विसृज्य शिबिकां तस्मात् पद्भ्यामेवापसर्पतु। समीपे मम वैदेहीं पश्यन्त्वेते वनौकसः
म्हणून, ती पालखी बाजूला ठेवावी आणि वैदेही पायीच माझ्या जवळ यावी; हे वनवासी तिला माझ्या जवळ पाहू देत.
एवमुक्तस्तु रामेण सविमर्शो विभीषणः। रामस्योपानयत् सीतां संनिकर्षं विनीतवत्
रामाने असे सांगितल्यावर, विचारपूर्वक विभीषणाने सीताला नम्रपणे रामाच्या समोर आणले.
ततो लक्ष्मणसुग्रीवौ हनूमांश्च प्लवङ्गमः। निशम्य वाक्यं रामस्य बभूवुर्व्यथिता भृशम्
रामाचं बोलणं ऐकून लक्ष्मण, सुग्रीव आणि वानर हनुमान हे तिघेही फारच दुःखी झाले.
कलत्रनिरपेक्षैश्च इङ्गितैरस्य दारुणैः। अप्रीतमिव सीतायां तर्कयन्ति स्म राघवम्
त्याच्या कठोर हालचाली आणि पत्नीविषयीची उदासीनता पाहून त्यांना असं वाटलं की, राघव सीतावर नाराज आहे.
लज्जया त्ववलीयन्ती स्वेषु गात्रेषु मैथिली। विभीषणेनानुगता भर्तारं साभ्यवर्तत
लज्जेने आपल्यातच गुडूप झालेली मैथिली, विभीषणासोबत आपल्या पतीकडे गेली.
विस्मयाच्च प्रहर्षाच्च स्नेहाच्च पतिदेवता। उदैक्षत मुखं भर्तुः सौम्यं सौम्यतरानना
आश्चर्य, आनंद आणि पतीवरील प्रेमामुळे, पतिव्रता सिता आपल्या पतीच्या सौम्य चेहऱ्याकडे पाहत राहिली; तिचं स्वतःचं रूपही अधिकच शांत दिसत होतं.
अथ समपनुदन्मनःक्लमं सा सुचिरमदृष्टमुदीक्ष्य वै प्रियस्य। वदनमुदितपूर्णचन्द्रकान्तं विमलशशाङ्कनिभानना तदाऽऽसीत्
खूप दिवसांनी प्रिय पतीचं मुख पाहून, तिच्या मनातील सारा थकवा दूर झाला; तिचं तेजस्वी आणि आनंदी चेहरा पूर्ण चंद्रासारखा उजळून निघाला.
thumb|पञ्चदशाधिकशततमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे पञ्चदशाधिकशततमः सर्गः ॥६-
आता ऐका, श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील युद्धकांडातील एकशे पंधरावा सर्ग.
तां तु पार्श्वे स्थितां प्रह्वां रामः सम्प्रेक्ष्य मैथिलीम्। हृदयान्तर्गतं भावं व्याहर्तुमुपचक्रमे
आपल्या शेजारी नम्रपणे उभी असलेली मैथिली पाहून, रामाने आपल्या मनातील भावना बोलायला सुरुवात केली.
एषासि निर्जिता भद्रे शत्रुं जित्वा रणाजिरे। पौरुषाद् यदनुष्ठेयं मयैतदुपपादितम्
हे भद्रे, शत्रूला युद्धात हरवून तुला परत मिळवलं आहे; पुरुषाने जे करावं ते मी केलं आहे.
गतोऽस्म्यन्तममर्षस्य धर्षणा सम्प्रमार्जिता। अवमानश्च शत्रुश्च युगपन्निहतौ मया
आता माझा राग संपला आहे; झालेला अपमान आणि शत्रू, दोघांनाही मी एकाच वेळी संपवले आहे.
अद्य मे पौरुषं दृष्टमद्य मे सफलः श्रमः। अद्य तीर्णप्रतिज्ञोऽहं प्रभवाम्यद्य चात्मनः
आज माझं शौर्य सिद्ध झालं, माझा सारा परिश्रम फळाला आला; आज मी माझी प्रतिज्ञा पूर्ण केली आणि स्वतःवर विजय मिळवला.
या त्वं विरहिता नीता चलचित्तेन रक्षसा। दैवसम्पादितो दोषो मानुषेण मया जितः
तुला जो चंचल मनाच्या राक्षसाने माझ्यापासून वेगळी नेलं, त्या दैवाने घडवलेल्या संकटावर मी मानवी प्रयत्नाने मात केली.
सम्प्राप्तमवमानं यस्तेजसा न प्रमार्जति। कस्तस्य पौरुषेणार्थो महताप्यल्पचेतसः
ज्याच्यावर अपमान झाला, तो स्वतःच्या तेजाने तो अपमान दूर करत नाही, तर मोठ्या पुरुषाचं शौर्यही व्यर्थ ठरतं.
लङ्घनं च समुद्रस्य लङ्कायाश्चापि मर्दनम्। सफलं तस्य च श्लाघ्यमद्य कर्म हनूमतः
समुद्र पार करणं आणि लंकेचा पराभव करणं—आज हनुमानाचं हे कार्य फळाला आलं आणि खरंच कौतुकास्पद ठरलं.
युद्धे विक्रमतश्चैव हितं मन्त्रयतस्तथा। सुग्रीवस्य ससैन्यस्य सफलोऽद्य परिश्रमः
युद्धात शौर्य दाखवणं आणि योग्य सल्ला देणं—सुग्रीव आणि त्याच्या सैन्याचा परिश्रम आज फळला आहे.
