ते सर्वे वानरर्क्षाश्च राक्षसाश्च महाबलाः। यथासुखमसम्बाधं दिव्ये तस्मिन्नुपाविशन्
सर्व बलवान वानर, अस्वल आणि राक्षस त्या दिव्य विमानात आरामात, मोकळेपणाने बसले.
thumb|त्रयोविंशत्यधिकशततमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे त्रयोविंशत्यधिकशततमः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील एकशे तेवीसावा सर्ग येथे संपतो. आता एकशे तेवीसावा सर्ग ऐका.
अनुज्ञातं तु रामेण तद् विमानमनुत्तमम्। हंसयुक्तं महानादमुत्पपात विहायसम्
रामाच्या परवानगीने, हंसांनी ओढलेले आणि मोठा आवाज करणारे ते अद्वितीय विमान आकाशात झेपावले.
पातयित्वा ततश्चक्षुः सर्वतो रघुनन्दनः। अब्रवीन्मैथिलीं सीतां रामः शशिनिभाननाम्
मग रघुनंदन रामाने सर्वत्र नजर फिरवून, चंद्रासारख्या मुखाची सीता हिला म्हणाला—
कैलासशिखराकारे त्रिकूटशिखरे स्थिताम्। लङ्कामीक्षस्व वैदेहि निर्मितां विश्वकर्मणा
वैदेही, पाहा, कैलासाच्या शिखरासारख्या त्रिकूट पर्वताच्या शिखरावर उभी असलेली, विश्वकर्म्याने बांधलेली लंका.
एतदायोधनं पश्य मांसशोणितकर्दमम्। हरीणां राक्षसानां च सीते विशसनं महत्
सीते, हे युद्धभूमी पाहा, मांस आणि रक्ताने माखलेली, वानर आणि राक्षस यांचा मोठा संहार येथे झाला आहे.
एष दत्तवरः शेते प्रमाथी राक्षसेश्वरः। तव हेतोर्विशालाक्षि निहतो रावणो मया
राक्षसांचा राजा, वर मिळवलेला, युद्धात भयंकर असलेला रावण, तुझ्या कारणासाठी मी मारला आहे, तो येथे पडला आहे, विशाल नेत्रांची.
कुम्भकर्णोऽत्र निहतः प्रहस्तश्च निशाचरः। धूम्राक्षश्चात्र निहतो वानरेण हनूमता
इथे कुम्भकर्ण मारला गेला, निशाचर प्रहस्तही पडला, आणि इथेच वानर हनुमंताने धूम्राक्षाचा वध केला.
विद्युन्माली हतश्चात्र सुषेणेन महात्मना। लक्ष्मणेनेन्द्रजिच्चात्र रावणिर्निहतो रणे
इथे महात्मा सुसेनाने विद्युन्माळीचा वध केला, आणि लक्ष्मणाने युद्धात रावणाचा मुलगा इंद्रजित मारला.
अङ्गदेनात्र निहतो विकटो नाम राक्षसः। विरूपाक्षश्च दुष्प्रेक्षो महापार्श्वमहोदरौ
इथे अंगदाने विकट नावाच्या राक्षसाचा वध केला; विरूपाक्ष, दुष्प्रेक्षा, महापार्श्व आणि महोदर हेही येथे पडले.
अकम्पनश्च निहतो बलिनोऽन्ये च राक्षसाः। त्रिशिराश्चातिकायश्च देवान्तकनरान्तकौ
इथे अकंपन मारला गेला, आणि इतर बलवान राक्षसही; त्रिशिरा, अतिकाय, देवांतक आणि नरांतक यांचा देखील वध झाला.
युद्धोन्मत्तश्च मत्तश्च राक्षसप्रवरावुभौ। निकुम्भश्चैव कुम्भश्च कुम्भकर्णात्मजौ बली
युद्धोन्मत्त आणि मत्त हे दोघे श्रेष्ठ राक्षस येथे मारले गेले; तसेच कुम्भकर्णाचे बलवान पुत्र निकुंभ आणि कुम्भ यांचा वध झाला.
वज्रदंष्ट्रश्च दंष्ट्रश्च बहवो राक्षसा हताः। मकराक्षश्च दुर्धर्षो मया युधि निपातितः
वज्रदंष्ट्र आणि दंष्ट्र, तसेच अनेक राक्षस येथे मारले गेले; आणि भयंकर मकराक्षाचा मी युद्धात वध केला.
अकम्पनश्च निहतः शोणिताक्षश्च वीर्यवान्। यूपाक्षश्च प्रजङ्घश्च निहतौ तु महाहवे
इथे अकंपन मारला गेला, वीर्यवान शोणिताक्षही; यूपाक्ष आणि प्रजंघ यांचा देखील या मोठ्या युद्धात वध झाला.
विद्युज्जिह्वोऽत्र निहतो राक्षसो भीमदर्शनः। यज्ञशत्रुश्च निहतः सुप्तघ्नश्च महाबलः
इथे भीषण दिसणारा राक्षस विद्युज्जिह्व मारला गेला; यज्ञशत्रू आणि बलवान सुप्तघ्न यांचा देखील वध झाला.
