सांकाश्यां ते समागम्य ददृशुश्च कुशध्वजम्। न्यवेदयन् यथावृत्तं जनकस्य च चिन्तितम्
ते सांकाश्य नगरीत पोहोचले आणि कुशध्वजाला भेटले. त्यांनी जनक राजाने काय ठरवलं आहे आणि काय घडलं आहे हे सर्व त्याला सांगितलं.
तद्वृत्तं नृपतिः श्रुत्वा दूतश्रेष्ठैर्महाजवैः। आज्ञया तु नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वजः
ते जलद आणि उत्तम दूतांकडून सगळं ऐकल्यावर, कुशध्वज राजाने जनक राजाच्या आज्ञेने लगेचच तेथे प्रस्थान केलं.
स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम्। सोऽभिवाद्य शतानन्दं जनकं चातिधार्मिकम्
त्याने मोठ्या आत्म्याचा, धर्मनिष्ठ जनक राजाला पाहिलं. त्यानंतर त्याने शतानंद आणि अत्यंत धर्मशील जनक यांना नमस्कार केला.
राजार्हं परमं दिव्यमासनं सोऽध्यरोहत। उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावमितद्युती
तो राजांना शोभेल असं दिव्य आसनावर बसला. दोन्ही भाऊ, तेजस्वी आणि समदर्जा असलेले, एकत्र बसले.
प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम्। गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमिक्ष्वाकुममितप्रभम्
मग त्या दोन्ही वीर भावांनी आपल्या श्रेष्ठ मंत्री सुदामन याला बोलावलं आणि सांगितलं, 'मंत्र्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, तू लवकर जा आणि इक्ष्वाकू कुलातील तेजस्वी राजाकडे जा.'
आत्मजैः सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम्। औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम्
त्यांना, त्यांच्या मुलांसह, मंत्र्यांसह आणि सर्व बंधूंसह, म्हणजेच रघुकुलाचा वाढ करणाऱ्या त्या अजिंक्य राजाला, पाहुणचाराच्या ठिकाणी घेऊन ये.
ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत्। अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिपः
तो तिथे गेला, राजाला पाहिलं आणि वाकून नमस्कार करून म्हणाला, 'अयोध्येचे अधिपती, मिथिलाधिपती जनक राजाने आपल्याला बोलावलं आहे.'
स त्वां द्रष्टुं व्यवसितः सोपाध्यायपुरोहितम्। मन्त्रिश्रेष्ठवचः श्रुत्वा राजा सर्षिगणस्तथा
'तो आपल्या सर्व गुरुजन, पुरोहित आणि कुटुंबीयांसह आपली भेट घेण्याचा निर्धार केला आहे.' मंत्र्याच्या या शब्दांनी राजा आणि सर्व ऋषीही तयार झाले.
सबन्धुरगमत् तत्र जनको यत्र वर्तते। राजा च मन्त्रिसहितः सोपाध्यायः सबान्धवः
राजा आपल्या बंधू, मंत्री, गुरुजन आणि कुटुंबीयांसह तिथे गेला, जिथे जनक राजा होता.
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत्। विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम्
मग वाक्य बोलण्यात निपुण असलेल्या श्रेष्ठ व्यक्तीने जनक राजाला म्हणाले, 'महान राजा, तुला इक्ष्वाकू वंशाच्या कुलदैवताची माहिती आहे.'
वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषिः। विश्वामित्राभ्यनुज्ञातः सह सर्वैर्महर्षिभिः
'सर्व कामांमध्ये, वसिष्ठ ऋषी हे आमचे प्रवक्ते आहेत, आणि विश्वामित्र व सर्व महर्षींच्या संमतीने ते बोलतात.'
एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम्। तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषिः
'हे धर्मात्मा वसिष्ठ ऋषी योग्य क्रमाने माझ्या वतीने बोलेल.' मग दशरथ राजा शांत राहिला आणि वसिष्ठ ऋषींनी बोलायला सुरुवात केली.
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम्। अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः
अव्यक्त मूळ असलेले, शाश्वत, नित्य आणि अविनाशी ब्रह्मा यांनी, पुरोहितांसमोर विदेह राजाला योग्य शब्दांत सांगितले.
तस्मान्मरीचिः संजज्ञे मरीचेः कश्यपः सुतः। विवस्वान् कश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वतः स्मृतः
त्यांच्यापासून मरीचि जन्मला; मरीचि पासून कश्यप; कश्यपापासून विवस्वान आणि विवस्वानपासून वैवस्वत मनु जन्माला आला.
मनुः प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुश्च मनोः सुतः। तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम्
मनु हे प्राचीन प्रजापती होते आणि त्यांचा मुलगा इक्ष्वाकू. अयोध्येचा पहिला राजा इक्ष्वाकू हाच होता, हे जाण.
