पादुके ते तु रामस्य गृहीत्वा भरतः स्वयम्। चरणाभ्यां नरेन्द्रस्य योजयामास धर्मवित्
नंतर धर्माची जाण असलेल्या भरताने स्वतः रामाच्या पादुका घेतल्या आणि त्या राजाच्या पायाजवळ ठेवल्या.
अब्रवीच्च तदा रामं भरतः स कृताञ्जलिः। एतत् ते सकलं राज्यं न्यासं निर्यातितं मया
त्या वेळी भरताने हात जोडून रामाला म्हटले, 'हे सर्व राज्य, जे तुझ्या विश्वासाने माझ्याकडे होते, ते मी तुला परत देतो.'
अद्य जन्म कृतार्थं मे संवृत्तश्च मनोरथः। यत् त्वां पश्यामि राजानमयोध्यां पुनरागतम्
आज माझा जन्म सफल झाला आणि माझी इच्छा पूर्ण झाली, कारण मी तुला, अयोध्येत परत आलेला राजा, पाहतो आहे.
अवेक्षतां भवान् कोशं कोष्ठागारं गृहं बलम्। भवतस्तेजसा सर्वं कृतं दशगुणं मया
तुम्ही कोष, गोदाम, राजवाडा आणि सैन्य पाहा; तुमच्या तेजामुळे मी हे सर्व दहा पट वाढवले आहे.
तथा ब्रुवाणं भरतं दृष्ट्वा तं भ्रातृवत्सलम्। मुमुचुर्वानरा बाष्पं राक्षसश्च विभीषणः
भरताने असे प्रेमाने बोलताना पाहून, वानरांच्या डोळ्यातून अश्रू आले आणि विभीषण राक्षसाच्याही डोळ्यात पाणी आले.
ततः प्रहर्षाद् भरतमङ्कमारोप्य राघवः। ययौ तेन विमानेन ससैन्यो भरताश्रमम्
मग मोठ्या आनंदाने राघवाने भरताला मांडीवर घेतले आणि सैन्यासह त्या विमानातून भरताच्या आश्रमाकडे गेला.
भरताश्रममासाद्य ससैन्यो राघवस्तदा। अवतीर्य विमानाग्रादवतस्थे महीतले
राघव सैन्यासह भरताच्या आश्रमात पोहोचला, तेव्हा तो विमानावरून खाली उतरला आणि पृथ्वीवर उभा राहिला.
अब्रवीत् तु तदा रामस्तद् विमानमनुत्तमम्। वह वैश्रवणं देवमनुजानामि गम्यताम्
त्या वेळी रामाने त्या उत्तम विमानाला सांगितले, 'तू वैश्रवण देवाला घेऊन जा; मी तुला जाण्याची परवानगी देतो.'
ततो रामाभ्यनुज्ञातं तद् विमानमनुत्तमम्। उत्तरां दिशमुद्दिश्य जगाम धनदालयम्
रामाच्या परवानगीने ते अद्वितीय विमान उत्तरेकडे धनदाच्या निवासाकडे गेले.
विमानं पुष्पकं दिव्यं संगृहीतं तु रक्षसा। अगमद् धनदं वेगाद् रामवाक्यप्रचोदितम्
राक्षसाने घेतलेले ते दिव्य पुष्पक विमान, रामाच्या आज्ञेने, वेगाने धनदाकडे गेले.
पुरोहितस्यात्मसखस्य राघवो बृहस्पतेः शक्र इवामराधिपः। निपीड्य पादौ पृथगासने शुभे सहैव तेनोपविवेश वीर्यवान्
राघवाने आपल्या पुरोहित आणि मित्राचे पाय आदराने दाबले आणि मग त्याच्यासोबत वेगळ्या सुंदर आसनावर बसला, जसे इंद्र आपल्या बृहस्पतीसह बसतो.
thumb|अष्टाविंशत्यधिकशततमः सर्गः श्रूयताम्|center thumb|मङ्गलशासनं श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे अष्टाविंशत्यधिकशततमः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील एकशे अठ्ठाविसावा, मंगलमय अध्याय ऐका.
शिरस्यञ्जलिमाधाय कैकेय्यानन्दवर्धनः। बभाषे भरतो ज्येष्ठं रामं सत्यपराक्रमम्
कैकेयीच्या आनंदात वाढ करणारा भरताने हात जोडून डोक्यावर ठेवले आणि सत्यपराक्रमी मोठ्या भावाला रामाला म्हणाला.
पूजिता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम। तद् ददामि पुनस्तुभ्यं यथा त्वमददा मम
माझ्या आईचा सन्मान झाला आणि हे राज्य मला मिळाले; आता ते मी पुन्हा तुलाच परत देतो, जसे तू ते मला दिले होतेस.
धुरमेकाकिना न्यस्तां वृषभेण बलीयसा। किशोरवद् गुरुं भारं न वोढुमहमुत्सहे
एकट्या बलवान बैलावर जड जू ठेवावे तसे, मी अजून वासरासारखा आहे, एवढे मोठे ओझे मी पेलू शकत नाही.
