एवमुक्ता तु सा देवी सीता शशिनिभानना। प्रहर्षेणावरुद्धा सा व्याहर्तुं न शशाक ह
असं सांगितल्यावर, चंद्रासारखा तेजस्वी चेहरा असलेली सीता देवी आनंदाने भारावून गेली आणि बोलूच शकली नाही.
ततोऽब्रवीद्धरिवरः सीतामप्रतिजल्पतीम्। किं त्वं चिन्तयसे देवि किं च मां नाभिभाषसे
मग वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या हनुमानाने गप्प बसलेल्या सीतेला विचारले, "देवी, तू काय विचार करतेस? आणि मला काहीच का सांगत नाहीस?"
एवमुक्ता हनुमता सीता धर्मपथे स्थिता। अब्रवीत् परमप्रीता बाष्पगद्गदया गिरा
हनुमानाने असं विचारल्यावर, धर्ममार्गावर चालणारी सीता अत्यंत आनंदाने, डोळ्यांतून अश्रू येत, थरथरत्या आवाजात बोलली.
प्रियमेतदुपश्रुत्य भर्तुर्विजयसंश्रितम्। प्रहर्षवशमापन्ना निर्वाक्यास्मि क्षणान्तरम्
माझ्या पतीच्या विजयाची ही आनंदाची बातमी ऐकून मी इतकी आनंदली की, एक क्षण मी काहीच बोलू शकले नाही.
नहि पश्यामि सदृशं चिन्तयन्ती प्लवंगम। आख्यानकस्य भवतो दातुं प्रत्यभिनन्दनम्
अजून मी विचार करत असताना, तुझ्या या गोष्टीला योग्य असं काही तुला द्यावं, असं मला काहीच सुचत नाही, हे वानरराज.
न हि पश्यामि तत् सौम्य पृथिव्यामपि वानर। सदृशं यत्प्रियाख्याने तव दत्त्वा भवेत् सुखम्
हे सौम्य वानर, तुझ्या या आनंददायक बातमीसाठी तुला द्यावं असं या पृथ्वीवर काहीच मला योग्य वाटत नाही, जे तुला खरं सुख देईल.
हिरण्यं वा सुवर्णं वा रत्नानि विविधानि च। राज्यं वा त्रिषु लोकेषु एतन्नार्हति भाषितम्
सोनं, चांदी, विविध रत्ने किंवा तिन्ही लोकांचं राज्य — यापैकी काहीच तुझ्या या बोलण्याशी तुलना करू शकत नाही.
एवमुक्तस्तु वैदेह्या प्रत्युवाच प्लवंगमः। प्रगृहीताञ्जलिर्हर्षात् सीतायाः प्रमुखे स्थितः
वैदेहीने असं म्हटल्यावर, हनुमान दोन्ही हात जोडून, आनंदाने सीतेसमोर उभा राहून उत्तर देऊ लागला.
भर्तुः प्रियहिते युक्ते भर्तुर्विजयकांक्षिणि। स्निग्धमेवंविधं वाक्यं त्वमेवार्हस्यनिन्दिते
पतीच्या कल्याणासाठी आणि विजयासाठी इच्छुक असलेल्या तुझ्यासारख्या निष्कलंक स्त्रीचे असे प्रेमळ शब्दच योग्य आहेत.
तवैतद् वचनं सौम्ये सारवत् स्निग्धमेव च। रत्नौघाद् विविधाच्चापि देवराज्याद् विशिष्यते
हे सौम्ये, तुझे हे बोलणे अर्थपूर्ण आणि प्रेमळ आहे; ते रत्नांच्या राशींपेक्षा आणि देवांच्या राज्यापेक्षाही श्रेष्ठ आहे.
अर्थतश्च मया प्राप्ता देवराज्यादयो गुणाः। हतशत्रुं विजयिनं रामं पश्यामि सुस्थितम्
खरं सांगायचं तर, मी देवांच्या राज्यापेक्षाही मोठे पुण्य मिळवले आहे; कारण मी शत्रूंना हरवून विजय मिळवलेल्या, स्थिर असलेल्या रामाला पाहतोय.
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा मैथिली जनकात्मजा। ततः शुभतरं वाक्यमुवाच पवनात्मजम्
हनुमानाचं ते बोलणं ऐकून, जनकनंदिनी मैथिलीने मग पवनपुत्राला आणखी शुभ बोल दिले.
अतिलक्षणसम्पन्नं माधुर्यगुणभूषणम्। बुद्ध्या ह्यष्टाङ्गया युक्तं त्वमेवार्हसि भाषितुम्
तुझ्यात उत्तम गुण, गोडवा आणि आठ प्रकारची बुद्धी आहे, म्हणून अशा सुंदर बोलण्यास फक्त तूच योग्य आहेस.
श्लाघनीयोऽनिलस्य त्वं सुतः परमधार्मिकः। बलं शौर्यं श्रुतं सत्त्वं विक्रमो दाक्ष्यमुत्तमम्
तू वायुपुत्र, अत्यंत धर्मशील आहेस; तुझ्यात बळ, शौर्य, विद्या, धैर्य, पराक्रम आणि उत्तम कौशल्य आहेत, म्हणून तू खरोखरच स्तुत्य आहेस.
तेजः क्षमा धृतिः स्थैर्यं विनीतत्वं न संशयः। एते चान्ये च बहवो गुणास्त्वय्येव शोभनाः
तेज, सहनशीलता, धीर, स्थैर्य आणि नम्रता — हे आणि असे अनेक चांगले गुण तुझ्यात नक्कीच शोभून दिसतात.
