तथा चन्दनकाष्ठानि काष्ठानि विविधानि च। अगरूणि सुगन्धीनि गन्धांश्च सुरभींस्तथा
त्याचप्रमाणे, चंदनाची आणि इतर विविध प्रकारची लाकडं, सुगंधी अगरू आणि इतर सुवासिक वास बाहेर काढले.
मणिमुक्ताप्रवालानि निर्यापयति राक्षसः। आजगाम मुहूर्तेन राक्षसैः परिवारितः
राक्षसाने मौल्यवान मणी, मोती आणि प्रवाळ बाहेर काढले आणि थोड्याच वेळात इतर राक्षसांसह आला.
ततो माल्यवता सार्धं क्रियामेव चकार सः। सौवर्णीं शिबिकां दिव्यामारोप्य क्षौमवाससम्
माल्यवतासोबत त्याने विधी केला, रावणाला सुंदर सोन्याच्या पालखीत, उत्तम वस्त्र घालून ठेवले.
रावणं राक्षसाधीशमश्रुवर्णमुखा द्विजाः। तूर्यघोषैश्च विविधैः स्तुवद्भिश्चाभिनन्दितम्
द्विज, ज्यांच्या डोळ्यांत अश्रू होते, त्यांनी विविध वाद्यांच्या गजरात आणि स्तुतीगीतांनी राक्षसांचा राजा रावणाचा सन्मान केला.
पताकाभिश्च चित्राभिः सुमनोभिश्च चित्रिताम्। उत्क्षिप्य शिबिकां तां तु विभीषणपुरोगमाः
रंगीत पताका आणि फुलांनी सजवलेली ती पालखी विभीषण आणि इतरांनी उचलली.
दक्षिणाभिमुखाः सर्वे गृह्य काष्ठानि भेजिरे। अग्नयो दीप्यमानास्ते तदाध्वर्युसमीरिताः
सर्वजण दक्षिणेकडे तोंड करून लाकूड उचलून फोडू लागले; यजमानांनी पेटवलेले अग्नी तेव्हा तेजाने जळू लागले.
पृष्ठतोऽनुययुस्तानि प्लवमानानि सर्वतः। रावणं प्रयते देशे स्थाप्य ते भृशदुःखिताः
रावणाला शुद्ध जागी ठेवताना, सर्व वानर सर्व बाजूंनी रडत रडत मागून गेले.
चितां चन्दनकाष्ठैश्च पद्मकोशीरचन्दनैः। ब्राह्म्या संवर्तयामासू राङ्कवास्तरणावृताम्
त्यांनी चंदनाच्या लाकडाने, कमळाच्या देठांनी आणि चंदनाच्या लेपाने चिता तयार केली, ब्राह्मणांच्या वस्त्रांनी आणि वाळ्याच्या चटईने ती झाकली.
प्रचक्रू राक्षसेन्द्रस्य पितृमेधमनुत्तमम्। वेदिं च दक्षिणाप्राचीं यथास्थानं च पावकम्
राक्षसांनी राक्षसांचा राजा रावणासाठी उत्तम पितृयज्ञ केला, वेदी योग्य जागी दक्षिण-पूर्वेस मांडली आणि अग्नीही योग्य ठिकाणी ठेवला.
पृषदाज्येन सम्पूर्णं स्रुवं स्कन्धे प्रचिक्षिपुः। पादयोः शकटं प्रापुरूर्वोश्चोलूखलं तदा
त्यांनी तुपाने भरलेला चमचा त्याच्या खांद्यावर ठेवला, पायाजवळ लाकडी गाडी ठेवली आणि मांडीजवळ ओखळी ठेवली.
दारुपात्राणि सर्वाणि अरणिं चोत्तरारणिम्। दत्त्वा तु मुसलं चान्यं यथास्थानं विचक्रमुः
सर्व लाकडी भांडी, वरची व खालची अग्नीमंथनाची लाकडी काठी आणि दुसरे मुसळ योग्य जागी ठेवले.
शास्त्रदृष्टेन विधिना महर्षिविहितेन च। तत्र मेध्यं पशुं हत्वा राक्षसेन्द्रस्य राक्षसाः
शास्त्र व महर्षींनी सांगितलेल्या विधीनुसार, राक्षसांनी तिथे पवित्र प्राणी यज्ञासाठी बळी दिला.
परिस्तरणिकां राज्ञो घृताक्तां समवेशयन्। गन्धैर्माल्यैरलंकृत्य रावणं दीनमानसाः
राजासाठी तुपाने लिंपलेली चटई अंथरली, मनाने दुःखी होऊन रावणाला सुगंध व फुलांच्या माळांनी सजवले.
विभीषणसहायास्ते वस्त्रैश्च विविधैरपि। लाजैरवकिरन्ति स्म बाष्पपूर्णमुखास्तथा
विभीषण आणि इतरांसह, डोळ्यांत अश्रू असलेल्या सर्वांनी वेगवेगळ्या वस्त्रांचा आणि लाजांचा वर्षाव केला.
स ददौ पावकं तस्य विधियुक्तं विभीषणः। स्नात्वा चैवार्द्रवस्त्रेण तिलान् दर्भविमिश्रितान्
विभीषणाने स्नान करून ओले वस्त्र घातले, विधिपूर्वक अग्नीप्रदान केला आणि कुशासह तिळांचे अर्पण केले.