विभीषणस्य च तथा सफलोऽद्य परिश्रमः। विगुणं भ्रातरं त्यक्त्वा यो मां स्वयमुपस्थितः
विभीषणाचाही परिश्रम आज फळला, ज्याने वाईट भावाला सोडून स्वतःहून माझ्याकडे आला.
इत्येवं वदतः श्रुत्वा सीता रामस्य तद् वचः। मृगीवोत्फुल्लनयना बभूवाश्रुपरिप्लुता
रामाचं हे बोलणं ऐकून, सिता हरण झालेल्या हरणासारख्या मोठ्या डोळ्यांनी पाहत, डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले.
पश्यतस्तां तु रामस्य समीपे हृदयप्रियाम्। जनवादभयाद् राज्ञो बभूव हृदयं द्विधा
राम आपल्या हृदयातील प्रिय सिता जवळ उभी आहे हे पाहत होता, पण लोक काय म्हणतील या भीतीने त्याचं मन दुभंगलं.
सीतामुत्पलपत्राक्षीं नीलकुञ्चितमूर्धजाम्। अवदद् वै वरारोहां मध्ये वानररक्षसाम्
कमळाच्या पाकळीसारख्या डोळ्यांची, काळ्या कुरळ्या केसांची आणि सुंदर बांध्याची सिता, वानर आणि राक्षसांच्या मध्ये असताना रामाने तिला बोलावलं.
यत् कर्तव्यं मनुष्येण धर्षणां प्रतिमार्जता। तत् कृतं रावणं हत्वा मयेदं मानकांक्षिणा
मानहानी दूर करण्यासाठी मनुष्याने जे करावं लागतं, ते मी केले आहे. रावणाचा वध करून, मी माझ्या सन्मानासाठी हे कृत्य केलं.
निर्जिता जीवलोकस्य तपसा भावितात्मना। अगस्त्येन दुराधर्षा मुनिना दक्षिणेव दिक्
जसा दक्षिण दिशा पूर्वी जिंकता येत नव्हती, पण अगस्त्य ऋषींनी आपल्या तपश्चर्येने आणि पावित्र्याने तिला जिंकली, तसंच मीही सर्व जीवसृष्टीवर विजय मिळवला.
विदितश्चास्तु भद्रं ते योऽयं रणपरिश्रमः। सुतीर्णः सुहृदां वीर्यान्न त्वदर्थं मया कृतः
हे शुभे, तुला हे माहीत असू दे की, या युद्धातील कष्ट मी माझ्या मित्रांच्या शौर्यासाठी सोसले, तुझ्यासाठी नाही.
रक्षता तु मया वृत्तमपवादं च सर्वतः। प्रख्यातस्यात्मवंशस्य न्यङ्गं च परिमार्जता
मी योग्य आचरण राखून, सर्व निंदा दूर केली आहे. माझ्या प्रसिद्ध वंशावर लागलेला डाग मी पुसून टाकला आहे.
प्राप्तचारित्रसंदेहा मम प्रतिमुखे स्थिता। दीपो नेत्रातुरस्येव प्रतिकूलासि मे दृढा
तुझ्या चारित्र्यावर आता शंका निर्माण झाली आहे. तू माझ्यासमोर उभी राहिल्याने, जणू डोळ्यांना दुखणाऱ्या माणसासमोर दिवा ठेवावा तसं मला त्रास होत आहे.
तद् गच्छ त्वानुजानेऽद्य यथेष्टं जनकात्मजे। एता दश दिशो भद्रे कार्यमस्ति न मे त्वया
म्हणून, आजपासून तू जिथे जायचं तिथे जा, जनकनंदिनी. या दहा दिशा तुझ्यासाठी खुल्या आहेत; मला तुझी गरज उरलेली नाही.
कः पुमांस्तु कुले जातः स्त्रियं परगृहोषिताम्। तेजस्वी पुनरादद्यात् सुहृल्लोभेन चेतसा
कुठलाही कुलीन आणि तेजस्वी पुरुष, केवळ मित्रांच्या मोहापोटी, दुसऱ्याच्या घरी राहिलेल्या स्त्रीला पुन्हा स्वीकारेल का?
रावणाङ्कपरिक्लिष्टां दृष्टां दुष्टेन चक्षुषा। कथं त्वां पुनरादद्यां कुलं व्यपदिशन्महत्
रावणाच्या मांडीवर बसवली गेलीस, त्याच्या वाईट नजरेतून तुला पाहिलं गेलं. अशा वेळी, मी मोठ्या वंशाचा आहे असं सांगून, तुला कसा पुन्हा स्वीकारू?
यदर्थं निर्जिता मे त्वं सोऽयमासादितो मया। नास्ति मे त्वय्यभिष्वङ्गो यथेष्टं गम्यतामिति
ज्या कारणासाठी मी तुला परत मिळवलं, ते साध्य झालं आहे. आता मला तुझ्याशी कोणताही संबंध नाही; तू हवी तिथे जाऊ शकतेस.
तदद्य व्याहृतं भद्रे मयैतत् कृतबुद्धिना। लक्ष्मणे वाथ भरते कुरु बुद्धिं यथासुखम्
हे शुभे, मी ठाम मनाने आज हे बोललो आहे. तुला हवं असेल तर लक्ष्मण किंवा भरत यांच्यावर मन ठेव.