हर्षेण महता युक्तास्तां रात्रिमवसन् सुखम्। अथ रामो महातेजा लक्ष्मणेन समं ययौ
मोठ्या आनंदात त्यांनी ती रात्र सुखाने घालवली; नंतर तेजस्वी राम लक्ष्मणासह गेला.
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य पितुः पादावुपस्पृशन्। राजा च राघवौ पुत्रौ निशाम्य परिहर्षितः
विश्वामित्रांना पुढे ठेवून, त्यांनी वडिलांचे पाय स्पर्श केले; आणि राजाही आपल्या राम-लक्ष्मण या पुत्रांचे ऐकून आनंदित झाला.
उवास परमप्रीतो जनकेनाभिपूजितः। जनकोऽपि महातेजाः क्रिया धर्मेण तत्त्ववित्। यज्ञस्य च सुताभ्यां च कृत्वा रात्रिमुवास ह
तो तेथे अत्यंत प्रसन्नतेने, जनकाच्या सन्मानाने राहिला; आणि तेजस्वी, धर्मज्ञ जनकाने यज्ञ व कन्यांच्या विधी करून ती रात्र तेथेच घालवली.
thumb|सप्ततितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे सप्ततितमः सर्गः ॥१-
श्रीमद्वाल्मिकी रामायणाच्या बालकांडातील सत्तरावा सर्ग येथे संपतो.
ततः प्रभाते जनकः कृतकर्मा महर्षिभिः। उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः शतानन्दं पुरोहितम्
सकाळी, जनक राजाने आपली सकाळची कामं आटोपून, मोठ्या ऋषींच्या उपस्थितीत, आपल्या learned पुरोहित शतानंद यांना बोलावलं आणि त्यांना म्हणाला.
भ्राता मम महातेजा वीर्यवानतिधार्मिकः। कुशध्वज इति ख्यातः पुरीमध्यवसच्छुभाम्
माझा भाऊ, कुशध्वज, मोठ्या तेजाचा, पराक्रमी आणि अत्यंत धर्मशील आहे. तो शुभ अशा नगरात राहतो.
वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्। सांकाश्यां पुण्यसंकाशां विमानमिव पुष्पकम्
तो कुशमती या नदीचं शुद्ध पाणी पितो, जी फळांच्या बागांनी आणि वाड्यांनी वेढलेली आहे. तो सांकाश्य नावाच्या पुण्यवान नगरीत राहतो, जणू काही पुष्पक विमानासारखी दिव्य आहे.
तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मतः। प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह
माझ्या मनात आहे की त्याला भेटावं, कारण तो या यज्ञाचा रक्षणकर्ता आहे असं मला वाटतं. तो तेजस्वी देखील माझ्याबरोबर या आनंदात सहभागी होईल.
एवमुक्ते तु वचने शतानन्दस्य संनिधौ। आगताः केचिदव्यग्रा जनकस्तान् समादिशत्
शतानंद यांच्या समोर हे शब्द बोलल्यानंतर, काही सेवक तिथे आले आणि जनक राजाने त्यांना सूचना दिल्या.
शासनात् तु नरेन्द्रस्य प्रययुः शीघ्रवाजिभिः। समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा
राजाच्या आज्ञेने, ते सेवक वेगवान घोड्यांवर बसून झपाट्याने निघाले, जसं इंद्राच्या आज्ञेवरून विष्णूला बोलावतात तसं, कुशध्वज या नरसिंहाला आणायला.
सांकाश्यां ते समागम्य ददृशुश्च कुशध्वजम्। न्यवेदयन् यथावृत्तं जनकस्य च चिन्तितम्
ते सांकाश्य नगरीत पोहोचले आणि कुशध्वजाला भेटले. त्यांनी जनक राजाने काय ठरवलं आहे आणि काय घडलं आहे हे सर्व त्याला सांगितलं.
तद्वृत्तं नृपतिः श्रुत्वा दूतश्रेष्ठैर्महाजवैः। आज्ञया तु नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वजः
ते जलद आणि उत्तम दूतांकडून सगळं ऐकल्यावर, कुशध्वज राजाने जनक राजाच्या आज्ञेने लगेचच तेथे प्रस्थान केलं.
स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम्। सोऽभिवाद्य शतानन्दं जनकं चातिधार्मिकम्
त्याने मोठ्या आत्म्याचा, धर्मनिष्ठ जनक राजाला पाहिलं. त्यानंतर त्याने शतानंद आणि अत्यंत धर्मशील जनक यांना नमस्कार केला.
राजार्हं परमं दिव्यमासनं सोऽध्यरोहत। उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावमितद्युती
तो राजांना शोभेल असं दिव्य आसनावर बसला. दोन्ही भाऊ, तेजस्वी आणि समदर्जा असलेले, एकत्र बसले.
