राजदारास्तथामात्याः सैन्याः सेनाङ्गनागणाः। ब्राह्मणाश्च सराजन्याः श्रेणीमुख्यास्तथा गणाः
राजाच्या सर्व पत्नी, मंत्री, सैनिक, सैन्यातील स्त्रिया, ब्राह्मण, क्षत्रिय, गटप्रमुख आणि सर्व समाज एकत्र बाहेर पडावेत.
अभिनिर्यान्तु रामस्य द्रष्टुं शशिनिभं मुखम्। भरतस्य वचः श्रुत्वा शत्रुघ्नः परवीरहा
रामाचं चंद्रासारखं तेजस्वी मुख पाहण्यासाठी सर्व जावोत; भरताचं वचन ऐकून शत्रुघ्नाने त्वरित कृती केली.
विष्टीरनेकसाहस्रीश्चोदयामास भागशः। समीकुरुत निम्नानि विषमाणि समानि च
शत्रुघ्नाने हजारो कामगारांचे गट करून, सर्व खड्डे, चढ-उतार, सगळं सपाट आणि समतल करण्यास सांगितलं.
स्थानानि च निरस्यन्तां नन्दिग्रामादितः परम्। सिञ्चन्तु पृथिवीं कृत्स्नां हिमशीतेन वारिणा
नंदीग्रामपासून पुढे सर्व अडथळे दूर करावेत आणि संपूर्ण रस्त्यावर थंडगार पाण्याची शिडकाव करावी.
ततोऽभ्यवकिरन्त्वन्ये लाजैः पुष्पैश्च सर्वतः। समुच्छ्रितपताकास्तु रथ्याः पुरवरोत्तमे
मग इतरांनी सर्वत्र लाह्या आणि फुलांची उधळण करावी; नगराच्या मुख्य रस्त्यांवर उंच झेंडे लावावेत.
शोभयन्तु च वेश्मानि सूर्यस्योदयनं प्रति। स्रग्दाममुक्तपुष्पैश्च सुवर्णैः पञ्चवर्णकैः
सूर्योदयाच्या दिशेने घरांची सजावट फुलांच्या माळांनी, मोत्यांच्या हारांनी, सुवर्णाच्या पंचरंगी अलंकारांनी आणि फुलांनी करावी.
राजमार्गमसम्बाधं किरन्तु शतशो नराः। ततस्तच्छासनं श्रुत्वा शत्रुघ्नस्य मुदान्विताः
शेकडो लोकांनी राजमार्गावर फुलांची उधळण करून तो मोकळा आणि सुंदर करावा; शत्रुघ्नाची आज्ञा ऐकून सर्वजण आनंदित झाले.
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सिद्धार्थश्चार्थसाधकः। अशोको मन्त्रपालश्च सुमन्त्रश्चापि निर्ययुः
धृष्टि, जयंत, विजय, सिद्धार्थ, अर्थसाधक, अशोक, मंत्रपाल आणि सुमंत्र हे सर्व निघाले.
मत्तैर्नागसहस्रैश्च सध्वजैः सुविभूषितैः। अपरे हेमकक्षाभिः सगजाभिः करेणुभिः
मत्त हत्तींच्या हजारो फौजेसह, झेंडे आणि सुंदर अलंकारांनी सजवलेल्या हत्तींसह, सोन्याच्या कंबरपट्ट्यांनी, मादी हत्ती आणि करडी हत्तींसह इतरही निघाले.
निर्ययुस्तुरगाक्रान्ता रथैश्च सुमहारथाः। शक्त्यृष्टिपाशहस्तानां सध्वजानां पताकिनाम्
शूर रथी, घोड्यांवर आणि रथांवर बसून, शस्त्र, भाले, दोर, झेंडे घेऊन, पताका फडकावत निघाले.
तुरगाणां सहस्रैश्च मुख्यैर्मुख्यतरान्वितैः। पदातीनां सहस्रैश्च वीराः परिवृता ययुः
मुख्य आणि अजून श्रेष्ठ अशा हजारो घोड्यांसह, हजारो पायदळ सैनिकांसह, हे वीर वेढा घालून पुढे गेले.
ततो यानान्युपारूढाः सर्वा दशरथस्त्रियः। कौसल्यां प्रमुखे कृत्वा सुमित्रां चापि निर्ययुः
मग सर्व दशरथपत्न्या आपल्या वाहनांवर बसल्या; कौसल्येला पुढे करून आणि सुमित्रेलाही घेऊन त्या निघाल्या.
कैकेय्या सहिताः सर्वा नन्दिग्राममुपागमन्
सर्वजण कैकेयीसह नंदीग्रामात पोहोचले.
द्विजातिमुख्यैर्धर्मात्मा श्रेणीमुख्यैः सनैगमैः। माल्यमोदकहस्तैश्च मन्त्रिभिर्भरतो वृतः
धर्मशील भरताभोवती श्रेष्ठ ब्राह्मण, प्रमुख व्यापारी आणि त्यांचे अनुयायी, तसेच सुवासिक हार व गोडधोड घेऊन मंत्री होते.
शङ्खभेरीनिनादैश्च बन्दिभिश्चाभिनन्दितः। आर्यपादौ गृहीत्वा तु शिरसा धर्मकोविदः
शंख व भेरीच्या गजरात आणि गायकांच्या स्तुतिने, धर्म जाणणाऱ्या भरताने वाकून आदरणीय पाय धरले.
