इत्युक्तो लोकपालैस्तैः स्वामी लोकस्य राघवः । अब्रवीत्रिदशश्रेष्ठान् रामो धर्मभृतां वरः
अशा प्रकारे लोकपालांनी सांगितल्यावर, सर्वांचा स्वामी राघव, धर्माचे पालन करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रामाने देवांना उत्तर दिले.
आत्मानं मानुषं मन्ये रामं दशरथात्मजम् । योऽहं यस्य यतश्चाहम् भगवांस्तद् ब्रवीतु मे
मी स्वतःला मनुष्य, दशरथाचा पुत्र राम समजतो; मी कोण आहे, कसा आहे, हे भगवंताने मला सांगावे.
इति ब्रुवन्तं काकुत्स्थम् ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः । अब्रवीच्छृणु मे राम सत्यं सत्यपराक्रम
काकुत्स्थ असे बोलत असताना, ब्रह्मा, ब्रह्मज्ञानात श्रेष्ठ, म्हणाले: 'राम, सत्यपराक्रमी, माझे खरे बोल ऐक.'
भवान् नारायणो देवः श्रीमांश्चक्रायुधः प्रभुः। एकशृङ्गो वराहस्त्वम् भूतभव्यसपत्नजित्
तू नारायण, तेजस्वी देव, चक्रधारी प्रभू आहेस; एकशृंगी वराह, भूत, भविष्य आणि शत्रूंवर विजय मिळवणारा आहेस.
अक्षरं ब्रह्म सत्यं च मध्ये चान्ते च राघव । लोकानां त्वं परो धर्मो विष्वक्सेनश्चतुर्भुजः
तू अक्षर ब्रह्म, सत्य, सृष्टीच्या मध्यात आणि शेवटी, राघव; लोकांचा सर्वोच्च धर्म, विश्वक्षेन, चार हातांचा आहेस.
शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः पुरुषः पुरुषोत्तमः । अजितः खड्गधृद्विष्णुः कृष्णश्चैव बृहद्बलः
तू शार्ङ्गधारी, हृषीकेश, पुरुषोत्तम, अजिंक्य, तलवारधारी विष्णू, कृष्ण आणि बृहद्बल आहेस.
सेनानीर्ग्रामणीश्च त्वम् बुद्धिः सत्त्वं क्षमा दमः । प्रभवश्चाप्ययश्च त्वम् उपेन्द्रो मधुसूदनः
तू सेनापती, प्रमुख, बुद्धी, सात्त्विकता, क्षमा, संयम, उत्पत्ती आणि संहार; तू उपेंद्र, मधुसूदन आहेस.
इन्द्रकर्मा महेन्द्रस्त्वम् पद्मनाभो रणान्तकृत् । शरण्यं शरणं च त्वाम् आहुर्दिव्या महर्षयः
तू इंद्रासारखी कृत्ये करणारा, महेंद्र, पद्मनाभ, रणांत संहार करणारा; दिव्य महर्षी तुला शरण आणि आश्रय म्हणतात.
सहस्रशृङ्गो वेदात्मा शतशीर्षो महर्षभः । त्वं त्रयाणां हि लोकानाम् आदिकर्ता स्वयम्प्रभुः
तू हजार शृंग असलेला, वेदांचा सार, शंभर डोकी असलेला महर्षभ; तीनही लोकांचा आदिकर्ता आणि स्वामी आहेस.
सिद्धानामपि साध्यानाम् आश्रयश्चासि पूर्वजः । त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारः त्वमोङ्कारः परात्परः
सिद्ध आणि साध्यांचाही आश्रय आणि पूर्वज तूच आहेस; तू यज्ञ, वषट्कार, ओंकार आणि सर्वश्रेष्ठ आहेस.
प्रभवं निधनं वा ते नो विदुः को भवानिति । दृश्यसे सर्वभूतेषु ब्राह्मणेषु च गोषु च । दिक्षु सर्वासु गगने पर्वतेषु वनेषु च
तुझा प्रारंभ किंवा अंत कोणालाही ठाऊक नाही; तू सर्व प्राण्यांत, ब्राह्मणांत, गायींत, सर्व दिशांत, आकाशात, पर्वतांवर आणि वनांत दिसतोस.
सहस्रचरणः श्रीमान् शतशीर्षः सहस्रदृक् । त्वं धारयसि भूतानि पृथिवीं च सपर्वताम्
तू हजार पायांचा, शंभर डोकी आणि हजार डोळ्यांचा तेजस्वी आहेस; सर्व प्राणी आणि पर्वतांसह पृथ्वीचे पालन करतोस.
अन्ते पृथिव्याः सलिले दृश्यसे त्वं महोरगः । त्रीन् लोकान् धारयन् राम देवगन्धर्वदानवान्
पृथ्वीच्या शेवटी, पाण्यात, तू मोठा नाग म्हणून दिसतोस, हे राम, आणि तुझ्या पाठिंब्यावर सर्व देव, गंधर्व, दानव आणि तिन्ही लोक राहतात.
अहं ते हृदयं राम जिह्वा देवी सरस्वती । देवा गात्रेषु रोमाणि ब्रह्मणा निर्मिताः प्रभो
हे राम, मी तुझे हृदय आहे; सरस्वती देवी तुझी जीभ आहे; ब्रह्मदेवाने तुझ्या अंगावरचे केस देव म्हणून निर्माण केले आहेत, हे प्रभो.
निमेषस्ते स्मृता रात्रिः उन्मेषस्ते भवेद्दिवा । संस्कारास्तेऽभवन् वेदा न तदस्ति त्वया विना ॥
तू डोळे मिटतोस तेव्हा रात्र होते, उघडतोस तेव्हा दिवस; वेद हे तुझे संस्कार आहेत—तुझ्याशिवाय काहीच अस्तित्वात नाही.