प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम्। गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमिक्ष्वाकुममितप्रभम्
मग त्या दोन्ही वीर भावांनी आपल्या श्रेष्ठ मंत्री सुदामन याला बोलावलं आणि सांगितलं, 'मंत्र्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, तू लवकर जा आणि इक्ष्वाकू कुलातील तेजस्वी राजाकडे जा.'
आत्मजैः सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम्। औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम्
त्यांना, त्यांच्या मुलांसह, मंत्र्यांसह आणि सर्व बंधूंसह, म्हणजेच रघुकुलाचा वाढ करणाऱ्या त्या अजिंक्य राजाला, पाहुणचाराच्या ठिकाणी घेऊन ये.
ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत्। अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिपः
तो तिथे गेला, राजाला पाहिलं आणि वाकून नमस्कार करून म्हणाला, 'अयोध्येचे अधिपती, मिथिलाधिपती जनक राजाने आपल्याला बोलावलं आहे.'
स त्वां द्रष्टुं व्यवसितः सोपाध्यायपुरोहितम्। मन्त्रिश्रेष्ठवचः श्रुत्वा राजा सर्षिगणस्तथा
'तो आपल्या सर्व गुरुजन, पुरोहित आणि कुटुंबीयांसह आपली भेट घेण्याचा निर्धार केला आहे.' मंत्र्याच्या या शब्दांनी राजा आणि सर्व ऋषीही तयार झाले.
सबन्धुरगमत् तत्र जनको यत्र वर्तते। राजा च मन्त्रिसहितः सोपाध्यायः सबान्धवः
राजा आपल्या बंधू, मंत्री, गुरुजन आणि कुटुंबीयांसह तिथे गेला, जिथे जनक राजा होता.
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत्। विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम्
मग वाक्य बोलण्यात निपुण असलेल्या श्रेष्ठ व्यक्तीने जनक राजाला म्हणाले, 'महान राजा, तुला इक्ष्वाकू वंशाच्या कुलदैवताची माहिती आहे.'
वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषिः। विश्वामित्राभ्यनुज्ञातः सह सर्वैर्महर्षिभिः
'सर्व कामांमध्ये, वसिष्ठ ऋषी हे आमचे प्रवक्ते आहेत, आणि विश्वामित्र व सर्व महर्षींच्या संमतीने ते बोलतात.'
एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम्। तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषिः
'हे धर्मात्मा वसिष्ठ ऋषी योग्य क्रमाने माझ्या वतीने बोलेल.' मग दशरथ राजा शांत राहिला आणि वसिष्ठ ऋषींनी बोलायला सुरुवात केली.
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम्। अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः
अव्यक्त मूळ असलेले, शाश्वत, नित्य आणि अविनाशी ब्रह्मा यांनी, पुरोहितांसमोर विदेह राजाला योग्य शब्दांत सांगितले.
तस्मान्मरीचिः संजज्ञे मरीचेः कश्यपः सुतः। विवस्वान् कश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वतः स्मृतः
त्यांच्यापासून मरीचि जन्मला; मरीचि पासून कश्यप; कश्यपापासून विवस्वान आणि विवस्वानपासून वैवस्वत मनु जन्माला आला.
मनुः प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुश्च मनोः सुतः। तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम्
मनु हे प्राचीन प्रजापती होते आणि त्यांचा मुलगा इक्ष्वाकू. अयोध्येचा पहिला राजा इक्ष्वाकू हाच होता, हे जाण.
इक्ष्वाकोस्तु सुतः श्रीमान् कुक्षिरित्येव विश्रुतः। कुक्षेरथात्मजः श्रीमान् विकुक्षिरुदपद्यत
इक्ष्वाकूंचा सुपुत्र कुक्षी म्हणून प्रसिद्ध झाला; आणि कुक्षीपासून त्यांचा तेजस्वी मुलगा विकुक्षी जन्माला आला.
विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान्। बाणस्य तु महातेजा अनरण्यः प्रतापवान्
विकुक्षीपासून महाशक्तिमान आणि पराक्रमी बाण जन्मला; आणि बाणापासून तेजस्वी अनरण्य जन्मला.
अनरण्यात् पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोरपि। त्रिशङ्कोरभवत् पुत्रो धुन्धुमारो महायशाः
अनरण्यापासून पृथु जन्मला; पृथुपासून त्रिशंकु; आणि त्रिशंकूचा पुत्र महाप्रसिद्ध धुंधुमार झाला.
धुन्धुमारान्महातेजा युवनाश्वो महारथः। युवनाश्वसुतश्चासीन्मान्धाता पृथिवीपतिः
धुंधुमारापासून महाशक्तिमान आणि महान रथी युवनाश्व जन्मला; युवनाश्वाचा मुलगा पृथ्वीचा राजा मांधाता झाला.
मान्धातुस्तु सुतः श्रीमान् सुसन्धिरुदपद्यत। सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित्
मांधातापासून तेजस्वी सुसंधि जन्मला; सुसंधीचे दोन पुत्र झाले – ध्रुवसंधि आणि प्रसैनजित.