अपरं चन्द्रसंकाशं राक्षसेन्द्रो विभीषणः। मालां ज्वलन्तीं वपुषा काञ्चनीं शतपुष्कराम्
राक्षसांचा राजा विभीषणाने, चंद्रासारखी तेजस्वी, सोन्याची आणि शंभर कमळांनी सजलेली दुसरी एक माळ धरली.
राघवाय ददौ वायुर्वासवेन प्रचोदितः। सर्वरत्नसमायुक्तं मणिभिश्च विभूषितम्
इंद्राच्या प्रेरणेने वायुदेवतेने राघवाला सर्व रत्नांनी सजलेले आणि मणींनी अलंकृत वस्त्र दिले.
मुक्ताहारं नरेन्द्राय ददौ शक्रप्रचोदितः। प्रजगुर्देवगन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः
शक्राच्या प्रेरणेने त्याने राजाला मोत्यांची माळ दिली; देव आणि गंधर्वांनी गाणी गायली, आणि अप्सरांचा समूह नृत्य करू लागला.
अभिषेके तदर्हस्य तदा रामस्य धीमतः। भूमिः सस्यवती चैव फलवन्तश्च पादपाः
त्या योग्य आणि बुद्धिमान रामाच्या अभिषेकावेळी, पृथ्वीवर भरपूर पीक आले आणि झाडांना फळे लागली.
गन्धवन्ति च पुष्पाणि बभूवू राघवोत्सवे। सहस्रशतमश्वानां धेनूनां च गवां तथा
राघवाच्या उत्सवात फुलांना सुगंध आला आणि हजारो घोडे व गायी उपस्थित होत्या.
ददौ शतवृषान् पूर्वं द्विजेभ्यो मनुजर्षभः। त्रिंशत्कोटीर्हिरण्यस्य ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुनः
मनुष्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रामाने प्रथम ब्राह्मणांना शंभर वृषभ दिले, आणि नंतर तीस कोटी सोनं ब्राह्मणांना दिलं.
नानाभरणवस्त्राणि महार्हाणि च राघवः। अर्करश्मिप्रतीकाशां काञ्चनीं मणिविग्रहाम्
राघवाने विविध प्रकारची मौल्यवान दागिने, वस्त्रे, आणि सूर्याच्या किरणांसारखी तेजस्वी, मणींनी सजलेली सोन्याची मूर्ती दिली.
सुग्रीवाय स्रजं दिव्यां प्रायच्छन्मनुजाधिपः। वैदूर्यमयचित्रे च चन्द्ररश्मिविभूषिते
मनुष्यांचा राजा रामाने सुग्रीवाला चंद्रकिरणांनी शोभलेली, वैदूर्य मण्यांनी बनवलेली आणि सुंदर नक्षीदार दिव्य माळ दिली.
वालिपुत्राय धृतिमानङ्गदायाङ्गदे ददौ। मणिप्रवरजुष्टं तं मुक्ताहारमनुत्तमम्
वालिपुत्र अंगदाला, उत्तम रत्नांनी सजवलेली, अतुल्य अशी मोत्यांची माळ दिली.
सीतायै प्रददौ रामश्चन्द्ररश्मिसमप्रभम्। अरजे वाससी दिव्ये शुभान्याभरणानि च
रामाने सीतेला चंद्राच्या किरणांसारखी उजळ, निर्मळ व दिव्य वस्त्रे आणि सुंदर दागिने दिली.
अवेक्षमाणा वैदेही प्रददौ वायुसूनवे। अवमुच्यात्मनः कण्ठाद्धारं जनकनन्दिनी
वैदेहीने पाहताना, आपल्या गळ्यातील हार काढून स्वतःच्या हाताने वायुपुत्राला दिला.
अवैक्षत हरीन् सर्वान् भर्तारं च मुहुर्मुहुः। तामिङ्गितज्ञः सम्प्रेक्ष्य बभाषे जनकात्मजाम्
ती वारंवार सर्व वानरांकडे आणि आपल्या पतीकडे पाहू लागली; तिच्या मनातील इच्छा ओळखून जनकनंदिनीला तिच्या पतीने विचारले.
प्रदेहि सुभगे हारं यस्य तुष्टासि भामिनि। अथ सा वायुपुत्राय तं हारमसितेक्षणा
"सुभागे, तू ज्या व्यक्तीवर प्रसन्न आहेस त्याला हा हार दे," असे रामाने म्हटल्यावर, काळ्या डोळ्यांची सीता तो हार वायुपुत्राला दिला.
तेजो धृतिर्यशो दाक्ष्यं सामर्थ्यं विनयो नयः। पौरुषं विक्रमो बुद्धिर्यस्मिन् नेतानि नित्यदा
ज्याच्यात नेहमी तेज, धैर्य, कीर्ती, कौशल्य, सामर्थ्य, नम्रता, नीती, पुरुषार्थ, पराक्रम आणि बुद्धी असते—
हनूमांस्तेन हारेण शुशुभे वानरर्षभः। चन्द्रांशुचयगौरेण श्वेताभ्रेण यथाचलः
तो हार घालून वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला हनुमान चंद्राच्या किरणांसारख्या पांढऱ्या माळेत शोभून दिसला, जणू काही पांढऱ्या ढगात डोंगर शोभतो.
सर्वे वानरवृद्धाश्च ये चान्ये वानरोत्तमाः। वासोभिर्भूषणैश्चैव यथार्हं प्रतिपूजिताः
सर्व वानरांचे वयोवृद्ध आणि इतर श्रेष्ठ वानर, त्यांना योग्य त्या वस्त्रांनी आणि दागिन्यांनी सन्मानित करण्यात आले.