उदकेन च सम्मिश्रान् प्रदाय विधिपूर्वकम्। ताः स्त्रियोऽनुनयामास सान्त्वयित्वा पुनः पुनः
पाण्यात मिसळलेले तीळ विधिपूर्वक अर्पण करून, त्याने त्या स्त्रियांना पुन्हा पुन्हा समजावले व धीर दिला.
गम्यतामिति ताः सर्वा विविशुर्नगरं ततः। प्रविष्टासु पुरीं स्त्रीषु राक्षसेन्द्रो विभीषणः। रामपार्श्वमुपागम्य समतिष्ठद् विनीतवत्
'आता जा' असे सांगून सर्व स्त्रिया नगरात गेल्या. त्या स्त्रिया राजवाड्यात गेल्यावर, विभीषण राक्षसांचा राजा, रामाजवळ नम्रतेने उभा राहिला.
रामोऽपि सह सैन्येन ससुग्रीवः सलक्ष्मणः। हर्षं लेभे रिपुं हत्वा वृत्रं वज्रधरो यथा
राम, आपल्या सैन्यासह, सुग्रीव आणि लक्ष्मणासोबत, शत्रूचा पराभव केल्यावर इंद्राने वृत्रासुराचा वध केल्यावर जसा आनंद मानला तसा आनंदी झाला.
ततो विमुक्त्वा सशरं शरासनं महेन्द्रदत्तं कवचं स तन्महत्। विमुच्य रोषं रिपुनिग्रहात् ततो रामः स सौम्यत्वमुपागतोऽरिहा
मग रामाने आपले धनुष्य, बाण आणि महेंद्राने दिलेले महान कवच बाजूला ठेवले, शत्रूवधामुळे आलेला राग सोडून, तो शांतरूप झाला.
thumb|द्वादशाधिकशततमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे द्वादशाधिकशततमः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील युद्धकांडातील एकशेबारा वा सर्ग ऐका.
ते रावणवधं दृष्ट्वा देवगन्धर्वदानवाः। जग्मुः स्वैः स्वैर्विमानैस्ते कथयन्तः शुभाः कथाः
रावणाचा वध पाहून, देव, गंधर्व आणि दानव आपापल्या विमानांतून आनंदाने शुभ कथा सांगत परत गेले.
रावणस्य वधं घोरं राघवस्य पराक्रमम्। सुयुद्धं वानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम्
त्यांनी रावणाचा भीषण वध, रामाचा पराक्रम, वानरांचे उत्तम युद्ध आणि सुग्रीवाचा सल्ला यांची चर्चा केली.
अनुरागं च वीर्यं च मारुतेर्लक्ष्मणस्य च। पतिव्रतात्वं सीताया हनूमति पराक्रमम्
त्यांनी हनुमान आणि लक्ष्मणाचे प्रेम व शौर्य, सीतेचे पतिव्रत्य आणि हनुमानाचा पराक्रम यांचीही चर्चा केली.
कथयन्तो महाभागा जग्मुर्हृष्टा यथागतम्। राघवस्तु रथं दिव्यमिन्द्रदत्तं शिखिप्रभम्
अशा रीतीने बोलत, ते पुण्यवान आनंदाने जसे आले तसे परत गेले; आणि राम, इंद्राने दिलेल्या, मोरासारख्या तेजस्वी दिव्य रथाजवळ गेला.
अनुज्ञाप्य महाबाहुर्मातलिं प्रत्यपूजयत्। राघवेणाभ्यनुज्ञातो मातलिः शक्रसारथिः
महाबली रामाने मातलीची परवानगी घेऊन त्याचा सन्मान केला. रामाच्या अनुमतीने, देवराज इंद्राचा सारथी मातली परत गेला.
दिव्यं तं रथमास्थाय दिवमेवोत्पपात ह। तस्मिंस्तु दिवमारूढे सरथे रथिनां वरः
तो दिव्य रथावर बसून मातली स्वर्गाकडे गेला. सारथी स्वर्गात गेल्यावर, रथ चालवणाऱ्यांत श्रेष्ठ असलेला तो,
राघवः परमप्रीतः सुग्रीवं परिषस्वजे। परिष्वज्य च सुग्रीवं लक्ष्मणेनाभिवादितः
राम अत्यंत आनंदित झाला आणि सुग्रीवला मिठी मारली. सुग्रीवला मिठी मारल्यानंतर, लक्ष्मणाने रामाला नमस्कार केला.
पूज्यमानो हरिगणैराजगाम बलालयम्। अथोवाच स काकुत्स्थः समीपपरिवर्तिनम्
वानरांच्या झुंडीने त्याचा सन्मान केला आणि तो सैन्याच्या छावणीत पोहोचला. तेव्हा काकुत्स्थ रामाने जवळ असणाऱ्यांना संबोधून सांगितले.
सौमित्रिं सत्त्वसम्पन्नं लक्ष्मणं दीप्ततेजसम्। विभीषणमिमं सौम्य लङ्कायामभिषेचय
राम म्हणाला, 'सौमित्र, सद्गुणी आणि तेजस्वी लक्ष्मणा, या सौम्य विभीषणाला लंकेत राजा म्हणून अभिषेक कर.'
अनुरक्तं च भक्तं च तथा पूर्वोपकारिणम्। एष मे परमः कामो यदिमं रावणानुजम्
'हा माझ्यावर प्रेम करणारा, भक्त आणि पूर्वी मदत केलेला आहे. माझी सर्वात मोठी इच्छा म्हणजे या रावणाच्या भावाला'