सूर्यशत्रुश्च निहतो ब्रह्मशत्रुस्तथापरः। अत्र मन्दोदरी नाम भार्या तं पर्यदेवयत्
सूर्याचा शत्रू मारला गेला, तसेच दुसरा ब्रह्माचा शत्रूही; इथे मंदोदरी नावाची त्याची पत्नी त्याच्यावर शोक करत होती.
सपत्नीनां सहस्रेण साग्रेण परिवारिता। एतत् तु दृश्यते तीर्थं समुद्रस्य वरानने
हजारो सहपत्नींनी वेढलेली, हे सुंदर मुखवाली, येथे समुद्राचे हे पवित्र स्थान दिसते.
यत्र सागरमुत्तीर्य तां रात्रिमुषिता वयम्। एष सेतुर्मया बद्धः सागरे लवणार्णवे
इथे आम्ही समुद्र ओलांडून ती रात्र घालवली; हा मी बांधलेला सागरातील सेतू आहे.
तव हेतोर्विशालाक्षि नलसेतुः सुदुष्करः। पश्य सागरमक्षोभ्यं वैदेहि वरुणालयम्
तुझ्या कारणासाठी, विशाल नेत्रांची, नलाने बांधलेला हा अतिशय कठीण सेतू आहे; पाहा, वैदेही, हलू न शकणारा, वरुणाचा निवास असलेला हा सागर.
अपारमिव गर्जन्तं शङ्खशुक्तिसमाकुलम्। हिरण्यनाभं शैलेन्द्रं काञ्चनं पश्य मैथिलि
सीते, पाहा, गर्जणारा, शंख आणि शिंपल्यांनी भरलेला, जणू काही अंत नसलेला हा समुद्र; आणि तो सोन्याच्या शिखराचा पर्वत.
विश्रमार्थं हनुमतो भित्त्वा सागरमुत्थितम्। एतत् कुक्षौ समुद्रस्य स्कन्धावारनिवेशनम्
हनुमंताच्या विश्रांतीसाठी, समुद्र फोडून, इथे समुद्राच्या पोटात हे छावणी ठोकले गेले.
अत्र पूर्वं महादेवः प्रसादमकरोद् विभुः। एतत् तु दृश्यते तीर्थं सागरस्य महात्मनः
इथे पूर्वी महादेवाने कृपा केली होती; येथे या महान समुद्राचे पवित्र स्थान दिसते.
सेतुबन्ध इति ख्यातं त्रैलोक्येन च पूजितम्। एतत् पवित्रं परमं महापातकनाशनम्
हा सेतुबंध म्हणून प्रसिद्ध आहे आणि तिन्ही लोकांनी पूजला आहे. हे अत्यंत पवित्र, श्रेष्ठ आणि मोठ्या पापांचा नाश करणारे आहे.
अत्र राक्षसराजोऽयमाजगाम विभीषणः। एषा सा दृश्यते सीते किष्किन्धा चित्रकानना
इथे राक्षसांचा राजा विभीषण आला होता. सीते, हीच ती सुंदर किष्किंधा वन आहे.
सुग्रीवस्य पुरी रम्या यत्र वाली मया हतः। अथ दृष्ट्वा पुरीं सीता किष्किन्धां वालिपालिताम्
हीच ती सुग्रीवाची रम्य नगरी आहे, जिथे मी वालीला मारले. मग सीतेने वालीच्या अधीन असलेली किष्किंधा नगरी पाहिली.
अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं रामं प्रणयसाध्वसा। सुग्रीवप्रियभार्याभिस्ताराप्रमुखतो नृप
तिने नम्रपणे आणि प्रेमाने रामाला, सुग्रीवाच्या प्रिय पत्नी तारा आणि इतर स्त्रियांच्या उपस्थितीत, हे बोल सांगितले.
अन्येषां वानरेन्द्राणां स्त्रीभिः परिवृता ह्यहम्। गन्तुमिच्छे सहायोध्यां राजधानीं त्वया सह
इतर वानरराजांच्या स्त्रियांमध्ये मीही आहे. मला तुझ्यासोबत अयोध्या या राजधानीत जायचे आहे.
एवमुक्तोऽथ वैदेह्या राघवः प्रत्युवाच ताम्। एवमस्त्विति किष्किन्धां प्राप्य संस्थाप्य राघवः
वैदेहीने असे म्हटल्यावर राघवाने तिला 'तसेच होवो' असे उत्तर दिले. मग किष्किंधेला पोहोचून सर्व काही व्यवस्थित करून राघवाने पुढे केले.
विमानं प्रेक्ष्य सुग्रीवं वाक्यमेतदुवाच ह। ब्रूहि वानरशार्दूल सर्वान् वानरपुङ्गवान्
सुग्रीवाचे विमान पाहून त्याने असे म्हटले, 'वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या सर्वांना सांग.'
स्त्रीभिः परिवृताः सर्वे ह्ययोध्यां यान्तु सीतया। तथा त्वमपि सर्वाभिः स्त्रीभिः सह महाबल
'सर्वजण आपल्या पत्नींसह सीतेसोबत अयोध्येला जावोत. तसेच, तूही तुझ्या सर्व स्त्रियांसह, बलाढ्य सुग्रीवा, ये.'