वारिवेगेन महता भिन्नः सेतुरिव क्षरन्। दुर्बन्धनमिदं मन्ये राज्यच्छिद्रमसंवृतम्
मोठ्या पाण्याच्या प्रवाहाने फुटलेल्या बंधाऱ्यासारखे, हे राज्य मला कमकुवत आणि अनेक ठिकाणी भगदाड पडलेले वाटते.
गतिं खर इवाश्वस्य हंसस्येव च वायसः। नान्वेतुमुत्सहे वीर तव मार्गमरिंदम
हे वीर, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या, जसा कावळा घोडा किंवा हंसाच्या वाटेवर जाऊ शकत नाही, तशी मी तुझ्या मार्गावर चालू शकत नाही.
यथा चारोपितो वृक्षो जातश्चान्तर्निवेशने। महानपि दुरारोहो महास्कन्धः प्रशाखवान्
जसा एखादा मोठा, चढायला कठीण, दाट फांद्यांचा वृक्ष घराच्या आत लावला जातो आणि वाढतो—
शीर्येत पुष्पितो भूत्वा न फलानि प्रदर्शयन्। तस्य नानुभवेदर्थं यस्य हेतोः स रोपितः
—तो झाड फुलांनी बहरतो, पण फळं न देता वाळून जातो; त्याला लावणाऱ्याचा हेतू पूर्ण होत नाही.
एषोपमा महाबाहो त्वमर्थं वेत्तुमर्हसि। यद्यस्मान् मनुजेन्द्र त्वं भर्ता भृत्यान् न शाधि हि
हीच उपमा आहे, महाबाहू, तू तिचा अर्थ समजून घ्यावा. मनुष्यराजा, जर तू आमचा स्वामी असशील, तर आम्हा सेवकांवर राज्य करू नकोस.
जगदद्याभिषिक्तं त्वामनुपश्यतु राघव। प्रतपन्तमिवादित्यं मध्याह्ने दीप्ततेजसम्
आज जगाने तुला, हे राघव, अभिषेक केलेला, दुपारच्या सूर्यासारखा तेजस्वी पाहावा.
तूर्यसंघातनिर्घोषैः काञ्चीनूपुरनिःस्वनैः। मधुरैर्गीतशब्दैश्च प्रतिबुध्यस्व शेष्व च
वाद्यांचा गजर, सोन्याच्या पैंजणांचा मंजुळ आवाज आणि मधुर गाण्यांच्या स्वरात तू जागा हो आणि विश्रांती घे.
यावदावर्तते चक्रं यावती च वसुंधरा। तावत् त्वमिह लोकस्य स्वामित्वमनुवर्तय
जोपर्यंत चक्र फिरते आणि जोपर्यंत ही पृथ्वी आहे, तोपर्यंत या जगावर तुझे राज्य असावे.
भरतस्य वचः श्रुत्वा रामः परपुरञ्जयः। तथेति प्रतिजग्राह निषसादासने शुभे
भरताची वचने ऐकून, शत्रूंचा विजेता रामाने 'तसेच होवो' असे मान्य केले आणि सुंदर आसनावर बसला.
ततः शत्रुघ्नवचनान्निपुणाः श्मश्रुवर्धनाः। सुखहस्ताः सुशीघ्राश्च राघवं पर्यवारयन्
मग शत्रुघ्नाच्या सांगण्यावरून, कुशल, हलक्या हाताने आणि जलद काम करणारे न्हावी राघवाभोवती जमले.
पूर्वं तु भरते स्नाते लक्ष्मणे च महाबले। सुग्रीवे वानरेन्द्रे च राक्षसेन्द्रे विभीषणे
आधी भरताने स्नान केले, मग बलवान लक्ष्मण, वानरांचा राजा सुग्रीव आणि राक्षसांचा राजा विभीषण यांनीही स्नान केले—
विशोधितजटः स्नातश्चित्रमाल्यानुलेपनः। महार्हवसनोपेतस्तस्थौ तत्र श्रिया ज्वलन्
रामाने आपली जटा स्वच्छ केली, स्नान केले, रंगीबेरंगी फुले आणि सुगंधी लेप लावले, मौल्यवान वस्त्रे परिधान केली आणि तिथे तेजाने उजळून उभा राहिला.
प्रतिकर्म च रामस्य कारयामास वीर्यवान्। लक्ष्मणस्य च लक्ष्मीवानिक्ष्वाकुकुलवर्धनः
इक्ष्वाकू वंशवर्धक, तेजस्वी लक्ष्मणाने राम आणि स्वतःसाठी सर्व विधींची तयारी केली.
प्रतिकर्म च सीतायाः सर्वा दशरथस्त्रियः। आत्मनैव तदा चक्रुर्मनस्विन्यो मनोहरम्
त्या वेळी, सर्व मनस्विनी, रम्य दशरथपत्न्यांनी स्वतः सीतेचे विधीपूर्वक अलंकरण केले आणि ते मनोहारी बनवले.
ततो वानरपत्नीनां सर्वासामेव शोभनम्। चकार यत्नात् कौसल्या प्रहृष्टा पुत्रवत्सला
मग कौसल्या, आपल्या मुलावर प्रेम करणारी आणि आनंदी, तिने सर्व वानरपत्नींना मन लावून सजवले आणि त्यांना शोभिवंत केले.