अभवन् पादपास्तत्र स्वर्गपादपसंनिभाः। निष्फलाः फलिनश्चासन् विपुष्पाः पुष्पशालिनः
तेथे स्वर्गातील वृक्षांसारखी झाडे उभी राहिली. काही झाडांना फळ नव्हती, काहींना फळे होती, काहींना फुले नव्हती, तर काहींना भरपूर फुले होती.
शुष्काः समग्रपत्रास्ते नगाश्चैव मधुस्रवाः। सर्वतो योजनास्तिस्रो गच्छतामभवंस्तदा
कोरडी झाडे पण पूर्ण पानांनी डवरलेली होती आणि मध गळणारी झाडेही होती. प्रवास करणाऱ्यांसाठी तीन योजनांपर्यंत सर्वत्र असेच दृश्य दिसत होते.
ततः प्रहृष्टाः प्लवगर्षभास्ते बहूनि दिव्यानि फलानि चैव। कामादुपाश्नन्ति सहस्रशस्ते मुदान्विताः स्वर्गजितो यथैव
मग ते सर्व वानरांचे श्रेष्ठ अत्यंत आनंदित होऊन हजारोच्या संख्येने हवे तसे दिव्य फळे खात होते, जणू काही स्वर्ग जिंकलेल्यांसारखे.
thumb|पञ्चविंशत्यधिकशततमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे पञ्चविंशत्यधिकशततमः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील एकशेपंचवीसावा सर्ग येथे संपतो. आता एकशेपंचवीसावा सर्ग ऐका.
अयोध्यां तु समालोक्य चिन्तयामास राघवः। प्रियकामः प्रियं रामस्ततस्त्वरितविक्रमः
अयोध्या दिसताच, आपल्या प्रियजनांची आठवण येऊन राघवाने विचार केला. मग प्रिय व्यक्तींसाठी आतुर झालेला राम वेगाने कृतीस सज्ज झाला.
चिन्तयित्वा ततो दृष्टिं वानरेषु न्यपातयत्। उवाच धीमांस्तेजस्वी हनूमन्तं प्लवंगमम्
विचार करून त्याने आपली नजर वानरांकडे वळवली आणि बुद्धिमान, तेजस्वी वानरश्रेष्ठ हनुमानाला तो म्हणाला—
अयोध्यां त्वरितो गत्वा शीघ्रं प्लवगसत्तम। जानीहि कच्चित् कुशली जनो नृपतिमन्दिरे
वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या हनुमाना, तू लवकर अयोध्येला जाऊन राजवाड्यातील सर्व लोक कुशल आहेत का ते लगेच जाणून घे.
शृङ्गवेरपुरं प्राप्य गुहं गहनगोचरम्। निषादाधिपतिं ब्रूहि कुशलं वचनान्मम
शृंगवेरपूरला पोहोचल्यावर, जंगलात राहणाऱ्या निषादराज गुहाला माझ्या वतीने कुशलतेचा संदेश सांग.
श्रुत्वा तु मां कुशलिनमरोगं विगतज्वरम्। भविष्यति गुहः प्रीतः स ममात्मसमः सखा
माझी कुशलता, आरोग्य आणि चिंता नाही हे ऐकून, माझ्यासारखा प्रिय मित्र असलेला गुहाला नक्कीच आनंद होईल.
अयोध्यायाश्च ते मार्गं प्रवृत्तिं भरतस्य च। निवेदयिष्यति प्रीतो निषादाधिपतिर्गुहः
निषादांचा राजा गुहा आनंदाने तुला अयोध्येचा मार्ग आणि भरताची स्थिती सांगेल.
भरतस्तु त्वया वाच्यः कुशलं वचनान्मम। सिद्धार्थं शंस मां तस्मै सभार्यं सहलक्ष्मणम्
भरताला देखील माझ्या वतीने कुशलतेचा संदेश सांग. त्याला सांग की, मी माझे कार्य पूर्ण केले आहे आणि मी सीता व लक्ष्मणासह आहे.
हरणं चापि वैदेह्या रावणेन बलीयसा। सुग्रीवेण च संवादं वालिनश्च वधं रणे
सीतेचे बलाढ्य रावणाने केलेले अपहरण, सुग्रीवासोबत केलेली मैत्री आणि रणांगणात वालिचा वध हे सर्व त्याला सांग.
मैथिल्यन्वेषणं चैव यथा चाधिगता त्वया। लङ्घयित्वा महातोयमापगापतिमव्ययम्
मैथिलीच्या शोधाची गोष्ट आणि तू कसा अथांग, न थकणारा समुद्र ओलांडून तिला शोधून काढलीस, हेही सांग.
उपयानं समुद्रस्य सागरस्य च दर्शनम्। यथा च कारितः सेतू रावणश्च यथा हतः
समुद्राजवळ जाणे, सागराचे दर्शन, सेतूचे बांधकाम आणि रावणाचा वध कसा झाला हे सर्व त्याला सांग.
वरदानं महेन्द्रेण ब्रह्मणा वरुणेन च। महादेवप्रसादाच्च पित्रा मम समागमम्
इंद्र, ब्रह्मा आणि वरुण यांनी दिलेल्या वरांची, महादेवाच्या कृपेची आणि माझ्या वडिलांशी झालेल्या भेटीची गोष्ट सांग.