विभीषणोऽथ सुग्रीवो हनूमाञ्जाम्बवांस्तथा। सर्वे वानरमुख्याश्च रामेणाक्लिष्टकर्मणा
विभीषण, सुग्रीव, हनुमान, जांबवान आणि सर्व वानरांचे प्रमुख, या सर्वांना निष्कलंक कृत्य असलेल्या रामाने सन्मान दिला.
यथार्हं पूजिताः सर्वे कामै रत्नैश्च पुष्कलैः। प्रहृष्टमनसः सर्वे जग्मुरेव यथागतम्
सर्वांना त्यांच्या योग्यतेनुसार मनासारख्या रत्नांनी आणि इच्छित वस्तूंनी सन्मानित करण्यात आले; आनंदी मनाने ते सर्व जसे आले तसे परत गेले.
ततो द्विविदमैन्दाभ्यां नीलाय च परंतपः। सर्वान् कामगुणान् वीक्ष्य प्रददौ वसुधाधिपः
नंतर शत्रूंना पराभूत करणाऱ्या रामाने, द्विविद, मैंद आणि नील यांना त्यांची सर्व इच्छित सुखे दिली.
दृष्ट्वा सर्वे महात्मानस्ततस्ते वानरर्षभाः। विसृष्टाः पार्थिवेन्द्रेण किष्किन्धां समुपागमन्
हे सर्व पाहून, महान आत्मा असलेले वानरांचे श्रेष्ठ, राजाधिराजाने त्यांना परवानगी दिल्यावर, पुन्हा किष्किंधेच्या दिशेने निघाले.
सुग्रीवो वानरश्रेष्ठो दृष्ट्वा रामाभिषेचनम्। पूजितश्चैव रामेण किष्किन्धां प्राविशत् पुरीम्
वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला सुग्रीव, रामाचे अभिषेक आणि रामाकडून मिळालेला सन्मान पाहून, किष्किंधा नगरीत गेला.
विभीषणोऽपि धर्मात्मा सह तैर्नैर्ऋतर्षभैः। लब्ध्वा कुलधनं राजा लङ्कां प्रायान्महायशाः
धर्मात्मा आणि कीर्तीमान विभीषण, राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या आपल्या सोबत्यांसह, वडिलोपार्जित संपत्ती मिळवून, लंकेकडे राजा म्हणून निघून गेला.
स राज्यमखिलं शासन्निहतारिर्महायशाः। राघवः परमोदारः शशास परया मुदा। उवाच लक्ष्मणं रामो धर्मज्ञं धर्मवत्सलः
शत्रूंना संपवून, महान कीर्ती असलेला आणि अत्यंत उदार राघव, संपूर्ण राज्य आनंदाने चालवू लागला आणि धर्मज्ञ, धर्मावर प्रेम करणाऱ्या लक्ष्मणाशी बोलला.
आतिष्ठ धर्मज्ञ मया सहेमां गां पूर्वराजाध्युषितां बलेन। तुल्यं मया त्वं पितृभिर्धृता या तां यौवराज्ये धुरमुद्वहस्व
धर्म जाणणाऱ्या लक्ष्मणा, माझ्या मदतीने, पूर्वीच्या राजांनी राज्य केलेल्या या पृथ्वीचे तू बलपूर्वक पालन कर. जशी ती माझ्या पूर्वजांनी आणि मी सांभाळली, तशीच तू युवराज म्हणून जबाबदारी घे.
सर्वात्मना पर्यनुनीयमानो यदा न सौमित्रिरुपैति योगम्। नियुज्यमानो भुवि यौवराज्ये ततोऽभ्यषिञ्चद् भरतं महात्मा
सर्व प्रकारे विनंती करूनही सौमित्र लक्ष्मणाने युवराजपद स्वीकारले नाही; तेव्हा त्या महात्म्याने भरताचा अभिषेक केला.
पौण्डरीकाश्वमेधाभ्यां वाजपेयेन चासकृत्। अन्यैश्च विविधैर्यज्ञैरयजत् पार्थिवात्मजः
राजपुत्राने पुन्हा पुन्हा पौंडरीक, अश्वमेध, वाजपेय आणि इतर अनेक प्रकारचे यज्ञ केले.
राज्यं दशसहस्राणि प्राप्य वर्षाणि राघवः। शताश्वमेधानाजह्रे सदश्वान् भूरिदक्षिणान्
दहा हजार वर्षे राज्य मिळवून, राघवाने शेकडो उत्तम घोड्यांसह आणि भरपूर दान देऊन अश्वमेध यज्ञ केले.
आजानुलम्बिबाहुः स महावक्षाः प्रतापवान्। लक्ष्मणानुचरो रामः शशास पृथिवीमिमाम्
ज्याचे हात गुडघ्यापर्यंत पोहोचतात, रुंद छातीचा आणि तेजस्वी असा राम, लक्ष्मणासोबत या पृथ्वीवर राज्य करत होता.
राघवश्चापि धर्मात्मा प्राप्य राज्यमनुत्तमम्। ईजे बहुविधैर्यज्ञैः ससुहृज्ज्ञातिबान्धवः
धर्मशील राघवाने उत्तम राज्य मिळवून, आपल्या मित्र-नातेवाईकांसह अनेक प्रकारचे यज्ञ केले.
न पर्यदेवन् विधवा न च व्यालकृतं भयम्। न व्याधिजं भयं चासीद् रामे राज्यं प्रशासति
रामराज्यात विधवा स्त्रिया रडत नसत, वनातील हिंस्र प्राण्यांची भीती नव्हती, आणि आजाराचीही भीती कुणालाच नव्हती.