतीने व्याकुळ झालो आहोत, कृपया आम्हाला संरक्षण दे.
अशिवं वपुरास्थाय जहि वै देवकण्टकान् ।। ७.६.
तुम्ही अशुभ रूप धारण करा आणि देवांना त्रास देणाऱ्यांचा नाश करा.
धन्ते समरोद्धर्षा ये च तेषां पुरःसराः । इत्युक्तस्तु सुरैः सर्वैः कपर्दी नीललोहितः । सुकेशं प्रति सापेक्षः प्राह देवगणान्प्रभुः ।। ७.६.
जे युद्धात गर्वाने पुढे असतात, असे त्यांचे पुढारी — सर्व देवांनी असे सांगितल्यावर, जटा असलेले निळे-लाल प्रभू, सुकैशाचा विचार करून, देवांना म्हणाले.
अहं तान्न हनिष्यामि मयावध्या हि ते सुराः । किं तु मन्त्रं प्रदास्यामि यो वै तान्निहनिष्यति ।। ७.६.
मी त्यांना मारणार नाही, हे देवहो, कारण ते माझ्याने मारता येणार नाहीत. पण मी तुम्हाला असा मंत्र देतो, ज्यामुळे ते नष्ट होतील.
एतमेव समुद्योगं पुरस्कृत्य महर्षयः । गच्छध्वं शरणं विष्णुं हनिष्यति स तान्प्रभुः ।। ७.६.
हीच ठरवण मनाशी धरून, तुम्ही महर्षींनो, विष्णूच्या आश्रयाला जा; तो प्रभू त्यांचा नाश करील.
ततस्तु जयशब्देन प्रतिनन्द्य महेश्वरम् । विष्णोः समीपमाजग्मुर्निशाचरभयार्दिताः ।। ७.६.
मग महेश्वराला जयजयकार करून वंदन केले आणि रात्रभर हिंडणाऱ्या राक्षसांच्या भीतीने ते सर्व विष्णूंकडे गेले.
शङ्खचक्रधरं देवं प्रणम्य बहुमान्य च । ऊचुः सम्भ्रान्तवद्वाक्यं सुकेशतनयान्प्रति ।। ७.६.
शंख आणि चक्र धारण करणाऱ्या देवाला वंदन करून, मोठ्या आदराने, ते सुकैशाच्या मुलांबद्दल घाबरलेल्या मनाने बोलू लागले.
सुकेशतनयैर्देव त्रिभिस्त्रेताग्निसन्निभैः । आक्रम्य वरदानेन स्थानान्यपहृतानि नः ।। ७.६.
सुकैशाच्या तीन पुत्रांनी, जे त्रेतायुगातील अग्नीप्रमाणे तेजस्वी आहेत, वर मिळवून आमची सर्व ठिकाणे बळकावली आहेत.