उपयातं च मां सौम्य भरताय निवेदय। सह राक्षसराजेन हरीणामीश्वरेण च
हे सौम्य, मी राक्षसांचा राजा आणि वानरांचा स्वामी यांच्यासह आलो आहे, हे भरताला सांग.
जित्वा शत्रुगणान् रामः प्राप्य चानुत्तमं यशः। उपायाति समृद्धार्थः सह मित्रैर्महाबलैः
शत्रूंचा पराभव करून, उत्तम कीर्ती मिळवून, मोठ्या बळाच्या मित्रांसह राम आपल्या उद्दिष्टात यशस्वी होऊन परत येतोय.
एतच्छ्रुत्वा यमाकारं भजते भरतस्ततः। स च ते वेदितव्यः स्यात् सर्वं यच्चापि मां प्रति
हे सर्व ऐकल्यावर भरताने जसा स्वभाव दाखवला, तसे तू नीट पाहून, त्याच्याबद्दल सगळे मला सांग.
ज्ञेयाः सर्वे च वृत्तान्ता भरतस्येङ्गितानि च। तत्त्वेन मुखवर्णेन दृष्ट्या व्याभाषितेन च
भरताचे सगळे हावभाव, त्याचे मनातले विचार, त्याचा चेहरा, नजरा आणि बोलण्यावरून ओळखून घे.
सर्वकामसमृद्धं हि हस्त्यश्वरथसंकुलम्। पितृपैतामहं राज्यं कस्य नावर्तयेन्मनः
हत्ती, घोडे आणि रथांनी गजबजलेल्या, सर्व सुखांनी परिपूर्ण अशा वडिलोपार्जित राज्याकडे कोणाचे मन वळणार नाही?
संगत्या भरतः श्रीमान् राज्येनार्थी स्वयं भवेत्। प्रशास्तु वसुधां सर्वामखिलां रघुनन्दनः
भरत जर स्वतःसाठी राज्याची इच्छा धरत असेल, तर रघुकुळातील तो तेजस्वी राजकुमार संपूर्ण पृथ्वीचे राज्य करू दे.
तस्य बुद्धिं च विज्ञाय व्यवसायं च वानर। यावन्न दूरं याताः स्मः क्षिप्रमागन्तुमर्हसि
वानरा, भरताचा निश्चय आणि मन जाणून, आपण फार दूर निघून जाण्यापूर्वी तू लवकर परत ये.
इति प्रतिसमादिष्टो हनूमान् मारुतात्मजः। मानुषं धारयन् रूपमयोध्यां त्वरितो ययौ
अशा प्रकारे आज्ञा मिळाल्यावर, वायुपुत्र हनुमान मानवाचा रूप धारण करून अयोध्येकडे वेगाने निघाला.
अथोत्पपात वेगेन हनूमान् मारुतात्मजः। गरुत्मानिव वेगेन जिघृक्षन्नुरगोत्तमम्
मग वायुपुत्र हनुमान गरुडासारखा वेगाने उडत, जणू काही श्रेष्ठ सर्पाला पकडायला निघाला आहे, असे धावला.
लङ्घयित्वा पितृपथं विहगेन्द्रालयं शुभम्। गङ्गायमुनयोर्भीमं समतीत्य समागमम्
पित्यांच्या मार्गावरून, पक्षीराजाच्या सुंदर निवासस्थानावरून, गंगा-यमुनेच्या भयंकर संगमावरून तो पार गेला.
शृङ्गवेरपुरं प्राप्य गुहमासाद्य वीर्यवान्। स वाचा शुभया हृष्टो हनूमानिदमब्रवीत्
शृंगवेरपूरला पोहोचून, गुहाशी भेटून, पराक्रमी हनुमान आनंदाने शुभ वाणी बोलला.
सखा तु तव काकुत्स्थो रामः सत्यपराक्रमः। ससीतः सह सौमित्रिः स त्वां कुशलमब्रवीत्
काकुत्स्थकुळातील तुझा मित्र, सत्यपराक्रमी राम, सीता आणि लक्ष्मणासह, तुझ्या कुशलाची चौकशी करतोय.
पञ्चमीमद्य रजनीमुषित्वा वचनान्मुनेः। भरद्वाजाभ्यनुज्ञातं द्रक्ष्यस्यत्रैव राघवम्
मुनीच्या सांगण्यावरून पाच रात्र इथे थांबून, भरद्वाजांच्या परवानगीने, तुला इथेच राघवाचे दर्शन होईल.
एवमुक्त्वा महातेजाः सम्प्रहृष्टतनूरुहः। उत्पपात महावेगाद् वेगवानविचारयन्
असे म्हणून, तेजस्वी आणि आनंदाने रोमांचित झालेला हनुमान, मोठ्या वेगाने पुढे झेपावला.
सोऽपश्यद् रामतीर्थं च नदीं वालुकिनीं तथा। वरूथीं गोमतीं चैव भीमं शालवनं तथा
त्याने रामाचे स्नानस्थान, वाळूची नदी, गायींच्या कळपांनी भरलेली गोमती आणि भयंकर शालवन पाहिले.