दिष्ट्या सर्वस्य लोकस्य प्रवृद्धं दारुणं तमः। अपवृत्तं त्वया संख्ये राम रावणजं भयम्
राम, तुझ्या पराक्रमामुळे सर्व जगावर आलेले ते भयंकर अंधार दूर झाले आणि रावणामुळे निर्माण झालेले भीतीचे सावट युद्धात तू नाहीसे केलेस, हे मोठे सौभाग्य आहे.
आश्वास्य भरतं दीनं कौसल्यां च यशस्विनीम्। कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्ट्वा लक्ष्मणमातरम्
भरताला, जो दुःखी आहे, त्याला आणि कीर्तीशाली कौसल्येला धीर दे. तसेच कैकेयी आणि लक्ष्मणाची आई सुमित्रा यांना भेट.
प्राप्य राज्यमयोध्यायां नन्दयित्वा सुहृज्जनम्। इक्ष्वाकूणां कुले वंशं स्थापयित्वा महाबल
अयोध्येचे राज्य मिळवून, आपल्या मित्रांना आनंद दे आणि इक्ष्वाकू कुळाचा वंश प्रस्थापित कर.
इष्ट्वा तुरगमेधेन प्राप्य चानुत्तमं यशः। ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा त्रिदिवं गन्तुमर्हसि
अश्वमेध यज्ञ करून, उत्तम कीर्ती मिळव आणि ब्राह्मणांना धनदान देऊन, मग तू स्वर्गात जाण्याचा अधिकारी होशील.
एष राजा दशरथो विमानस्थः पिता तव। काकुत्स्थ मानुषे लोके गुरुस्तव महायशाः
काकुत्स्था, हा तुझा वडील दशरथ राजा, दिव्य विमानात विराजमान आहे. तो पुरुषांमध्ये तुझा महान गुरु आणि कीर्तीमान आहे.
इन्द्रलोकं गतः श्रीमांस्त्वया पुत्रेण तारितः। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा त्वमेनमभिवादय
त्याने इंद्रलोक गाठला आहे आणि तुझ्या हातून तारला गेला आहे. लक्ष्मणासह, तू त्याच्याकडे जाऊन वडिलांना वंदन कर.
महादेववचः श्रुत्वा राघवः सहलक्ष्मणः। विमानशिखरस्थस्य प्रणाममकरोत् पितुः
महादेवाची वचने ऐकून, राघव आणि लक्ष्मण दोघांनी विमानाच्या शिखरावर उभ्या असलेल्या वडिलांना वंदन केले.
दीप्यमानं स्वया लक्ष्म्या विरजोऽम्बरधारिणम्। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा ददर्श पितरं प्रभुः
रामाने आपल्या तेजाने उजळलेले, कलंकरहित आणि दिव्य वस्त्र परिधान केलेले वडील, लक्ष्मणासह पाहिले.
हर्षेण महताऽऽविष्टो विमानस्थो महीपतिः। प्राणैः प्रियतरं दृष्ट्वा पुत्रं दशरथस्तदा
विमानावर उभा असलेला राजा दशरथ, आपल्या प्राणांपेक्षा प्रिय असलेल्या पुत्राला पाहून प्रचंड आनंदाने भरून गेला.
आरोप्याङ्के महाबाहुर्वरासनगतः प्रभुः। बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य ततो वाक्यं समाददे
महाबाहू प्रभूने, उत्तम आसनावर बसून, रामाला मांडीवर घेतले, दोन्ही हातांनी घट्ट मिठी मारली आणि मग बोलू लागला.
न मे स्वर्गो बहु मतः सम्मानश्च सुरर्षभैः। त्वया राम विहीनस्य सत्यं प्रतिशृणोमि ते
राम, तुझ्याशिवाय मला स्वर्ग फारसा प्रिय नाही, ना देवांमध्ये मिळणारा मान. हे मी तुला सत्य सांगतो.
अद्य त्वां निहतामित्रं दृष्ट्वा सम्पूर्णमानसम्। निस्तीर्णवनवासं च प्रीतिरासीत् परा मम
आज तुला शत्रूंना हरवलेले पाहून आणि वनवास संपवलेला पाहून माझे मन पूर्ण समाधानाने भरले आहे आणि माझ्या अंतःकरणात अपार आनंद निर्माण झाला आहे.
कैकेय्या यानि चोक्तानि वाक्यानि वदतां वर। तव प्रव्राजनार्थानि स्थितानि हृदये मम
वक्तृत्वात श्रेष्ठ असलेल्या राम, तुझ्या वनवासासाठी कैकेयीने जी वचने सांगितली, ती अजूनही माझ्या हृदयात घर करून आहेत.
त्वां तु दृष्ट्वा कुशलिनं परिष्वज्य सलक्ष्मणम्। अद्य दुःखाद् विमुक्तोऽस्मि नीहारादिव भास्करः
आज तुला आणि लक्ष्मणाला सुखरूप पाहून, दोघांना मिठी मारून, मी जणू धुक्यातून बाहेर पडलेल्या सूर्याप्रमाणे सगळ्या दुःखांतून मुक्त झालो आहे.
तारितोऽहं त्वया पुत्र सुपुत्रेण महात्मना। अष्टावक्रेण धर्मात्मा कहोलो ब्राह्मणो यथा
माझ्या सुज्ञ आणि पुण्यवान पुत्रा, तू मला तारलेस, जसे अष्टावक्राने आपल्या वडील काहोल ब्राह्मणाला तारले होते.