इक्ष्वाकोस्तु सुतः श्रीमान् कुक्षिरित्येव विश्रुतः। कुक्षेरथात्मजः श्रीमान् विकुक्षिरुदपद्यत
इक्ष्वाकूंचा सुपुत्र कुक्षी म्हणून प्रसिद्ध झाला; आणि कुक्षीपासून त्यांचा तेजस्वी मुलगा विकुक्षी जन्माला आला.
विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान्। बाणस्य तु महातेजा अनरण्यः प्रतापवान्
विकुक्षीपासून महाशक्तिमान आणि पराक्रमी बाण जन्मला; आणि बाणापासून तेजस्वी अनरण्य जन्मला.
अनरण्यात् पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोरपि। त्रिशङ्कोरभवत् पुत्रो धुन्धुमारो महायशाः
अनरण्यापासून पृथु जन्मला; पृथुपासून त्रिशंकु; आणि त्रिशंकूचा पुत्र महाप्रसिद्ध धुंधुमार झाला.
धुन्धुमारान्महातेजा युवनाश्वो महारथः। युवनाश्वसुतश्चासीन्मान्धाता पृथिवीपतिः
धुंधुमारापासून महाशक्तिमान आणि महान रथी युवनाश्व जन्मला; युवनाश्वाचा मुलगा पृथ्वीचा राजा मांधाता झाला.
मान्धातुस्तु सुतः श्रीमान् सुसन्धिरुदपद्यत। सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित्
मांधातापासून तेजस्वी सुसंधि जन्मला; सुसंधीचे दोन पुत्र झाले – ध्रुवसंधि आणि प्रसैनजित.
यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो नाम नामतः। भरतात् तु महातेजा असितो नाम जायत
ध्रुवसंधीपासून यशस्वी भरत नावाचा मुलगा झाला; भरतापासून महाशक्तिमान असित जन्मला.
यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रवः। हैहयास्तालजङ्घाश्च शूराश्च शशबिन्दवः
त्याच्याविरुद्ध हे प्रतिस्पर्धी राजे शत्रू म्हणून उभे राहिले – हैहय, तालजंघ आणि शूर शशबिंदु.
तांश्च स प्रतियुध्यन् वै युद्धे राजा प्रवासितः। हिमवन्तमुपागम्य भार्याभ्यां सहितस्तदा
राजाने त्यांच्याशी युद्ध करताना पराभूत होऊन वनवास पत्करला; तेव्हा आपल्या दोन पत्नींसह तो हिमालयात गेला.
असितोऽल्पबलो राजा कालधर्ममुपेयिवान्। द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतिः
असित राजा दुर्बल असल्याने त्याचा अंत झाला; असे सांगितले जाते की त्याच्या दोन्ही पत्नी गरोदर राहिल्या.
एका गर्भविनाशार्थं सपत्न्यै सगरं ददौ। ततः शैलवरे रम्ये बभूवाभिरतो मुनिः
त्यातील एकीने आपला गर्भ नष्ट व्हावा म्हणून सगर आपल्या सवतिला दिला; त्यानंतर त्या रम्य पर्वतात ऋषी आनंदी झाले.
भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रितः। तत्र चैका महाभागा भार्गवं देववर्चसम्
भृगुवंशीय च्यवन नावाचा एक ऋषी हिमालयात वास्तव्य करत होता; तेथे एक पुण्यवती स्त्री, देवासारख्या तेजस्वी भृगुवंशीयाजवळ गेली.
ववन्दे पद्मपत्राक्षी कांक्षन्ती सुतमुत्तमम्। तमृषिं साभ्युपागम्य कालिन्दी चाभ्यवादयत्
कमळासारख्या डोळ्यांनी, उत्तम पुत्राची इच्छा बाळगून तिने त्याला वंदन केले; त्या ऋषीकडे जाऊन कालिंदीने त्यांना नमस्कार केला.
स तामभ्यवदद् विप्रः पुत्रेप्सुं पुत्रजन्मनि। तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रः सुमहाबलः
पुत्रप्राप्तीची इच्छा असलेल्या तिला त्या ऋषीने सांगितले – 'हे पुण्यवती, तुझ्या उदरात एक उत्तम आणि बलवान पुत्र जन्माला येईल.'
महावीर्यो महातेजा अचिरात् संजनिष्यति। गरेण सहितः श्रीमान् मा शुचः कमलेक्षणे
'महाशक्तिमान आणि तेजस्वी पुत्र लवकरच जन्मेल; गर्भासहच, हे कमळासारख्या डोळ्यांनो, तू दुःखी होऊ नकोस.'
च्यवनं च नमस्कृत्य राजपुत्री पतिव्रता। पत्या विरहिता तस्मात् पुत्रं देवी व्यजायत
च्यवन ऋषींना वंदन करून, पतीपासून दूर असतानाही, त्या राजकन्येने पतिव्रता राहून एक पुत्र प्रसवला.