जगत् सर्वं शरीरं ते स्थैर्यं ते वसुधातलम् । अग्निः कोपः प्रसादस्ते सोमः श्रीवत्सलक्षणः
हे राम, हे सर्व जग तुझेच शरीर आहे, पृथ्वीची स्थिरता तुझीच आहे; अग्नी तुझा राग आहे, चंद्र तुझा प्रसाद आहे, आणि श्रीवत्स हे तुझे चिन्ह आहे.
त्वया लोकास्त्रयः क्रान्ताः पुरा स्वैर्विक्रमैस्त्रिभिः । महेन्द्रश्च कृतो राजा बलिं बद्ध्वा सुदारुणम्
पूर्वी तुझ्या तीन पावलांनी तू तिन्ही लोक व्यापलेस; बलवान बळीला बांधून तू इंद्राला पुन्हा राजा केलेस.
यत् परं श्रूयते ज्योतिर्यत् परं श्रूयते तमः । यत् परं परतश्चैव परमात्मेति कथ्यसे
जे सर्वोच्च तेज म्हणतात, जे सर्वोच्च अंधार म्हणतात, आणि जे त्या पलीकडे आहे—त्याला लोक परमात्मा म्हणून ओळखतात.
परमाख्यं पर यच्च त्वमेव परिगीयसे । स्थित्युत्पत्ति विनाशानां त्वामाहुः परमां गतिं
सर्वश्रेष्ठ म्हणून फक्त तुझीच स्तुती केली जाते; सृष्टी, स्थिती आणि संहार यामध्ये तुलाच सर्वश्रेष्ठ ध्येय मानले जाते.
सीता लक्ष्मीर्भवान् विष्णुः देवः कृष्णः प्रजापतिः । वधार्थं रावणस्येह प्रविष्टो मानुषीं तनुम्
तूच सीता, लक्ष्मी, विष्णू, कृष्ण, प्रजापती आहेस; रावणाचा नाश करण्यासाठी तू या पृथ्वीवर मानवी रूप घेतले आहेस.
तदिदं नः कृतं कार्यम् त्वया धर्मभृतां वर । निहतो रावणो राम प्रहृष्टो दिवमाक्रम
हे धर्माचे रक्षण करणाऱ्या, तुझ्यामुळे आमचे कार्य पूर्ण झाले; रावण मारला गेला—आता आनंद मान, राम, आणि स्वर्गात जा.
अमोघं बलवीर्यं ते अमोघस्ते पराक्रमः । अमोघं दर्शनं राम अमोघस्तव संस्तवः ॥
तुझे बळ, शौर्य, पराक्रम, दर्शन आणि तुझी स्तुती—हे सर्व कधीच व्यर्थ होत नाही, हे राम.
अमोघास्ते भविष्यन्ति भक्तिमन्तो नरा भुवि । ये त्वां देवम् ध्रुवं भक्ताः पुराणं पुरुषोत्तमम् ॥
जे लोक या पृथ्वीवर तुझ्यावर अखंड भक्ती ठेवतात, त्या भक्तांचे काहीही व्यर्थ होत नाही.
प्राप्नुवन्ति सदा कामान् इह लोके परत्र च । इममार्षं स्तवं नित्यम् इतिहासं पुरातनम् । ये नराः कीर्तयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः
जे पुरुष या प्राचीन, ऋषींच्या स्तोत्राचे नेहमी या जगात आणि पुढच्या जगातही पठण करतील, त्यांची सर्व इच्छित फळे मिळतील; त्यांचा कधीही पराभव होणार नाही.
thumb|अष्टादशाधिकशततमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे अष्टादशाधिकशततमः सर्गः ॥६-
आता ऐका, हे युध्दकांडातील एकशे अठरा क्रमांकाचा सर्ग, श्रीमद्वाल्मीकी रामायणामध्ये.
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं पितामहसमीरितम्। अङ्केनादाय वैदेहीमुत्पपात विभावसुः
पितामहांनी सांगितलेले हे शुभ वचन ऐकून, अग्निदेव वैदेहीला आपल्या मांडीवर घेऊन वर उडाले.
विधूयाथ चितां तां तु वैदेहीं हव्यवाहनः। उत्तस्थौ मूर्तिमानाशु गृहीत्वा जनकात्मजाम्
नंतर अग्निदेवाने त्या चितेचे सर्व जाळ उडवून लावले आणि जनकनंदिनी वैदेहीला आपल्या रूपात धरून उभे राहिले.
तरुणादित्यसंकाशां तप्तकाञ्चनभूषणाम्। रक्ताम्बरधरां बालां नीलकुञ्चितमूर्धजाम्
ती नव्या सूर्याप्रमाणे तेजस्वी दिसत होती, तप्त सोन्याच्या दागिन्यांनी सजलेली, लाल वस्त्र घातलेली, तरुण व काळ्या कुरळ्या केसांची होती.
अक्लिष्टमाल्याभरणां तथारूपामनिन्दिताम्। ददौ रामाय वैदेहीमङ्के कृत्वा विभावसुः
तिच्या माळा आणि दागिने कोमेजले नव्हते, तिचे रूप निर्दोष आणि निष्कलंक होते; अग्निदेवाने वैदेहीला आपल्या मांडीवर घेऊन रामाच्या मांडीवर ठेवले.
अब्रवीत् तु तदा रामं साक्षी लोकस्य पावकः। एषा ते राम वैदेही पापमस्यां न विद्यते
मग अग्निदेव, जो जगाचा साक्षी आहे, त्याने रामाला सांगितले: 'ही तुझी वैदेही आहे; तिच्यात काहीही पाप नाही.'