इदानीं च विजानामि यथा सौम्य सुरेश्वरैः। वधार्थं रावणस्येह विहितं पुरुषोत्तमम्
सौम्य, आता मला समजले की, देवेंद्रादी देवांनी रावणाचा वध करण्यासाठी या पृथ्वीवर श्रेष्ठ पुरुषाची नेमणूक केली होती.
सिद्धार्था खलु कौसल्या या त्वां राम गृहं गतम्। वनान्निवृत्तं संहृष्टा द्रक्ष्यते शत्रुसूदनम्
कौसल्या खरंच भाग्यवान आहे, कारण तिला, शत्रूंचा संहार करणारा राम, वनातून परत आपल्या घरी येताना आनंदाने पाहायला मिळेल.
सिद्धार्थाः खलु ते राम नरा ये त्वां पुरीं गतम्। राज्ये चैवाभिषिक्तं च द्रक्ष्यन्ते वसुधाधिपम्
राम, जे लोक तुला नगरीत येताना आणि राज्याभिषेक होऊन पृथ्वीचा राजा झालेला पाहतील, ते खरंच धन्य आहेत.
अनुरक्तेन बलिना शुचिना धर्मचारिणा। इच्छेयं त्वामहं द्रष्टुं भरतेन समागतम्
मला तुझी आणि भरताची, जो तुझ्यावर प्रेम करणारा, बलवान, शुद्ध आणि धर्मनिष्ठ आहे, एकत्र भेट होतेय हे पाहायला आवडेल.
चतुर्दश समाः सौम्य वने निर्यातितास्त्वया। वसता सीतया सार्धं मत्प्रीत्या लक्ष्मणेन च
हे सौम्य, चौदा वर्षे तू सीतेसह आणि माझ्या आनंदासाठी लक्ष्मणासह वनात काढलीस.
निवृत्तवनवासोऽसि प्रतिज्ञा पूरिता त्वया। रावणं च रणे हत्वा देवताः परितोषिताः
तू वनवास संपवला आहेस, आपली प्रतिज्ञा पूर्ण केली आहेस आणि रणांगणात रावणाचा वध करून देवतांना संतुष्ट केले आहेस.
कृतं कर्म यशः श्लाघ्यं प्राप्तं ते शत्रुसूदन। भ्रातृभिः सह राज्यस्थो दीर्घमायुरवाप्नुहि
हे शत्रूंचा संहार करणारा, तुझं कार्य पूर्ण झालं, तुझं यश गौरवास्पद आहे आणि ते तुला मिळालं आहे; तू भावांसह राज्यात दीर्घायुष्य लाभो.
इति ब्रुवाणं राजानं रामः प्राञ्जलिरब्रवीत्। कुरु प्रसादं धर्मज्ञ कैकय्या भरतस्य च
राजा असं म्हणताच, रामाने हात जोडून म्हटलं, 'धर्म जाणणाऱ्या, तू कैकेयी आणि भरतावर कृपा कर.'
सपुत्रां त्वां त्यजामीति यदुक्ता कैकयी त्वया। स शापः कैकयीं घोरः सपुत्रां न स्पृशेत् प्रभो
प्रभो, तू कैकेयीला आणि तिच्या पुत्राला सोडतो असं म्हणत दिलेला शाप, तो भयंकर शाप कैकेयी आणि तिच्या पुत्राला लागू होऊ नये.
तथेति स महाराजो राममुक्त्वा कृताञ्जलिम्। लक्ष्मणं च परिष्वज्य पुनर्वाक्यमुवाच ह
राजाने 'तसं होवो' असं म्हणून, हात जोडलेल्या रामाला मोकळं केलं, लक्ष्मणाला मिठी मारली आणि पुन्हा बोलू लागला.
रामं शुश्रूषता भक्त्या वैदेह्या सह सीतया। कृता मम महाप्रीतिः प्राप्तं धर्मफलं च ते
रामाची आणि सीतेची भक्तीने सेवा करून तू मला मोठा आनंद दिलास, आणि तुला धर्माचं फळही मिळालं.
धर्मं प्राप्स्यसि धर्मज्ञ यशश्च विपुलं भुवि। रामे प्रसन्ने स्वर्गं च महिमानं तथोत्तमम्
धर्म जाणणाऱ्या, तुला धर्म आणि पृथ्वीवर मोठं यश मिळेल; राम तुष्ट असल्यावर तुला स्वर्ग आणि श्रेष्ठ कीर्तीही मिळेल.
रामं शुश्रूष भद्रं ते सुमित्रानन्दवर्धन। रामः सर्वस्य लोकस्य हितेष्वभिरतः सदा
सुमित्रेच्या आनंदात वाढ करणाऱ्या, तू रामाची सेवा कर, तुझं कल्याण होवो; राम नेहमी सर्व लोकांच्या हितासाठीच कार्य करतो.
एते सेन्द्रास्त्रयो लोकाः सिद्धाश्च परमर्षयः। अभिवाद्य महात्मानमर्चन्ति पुरुषोत्तमम्
हे तीनही लोक, इंद्रासह, सिद्ध आणि श्रेष्ठ ऋषी, त्या महात्म्याला वंदन करून, पुरुषोत्तमाचं पूजन करतात.
एतत् तदुक्तमव्यक्तमक्षरं ब्रह्मसम्मितम्। देवानां हृदयं सौम्य गुह्यं रामः परंतपः
हेच ते अप्रकट, अक्षय, ब्रह्माने मान्य केलेलं गूढ ज्ञान आहे, हे सौम्य; हेच देवतांचं हृदय, आणि राम, शत्रूंचा संहार करणारा, याचा खरा स्वामी आहे.