कच्चिन्न खलु कापेयी सेव्यते चलचित्तता। नहि पश्यामि काकुत्स्थं राममार्यं परंतपम्
"हे कपीवंशीय, तुझ्या मनात चंचलता तर नाही ना? कारण मी काकुत्स्थ, आर्य राम, शत्रूंचा संहार करणारा, याला दिसत नाही."
कच्चिन्न चानुदृश्यन्ते कपयः कामरूपिणः। अथैवमुक्ते वचने हनूमानिदमब्रवीत्
"माझ्या नजरेस रूप बदलणारे वानरही दिसत नाहीत;" असे भरत बोलताच हनुमंत उत्तर देऊ लागला:
अर्थ्यं विज्ञापयन्नेव भरतं सत्यविक्रमम्। सदाफलान् कुसुमितान् वृक्षान् प्राप्य मधुस्रवान्
हनुमंत भरताच्या समोर आपली विनंती मांडत म्हणाला, "सदैव फळांनी लगडलेली, फुललेली आणि मध गळणारी झाडे आम्ही गाठली आहेत—"
भरद्वाजप्रसादेन मत्तभ्रमरनादितान्। तस्य चैव वरो दत्तो वासवेन परंतप
"भरद्वाजांच्या कृपेने, मदमस्त भुंगे गाणारे, आणि इंद्राने दिलेल्या वरामुळे, हे शत्रूंचा संहार करणारा—"
ससैन्यस्य तदातिथ्यं कृतं सर्वगुणान्वितम्। निःस्वनः श्रूयते भीमः प्रहृष्टानां वनौकसाम्
"संपूर्ण सैन्याचे आदरातिथ्य सर्व गुणांनी युक्तपणे झाले; आनंदी वनवासीयांचा मोठा गजर ऐकू येतो."
मन्ये वानरसेना सा नदीं तरति गोमतीम्। रजोवर्षं समुद्भूतं पश्य सालवनं प्रति
"माझ्या मते वानरांची सेना गोमती नदी ओलांडते आहे; त्या शालवनाकडे धूळ उडताना पाहा."
मन्ये सालवनं रम्यं लोलयन्ति प्लवंगमाः। तदेतद् दृश्यते दूराद् विमानं चन्द्रसंनिभम्
"माझ्या मते वानर त्या रम्य शालवनाला हलवत आहेत; तिथे दूरवर चंद्रासारखे तेजस्वी विमान दिसते."
विमानं पुष्पकं दिव्यं मनसा ब्रह्मनिर्मितम्। रावणं बान्धवैः सार्धं हत्वा लब्धं महात्मना
"हे दिव्य पुष्पक विमान ब्रह्मदेवाच्या इच्छेने निर्माण झाले, आणि महात्म्याने रावणासह त्याच्या नातेवाईकांचा वध करून मिळवले."
तरुणादित्यसंकाशं विमानं रामवाहनम्। धनदस्य प्रसादेन दिव्यमेतन्मनोजवम्
"हे विमान उगवत्या सूर्यासारखे तेजस्वी आणि मनासारखे वेगवान आहे; कुबेराच्या कृपेने रामाचे वाहन झाले आहे."
एतस्मिन् भ्रातरौ वीरौ वैदेह्या सह राघवौ। सुग्रीवश्च महातेजा राक्षसश्च विभीषणः
"या विमानात दोन्ही शूर राघव, वैदेही, तेजस्वी सुग्रीव आणि राक्षस विभीषण हे सर्व आहेत."
ततो हर्षसमुद्भूतो निःस्वनो दिवमस्पृशत्। स्त्रीबालयुववृद्धानां रामोऽयमिति कीर्तिते
तेव्हा आनंदाने उसळलेला गजर आकाशाला भिडला, कारण स्त्रिया, मुले, तरुण आणि वयोवृद्ध सर्वांनी 'हा राम आहे!' असे आनंदाने उद्गार काढले.
रथकुञ्जरवाजिभ्यस्तेऽवतीर्य महीं गताः। ददृशुस्तं विमानस्थं नराः सोममिवाम्बरे
रथ, हत्ती आणि घोड्यांवरून खाली उतरून लोक जमिनीवर आले आणि त्यांनी आकाशातील विमानात असलेल्या रामाला जणू आकाशातील चंद्रासारखा पाहिला.
प्राञ्जलिर्भरतो भूत्वा प्रहृष्टो राघवोन्मुखः। यथार्थेनार्घ्यपाद्याद्यैस्ततो राममपूजयत्
भरताने दोन्ही हात जोडून, आनंदाने आणि रामाकडे तोंड करून, योग्य पद्धतीने पायधुण्यासाठी आणि हात धुण्यासाठी पाणी अर्पण करून रामाचे पूजन केले.
मनसा ब्रह्मणा सृष्टे विमाने भरताग्रजः। रराज पृथुदीर्घाक्षो वज्रपाणिरिवामरः
ब्रह्मदेवाच्या मनाने निर्माण केलेल्या विमानात, मोठ्या आणि लांब डोळ्यांचा, भरताचा मोठा भाऊ जणू वज्रधारी देवासारखा तेजस्वी दिसत होता.
ततो विमानाग्रगतं भरतो भ्रातरं तदा। ववन्दे प्रणतो रामं मेरुस्थमिव भास्करम्
त्या वेळी भरताने विमानाच्या अग्रभागी बसलेल्या आपल्या भावाला, जणू मेरू पर्वतावर उभ्या असलेल्या सूर्याला वंदन करावे तसे, नम्रतेने रामाला वंदन केले.
