बाढमित्यब्रवीद् राजा मुनिश्च समभाषत। लीलया स धनुर्मध्ये जग्राह वचनान्मुनेः
राजाने 'हो' असे उत्तर दिले आणि ऋषीनेही तसेच सांगितले. मग त्या ऋषीच्या सांगण्यावरून रामाने सहजपणे त्या धनुष्याचा मध्यभाग हातात घेतला.
पश्यतां नृसहस्राणां बहूनां रघुनन्दनः। आरोपयत् स धर्मात्मा सलीलमिव तद्धनुः
अनेक राजे आणि लोक बघत असताना, रघुकुळाचा आनंद राम, जो धर्मनिष्ठ आहे, त्याने ते धनुष्य अगदी सहजपणे पाण्यासारखे चढवले.
आरोपयित्वा मौर्वीं च पूरयामास तद्धनुः। तद् बभञ्ज धनुर्मध्ये नरश्रेष्ठो महायशाः
रामाने धनुष्याला दोरी लावून ते पूर्णपणे वाकवले आणि मग तो महायशस्वी, श्रेष्ठ पुरुष, त्या धनुष्याचा मध्यभाग मोडून टाकला.
तस्य शब्दो महानासीन्निर्घातसमनिःस्वनः। भूमिकम्पश्च सुमहान् पर्वतस्येव दीर्यतः
त्या वेळी मोठा आवाज झाला, जणू काही वीज कोसळली आणि पर्वत तुटल्यासारखी मोठी भूकंपही झाला.
निपेतुश्च नराः सर्वे तेन शब्देन मोहिताः। वर्जयित्वा मुनिवरं राजानं तौ च राघवौ
त्या प्रचंड आवाजाने सर्व लोक गोंधळून खाली पडले, फक्त महान ऋषी, राजा आणि ते दोन्ही राघवपुत्र सोडून.
प्रत्याश्वस्ते जने तस्मिन् राजा विगतसाध्वसः। उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं वाक्यज्ञो मुनिपुंगवम्
लोकांना शुद्धीवर येताच, राजाने भीती गेल्यावर, हात जोडून वाक्यकुशल श्रेष्ठ ऋषीला आदराने बोलले.
भगवन् दृष्टवीर्यो मे रामो दशरथात्मजः। अत्यद्भुतमचिन्त्यं च अतर्कितमिदं मया
भगवंत, दशरथाचा पुत्र राम याचे सामर्थ्य मी पाहिले. हे खरंच अद्भुत, अकल्पनीय आणि माझ्या मनातही न आलेले आहे.
जनकानां कुले कीर्तिमाहरिष्यति मे सुता। सीता भर्तारमासाद्य रामं दशरथात्मजम्
माझी मुलगी सीता, दशरथपुत्र राम ह्याला पती म्हणून मिळाल्यावर, जनककुळाचे नाव उज्ज्वल करेल.
मम सत्या प्रतिज्ञा सा वीर्यशुल्केति कौशिक। सीता प्राणैर्बहुमता देया रामाय मे सुता
कौशिक, 'सिता वीर्यशुल्क आहे' ही माझी प्रतिज्ञा खरी झाली. माझी मुलगी, जी मला प्राणाहूनही प्रिय आहे, ती आता रामाला दिली जाईल.
भवतोऽनुमते ब्रह्मन् शीघ्रं गच्छन्तु मन्त्रिणः। मम कौशिक भद्रं ते अयोध्यां त्वरिता रथैः
तुमच्या संमतीने, हे ब्राह्मण, माझे मंत्री लवकरात लवकर रथांमधून अयोध्येला जावोत, कौशिक, तुम्हाला शुभेच्छा असो.
राजानं प्रश्रितैर्वाक्यैरानयन्तु पुरं मम। प्रदानं वीर्यशुल्कायाः कथयन्तु च सर्वशः
माझ्या मंत्र्यांनी आदरपूर्वक बोलून राजाला माझ्या नगरीत आणावे आणि वीर्यशुल्केच्या देणगीबद्दल सर्व काही सांगावे.
मुनिगुप्तौ च काकुत्स्थौ कथयन्तु नृपाय वै। प्रीतियुक्तं तु राजानमानयन्तु सुशीघ्रगाः
मंत्र्यांनी राजाला हेही सांगावे की, ऋषीच्या रक्षणाखाली असलेले काकुत्स्थकुळातील हे दोन्ही पुत्र आहेत. आणि प्रेमाने, अत्यंत वेगाने, राजाला येथे घेऊन यावे.
कौशिकस्तु तथेत्याह राजा चाभाष्य मन्त्रिणः। अयोध्यां प्रेषयामास धर्मात्मा कृतशासनान्। यथावृत्तं समाख्यातुमानेतुं च नृपं तथा
कौशिकाने 'तसेच होईल' असे म्हटले आणि धर्मनिष्ठ राजाने आपल्या मंत्र्यांना आज्ञा दिली. मग त्यांनी अयोध्येला जाऊन सर्व घडलेली घटना सांगावी आणि राजाला घेऊन यावे, असे सांगितले.
thumb| अष्टषष्ठितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे अष्टषष्ठितमः सर्गः ॥१-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या बालकांडातील अठ्ठावन्नावा सर्ग ऐका.
जनकेन समादिष्टा दूतास्ते क्लान्तवाहनाः। त्रिरात्रमुषिता मार्गे तेऽयोध्यां प्राविशन् पुरीम्
जनकाच्या आज्ञेने ते दूत, ज्यांची वाहने थकली होती, तीन रात्री वाटेत राहून अयोध्या नगरीत पोहोचले.