पाण्डुरं छत्रमादाय शुक्लमाल्योपशोभितम्। शुक्ले च वालव्यजने राजार्हे हेमभूषिते
त्याने पांढरा छत्र घेतला, जो शुभ्र हारांनी सजलेला होता, आणि राजाला शोभेल असे सोनेरी अलंकार असलेले पांढरे चामरही घेतले.
उपवासकृशो दीनश्चीरकृष्णाजिनाम्बरः। भ्रातुरागमनं श्रुत्वा तत्पूर्वं हर्षमागतः
उपवासाने कृश, दुःखी, झाडाची साल व काळ्या मृगाचं कातडं घातलेला भरत, भावाचा आगमन कळताच आधीच आनंदित झाला.
प्रत्युद्ययौ यदा रामं महात्मा सचिवैः सह। अश्वानां खुरशब्दैश्च रथनेमिस्वनेन च
महात्मा भरत मंत्रींसह रामाच्या भेटीस गेला, तेव्हा घोड्यांच्या टापा आणि रथांच्या चाकांच्या आवाजाने धरती दुमदुमली.
शङ्खदुन्दुभिनादेन संचचालेव मेदिनी। गजानां बृंहितैश्चापि शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनैः
शंख आणि डुंडीच्या गजरात, तसेच हत्तींच्या गर्जनेने आणि पुन्हा शंख-डुंडीच्या आवाजाने पृथ्वी थरथरली.
कृत्स्नं तु नगरं तत् तु नन्दिग्राममुपागमत्। समीक्ष्य भरतो वाक्यमुवाच पवनात्मजम्
ते सर्व नगर नंदीग्रामात पोहोचले; हे पाहून भरताने पवनपुत्र हनुमंताशी बोलायला सुरुवात केली.
कच्चिन्न खलु कापेयी सेव्यते चलचित्तता। नहि पश्यामि काकुत्स्थं राममार्यं परंतपम्
"हे कपीवंशीय, तुझ्या मनात चंचलता तर नाही ना? कारण मी काकुत्स्थ, आर्य राम, शत्रूंचा संहार करणारा, याला दिसत नाही."
कच्चिन्न चानुदृश्यन्ते कपयः कामरूपिणः। अथैवमुक्ते वचने हनूमानिदमब्रवीत्
"माझ्या नजरेस रूप बदलणारे वानरही दिसत नाहीत;" असे भरत बोलताच हनुमंत उत्तर देऊ लागला:
अर्थ्यं विज्ञापयन्नेव भरतं सत्यविक्रमम्। सदाफलान् कुसुमितान् वृक्षान् प्राप्य मधुस्रवान्
हनुमंत भरताच्या समोर आपली विनंती मांडत म्हणाला, "सदैव फळांनी लगडलेली, फुललेली आणि मध गळणारी झाडे आम्ही गाठली आहेत—"
भरद्वाजप्रसादेन मत्तभ्रमरनादितान्। तस्य चैव वरो दत्तो वासवेन परंतप
"भरद्वाजांच्या कृपेने, मदमस्त भुंगे गाणारे, आणि इंद्राने दिलेल्या वरामुळे, हे शत्रूंचा संहार करणारा—"
ससैन्यस्य तदातिथ्यं कृतं सर्वगुणान्वितम्। निःस्वनः श्रूयते भीमः प्रहृष्टानां वनौकसाम्
"संपूर्ण सैन्याचे आदरातिथ्य सर्व गुणांनी युक्तपणे झाले; आनंदी वनवासीयांचा मोठा गजर ऐकू येतो."
मन्ये वानरसेना सा नदीं तरति गोमतीम्। रजोवर्षं समुद्भूतं पश्य सालवनं प्रति
"माझ्या मते वानरांची सेना गोमती नदी ओलांडते आहे; त्या शालवनाकडे धूळ उडताना पाहा."
मन्ये सालवनं रम्यं लोलयन्ति प्लवंगमाः। तदेतद् दृश्यते दूराद् विमानं चन्द्रसंनिभम्
"माझ्या मते वानर त्या रम्य शालवनाला हलवत आहेत; तिथे दूरवर चंद्रासारखे तेजस्वी विमान दिसते."
विमानं पुष्पकं दिव्यं मनसा ब्रह्मनिर्मितम्। रावणं बान्धवैः सार्धं हत्वा लब्धं महात्मना
"हे दिव्य पुष्पक विमान ब्रह्मदेवाच्या इच्छेने निर्माण झाले, आणि महात्म्याने रावणासह त्याच्या नातेवाईकांचा वध करून मिळवले."
तरुणादित्यसंकाशं विमानं रामवाहनम्। धनदस्य प्रसादेन दिव्यमेतन्मनोजवम्
"हे विमान उगवत्या सूर्यासारखे तेजस्वी आणि मनासारखे वेगवान आहे; कुबेराच्या कृपेने रामाचे वाहन झाले आहे."
एतस्मिन् भ्रातरौ वीरौ वैदेह्या सह राघवौ। सुग्रीवश्च महातेजा राक्षसश्च विभीषणः
"या विमानात दोन्ही शूर राघव, वैदेही, तेजस्वी सुग्रीव आणि राक्षस विभीषण हे सर्व आहेत."