ततो रामाभ्यनुज्ञातं तद् विमानमनुत्तमम्। हंसयुक्तं महावेगं निपपात महीतलम्
नंतर रामाने परवानगी दिल्यावर, हंसांनी जोडलेले आणि अतिशय वेगवान असे ते उत्तम विमान पृथ्वीवर उतरले.
आरोपितो विमानं तद् भरतः सत्यविक्रमः। राममासाद्य मुदितः पुनरेवाभ्यवादयत्
सत्यप्रतापी भरत त्या विमानावर चढला; आनंदाने रामाजवळ जाऊन त्याने पुन्हा एकदा रामाला वंदन केले.
तं समुत्थाय काकुत्स्थश्चिरस्याक्षिपथं गतम्। अङ्के भरतमारोप्य मुदितः परिषस्वजे
काकुत्स वंशातील राम, बराच काळाने भरताला डोळ्यांसमोर पाहून, आनंदाने त्याला मांडीवर घेऊन घट्ट मिठी मारली.
ततो लक्ष्मणमासाद्य वैदेहीं च परंतपः। अथाभ्यवादयत् प्रीतो भरतो नाम चाब्रवीत्
मग शत्रूंचा संहार करणारा भरत, लक्ष्मण आणि वैदेही यांच्या जवळ जाऊन, आनंदाने त्यांना वंदन केले आणि 'भरत' असे नाव उच्चारले.
सुग्रीवं केकयीपुत्रो जाम्बवन्तमथाङ्गदम्। मैन्दं च द्विविदं नीलमृषभं चैव सस्वजे
केकयीपुत्र भरताने सुग्रीव, जांबवान, मग अंगद, मैंद, द्विविद, नील आणि ऋषभ यांना मिठी मारली.
सुषेणं च नलं चैव गवाक्षं गन्धमादनम्। शरभं पनसं चैव परितः परिषस्वजे
त्याने सुसेन, नल, गवाक्ष, गंधमादन, शरभ आणि पनस यांनाही सर्वत्र मिठी मारली.
ते कृत्वा मानुषं रूपं वानराः कामरूपिणः। कुशलं पर्यपृच्छंस्ते प्रहृष्टा भरतं तदा
तेव्हा इच्छेनुसार रूप बदलू शकणारे वानर आपले मानवी रूप धारण करून, आनंदाने भरताची कुशलता विचारू लागले.
अथाब्रवीद् राजपुत्रः सुग्रीवं वानरर्षभम्। परिष्वज्य महातेजा भरतो धर्मिणां वरः
नंतर तेजस्वी आणि धर्मशील भरताने वानरांचा प्रमुख सुग्रीवाला मिठी मारली आणि त्याच्याशी बोलू लागला.
त्वमस्माकं चतुर्णां वै भ्राता सुग्रीव पञ्चमः। सौहृदाज्जायते मित्रमपकारोऽरिलक्षणम्
सुग्रीव, आम्हा चार भावांमध्ये तू आता पाचवा भाऊ आहेस; मैत्री ही प्रेमातून जन्मते, पण द्रोह करणारा शत्रू असतो.
विभीषणं च भरतः सान्त्ववाक्यमथाब्रवीत्। दिष्ट्या त्वया सहायेन कृतं कर्म सुदुष्करम्
मग भरताने विभीषणाला शांत करणारे शब्द सांगितले, 'तुझ्या मदतीने, दैवयोगाने हे अत्यंत कठीण कार्य साध्य झाले.'
शत्रुघ्नश्च तदा राममभिवाद्य सलक्ष्मणम्। सीतायाश्चरणौ वीरो विनयादभ्यवादयत्
त्या वेळी शत्रुघ्नाने राम आणि लक्ष्मण यांना वंदन केले आणि विनयाने सीतेच्या पायांना स्पर्श करून नमस्कार केला.
रामो मातरमासाद्य विवर्णां शोककर्शिताम्। जग्राह प्रणतः पादौ मनो मातुः प्रहर्षयन्
रामाने शोकाने कृश झालेल्या आणि रंग उडालेल्या आपल्या आईजवळ जाऊन, वाकून तिचे पाय धरले आणि तिच्या मनात आनंद निर्माण केला.
अभिवाद्य सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम्। स मातॄश्च ततः सर्वाः पुरोहितमुपागमत्
रामाने सुमित्रा आणि कीर्तीशाली कैकेयी यांना वंदन केले आणि मग सर्व मातांना व कुटुंबातील पुरोहिताला भेटायला गेला.
स्वागतं ते महाबाहो कौसल्यानन्दवर्धन। इति प्राञ्जलयः सर्वे नागरा राममब्रुवन्
महाबाहू, कौसल्येच्या आनंदात वाढ करणाऱ्या रामा, तुझे स्वागत आहे! असे सर्व नगरवासीयांनी हात जोडून रामाला सांगितले.
तान्यञ्जलिसहस्राणि प्रगृहीतानि नागरैः। व्याकोशानीव पद्मानि ददर्श भरताग्रजः
भरताचा मोठा भाऊ रामाने पाहिले की, नगरातील लोकांनी हजारो हात जोडले आहेत, जणू फुललेली कमळेच त्याने पाहिली.