ते राजवचनाद् गत्वा राजवेश्म प्रवेशिताः। ददृशुर्देवसंकाशं वृद्धं दशरथं नृपम्
राजाच्या आज्ञेने ते राजवाड्यात गेले आणि देवासारखा तेजस्वी, वृद्ध दशरथ राजा त्यांना दिसला.
बद्धाञ्जलिपुटाः सर्वे दूता विगतसाध्वसाः। राजानं प्रश्रितं वाक्यमब्रुवन् मधुराक्षरम्
सर्व दूतांनी हात जोडून, भीती न बाळगता, राजाला आदरयुक्त आणि मधुर शब्दांत संबोधले.
मैथिलो जनको राजा साग्निहोत्रपुरस्कृतः। मुहुर्मुहुर्मधुरया स्नेहसंरक्तया गिरा
मिथिलाचा राजा जनक, अग्निहोत्रासह, पुन्हा पुन्हा गोड आणि प्रेमळ भाषेत...
कुशलं चाव्ययं चैव सोपाध्यायपुरोहितम्। जनकस्त्वां महाराज पृच्छते सपुरःसरम्
महामहाराज, जनक राजासह त्यांचे गुरुजन आणि पुरोहित सर्वप्रथम तुमच्या आणि तुमच्या कुटुंबाच्या कुशलतेची, सुखसमृद्धीची विचारपूस करतात.
पृष्ट्वा कुशलमव्यग्रं वैदेहो मिथिलाधिपः। कौशिकानुमते वाक्यं भवन्तमिदमब्रवीत्
मिथिलाधिपती वैदेह राजाने, कौशिक ऋषींच्या संमतीने, शांतपणे तुमच्या कुशलतेची चौकशी करून ही वाणी सांगितली.
पूर्वं प्रतिज्ञा विदिता वीर्यशुल्का ममात्मजा। राजानश्च कृतामर्षा निर्वीर्या विमुखीकृताः
माझी पूर्वीची प्रतिज्ञा तुला माहीत आहे—माझ्या कन्येला वीर्यशुल्क ठरवले होते. अनेक राजे आले, पण शक्ती दाखवू शकले नाहीत, त्यामुळे ते नाराज होऊन परत गेले.
सेयं मम सुता राजन् विश्वामित्रपुरस्कृतैः। यदृच्छयागतै राजन् निर्जिता तव पुत्रकैः
राजा, माझी ही कन्या, विश्वामित्र व इतरांच्या सोबत आलेल्या तुझ्या मुलांनी, योगायोगाने जिंकली आहे.
तच्च रत्नं धनुर्दिव्यं मध्ये भग्नं महात्मना। रामेण हि महाबाहो महत्यां जनसंसदि
ती दिव्य धनुष्य, जे मोठ्या सभेत ठेवले होते, ते महाबाहू रामाने, सर्वांच्या समोर सहजपणे तोडले.
अस्मै देया मया सीता वीर्यशुल्का महात्मने। प्रतिज्ञां तर्तुमिच्छामि तदनुज्ञातुमर्हसि
म्हणून, या महात्म्याला, वीर्यशुल्काने जिंकलेल्या सीतेचे मी कन्यादान करावे लागेल. माझी प्रतिज्ञा पूर्ण करायची आहे, कृपया यास संमती द्या.
सोपाध्यायो महाराज पुरोहितपुरस्कृतः। शीघ्रमागच्छ भद्रं ते द्रष्टुमर्हसि राघवौ
महामहाराज, गुरुजन व पुरोहितांसह लवकर आणि सुखरूप या, कारण तुम्ही राघव बंधूंना प्रत्यक्ष पाहायला हवे.
प्रतिज्ञां मम राजेन्द्र निर्वर्तयितुमर्हसि। पुत्रयोरुभयोरेव प्रीतिं त्वमुपलप्स्यसे
राजेंद्र, माझी प्रतिज्ञा पूर्ण करावी, म्हणजे दोन्ही मुलांची प्रीती तुला मिळेल.
एवं विदेहाधिपतिर्मधुरं वाक्यमब्रवीत्। विश्वामित्राभ्यनुज्ञातः शतानन्दमते स्थितः
अशा प्रकारे, विश्वामित्रांच्या संमतीने आणि शतानंदाच्या मताने, विदेहाधिपतीने गोड शब्द बोलले.
दूतवाक्यं तु तच्छ्रुत्वा राजा परमहर्षितः। वसिष्ठं वामदेवं च मन्त्रिणश्चैवमब्रवीत्
दूताचे हे बोल ऐकून राजा अत्यंत आनंदित झाला आणि वसिष्ठ, वामदेव व इतर मंत्र्यांना असे सांगितले.
गुप्तः कुशिकपुत्रेण कौसल्यानन्दवर्धनः। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा विदेहेषु वसत्यसौ
कौशिकपुत्राच्या रक्षणाखाली, कौसल्येचा आनंद राम, लक्ष्मणासह विदेहांच्या देशात राहतो आहे.
दृष्टवीर्यस्तु काकुत्स्थो जनकेन महात्मना। सम्प्रदानं सुतायास्तु राघवे कर्तुमिच्छति
काकुत्स्थ रामाचे शौर्य पाहून, महात्मा जनक आपल्या कन्येचे राघवाशी लग्न करण्यास इच्छितो.