अथोवाच पुनः सीतामसम्भ्रान्तो विनीतवत्। प्रगृहीताञ्जलिर्हर्षात् सीतायाः प्रमुखे स्थितः
मग हनुमान, शांत आणि नम्रपणे, आनंदाने दोन्ही हात जोडून, सीतेसमोर उभा राहून पुन्हा बोलू लागला.
इमास्तु खलु राक्षस्यो यदि त्वमनुमन्यसे। हन्तुमिच्छामि ताः सर्वा याभिस्त्वं तर्जिता पुरा
या राक्षसी स्त्रिया, ज्यांनी तुला पूर्वी त्रास दिला, त्यांना मारण्याची मला इच्छा आहे — पण त्यासाठी तुझी परवानगी हवी आहे.
क्लिश्यन्तीं पतिदेवां त्वामशोकवनिकां गताम्। घोररूपसमाचाराः क्रूराः क्रूरतरेक्षणाः
या भयंकर रूपाच्या, क्रूर आणि भेसूर डोळ्यांच्या राक्षसी स्त्रिया, ज्यांनी पतीपरायण असलेल्या तुला अशोकवनात छळले.
इह श्रुता मया देवि राक्षस्यो विकृताननाः। असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वदन्त्यो रावणाज्ञया
हे देवी, इथे मी ऐकलं आहे की या विकृत चेहऱ्याच्या राक्षसींनी, रावणाच्या आज्ञेने, वारंवार कठोर शब्दांनी बोलून त्रास दिला.
विकृता विकृताकाराः क्रूराः क्रूरकचेक्षणाः। इच्छामि विविधैर्घातैर्हन्तुमेताः सुदारुणाः
या विकृत, भयंकर रूपाच्या, क्रूर आणि तिरक्या डोळ्यांच्या राक्षसी इतक्या भयंकर आहेत की मला त्या वेगवेगळ्या प्रकारे मारून टाकाव्या असं वाटतं.
राक्षस्यो दारुणकथा वरमेतत् प्रयच्छ मे। मुष्टिभिः पार्ष्णिघातैश्च विशालैश्चैव बाहुभिः
या भीषण बोलणाऱ्या राक्षसींना मी मुठीने, पायाच्या लाथांनी आणि माझ्या बलवान हातांनी संपवू दे, अशी कृपा तू माझ्यावर कर.
जङ्घाजानुप्रहारैश्च दन्तानां चैव पीडनैः। कर्तनैः कर्णनासानां केशानां लुञ्चनैस्तथा
मी त्यांच्या मांडी आणि गुडघ्यांनी मारू इच्छितो, दात दाबून छळ करीन, कान-नाक कापीन आणि केस उपटून त्यांना शिक्षा देईन.
निपात्य हन्तुमिच्छामि तव विप्रियकारिणीः। एवं प्रहारैर्बहुभिः सम्प्रहार्य यशस्विनि
या सर्व प्रकारच्या मारहाणीने मी त्या तुझ्यावर अन्याय करणाऱ्या राक्षसींना खाली पाडून संपवू इच्छितो, हे कीर्तिवंती.
घातये तीव्ररूपाभिर्याभिस्त्वं तर्जिता पुरा। इत्युक्ता सा हनुमता कृपणा दीनवत्सला
ज्या राक्षसींनी तुला पूर्वी धमकावलं, त्या भयंकर राक्षसींना मी कठोर शिक्षेने संपवीन, असं हनुमान त्या दीनांवर प्रेम करणाऱ्या, दयाळू सीतेला म्हणाला.
हनूमन्तमुवाचेदं चिन्तयित्वा विमृश्य च। राजसंश्रयवश्यानां कुर्वतीनां पराज्ञया
सीतेने विचार करून, हनुमानाला सांगितलं — ज्या राक्षसींनी राजाच्या आज्ञेने दुसऱ्याच्या आदेशावर वागलं.
विधेयानां च दासीनां कः कुप्येद् वानरोत्तम। भाग्यवैषम्यदोषेण पुरस्ताद्दुष्कृतेन च
हे वानरश्रेष्ठ, जे दासी आणि नोकर आज्ञाधारक आहेत, ज्यांच्यावर नशीब आणि पूर्वकर्माचा दोष आहे, त्यांच्यावर कोण रागावेल?
मयैतत् प्राप्यते सर्वं स्वकृतं ह्युपभुज्यते। मैवं वद महाबाहो दैवी ह्येषा परा गतिः
हे सर्व माझ्या स्वतःच्या कर्मामुळेच माझ्यावर आलं आहे, प्रत्येकाला आपल्या कर्माचं फळ मिळतं; म्हणून, हे महाबली, असं बोलू नको, कारण हे सर्व दैवाने ठरलेलं आहे.
प्राप्तव्यं तु दशायोगान्मयैतदिति निश्चितम्। दासीनां रावणस्याहं मर्षयामीह दुर्बला
माझ्यावर आलेली ही अवस्था निश्चितच माझ्या नशिबात होती; मी रावणाची दासी म्हणून, दुर्बल असूनही, हे सगळं सहन करते.
आज्ञप्ता राक्षसेनेह राक्षस्यस्तर्जयन्ति माम्। हते तस्मिन् न कुर्वन्ति तर्जनं मारुतात्मज
रावणाच्या आज्ञेने या राक्षसी मला इथे धमकावतात; पण तो मारला गेला की, हे वायुपुत्रा, त्या मला पुन्हा धमकावणार नाहीत.
अयं व्याघ्रसमीपे तु पुराणो धर्मसंहितः। ऋक्षेण गीतः श्लोकोऽस्ति तं निबोध प्लवंगम
वाघाजवळ एक जुना, धर्मयुक्त श्लोक आहे, जो अस्वलाने गायला होता — तो ऐक, हे वानरा.