मुमोच च दशग्रीवो निःसङ्गेनान्तरात्मना। व्यायच्छमानं तं दृष्ट्वा तत्परं रावणं रणे
दशमुख रावणाने कोणतीही भीती न बाळगता, पूर्ण ताकदीने आपली शस्त्रे सोडली, कारण त्याने युद्धात रामाला झगडताना पाहिले होते.
प्रहसन्निव काकुत्स्थः संदधे निशितान् शरान्। स मुमोच ततो बाणान् शतशोऽथ सहस्रशः
काकुत्स्थ राम जणू हसतच, आपल्या धनुष्याला तीक्ष्ण बाण लावले आणि मग शेकडो-हजारो बाण सोडले.
तान् दृष्ट्वा रावणश्चक्रे स्वशरैः खं निरन्तरम्। ताभ्यां नियुक्तेन तदा शरवर्षेण भास्वता
हे पाहून रावणानेही आपले बाण सोडून आकाश भरून टाकले; आणि त्या दोघांनी मिळून तेजस्वी बाणांचा पाऊस पाडला.
शरबद्धमिवाभाति द्वितीयं भास्वदम्बरम्। नानिमित्तोऽभवद् बाणो नानिर्भेत्ता न निष्फलः
आकाश जणू बाणांनी बांधले गेले होते, दुसरे एक तेजस्वी आकाशच निर्माण झाले होते; एकही बाण व्यर्थ गेला नाही, कुठलाही चुकला नाही.
अन्योन्यमभिसंहत्य निपेतुर्धरणीतले। तथा विसृजतोर्बाणान् रामरावणयोर्मृधे
राम आणि रावण यांनी एकमेकांवर सोडलेले बाण एकमेकांना भिडून जमिनीवर पडले.
प्रायुध्येतामविच्छिन्नमस्यन्तौ सव्यदक्षिणम्। चक्रतुश्च शरैर्घोरैर्निरुच्छ्वासमिवाम्बरम्
दोघेही अखंडपणे लढत होते, कधी डावीकडे, कधी उजवीकडे वळत; त्यांच्या भयंकर बाणांनी आकाश जणू श्वासच घेऊ शकत नव्हते.
रावणस्य हयान् रामो हयान् रामस्य रावणः। जघ्नतुस्तौ तदान्योन्यं कृतानुकृतकारिणौ
रामाने रावणाच्या घोड्यांना मारले, आणि रावणाने रामाच्या घोड्यांना मारले; दोघांनीही एकमेकांची कृती अनुकरण करत हल्ला केला.
एवं तु तौ सुसंक्रुद्धौ चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्। मुहूर्तमभवद् युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्
अशा प्रकारे दोघेही अत्यंत संतप्त होऊन श्रेष्ठ युद्ध करू लागले; काही काळासाठी ते युद्ध प्रचंड आणि अंगावर काटा आणणारे होते.
तौ तथा युध्यमानौ तु समरे रामरावणौ। ददृशुः सर्वभूतानि विस्मितेनान्तरात्मना
राम आणि रावण युद्धभूमीवर अशा रीतीने लढताना सर्व जीवांनी आश्चर्यचकित होऊन पाहिले, त्यांच्या मनात विस्मय भरला.
अर्दयन्तौ तु समरे तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ। परस्परमभिक्रुद्धौ परस्परमभिद्रुतौ
युद्धात एकमेकांवर हल्ला करत, ते दोघेही उत्तम रथांमध्ये एकमेकांवर तुटून पडले, आणि दोघांच्याही मनात प्रचंड राग होता.
परस्परवधे युक्तौ घोररूपौ बभूवतुः। मण्डलानि च वीथीश्च गतप्रत्यागतानि च
एकमेकांचा नाश करण्याच्या निर्धाराने, ते दोघेही भीषण दिसू लागले; ते कधी वर्तुळात, कधी सरळ, कधी पुढे, कधी मागे असे फिरत होते.
दर्शयन्तौ बहुविधां सूतौ सारथ्यजां गतिम्। अर्दयन् रावणं रामो राघवं चापि रावणः
रथ चालवण्याच्या कौशल्याने अनेक प्रकारच्या हालचाली दाखवत, राम रावणाला त्रास देत होता, आणि रावणही रामाला तसाच त्रास देत होता.
गतिवेगं समापन्नौ प्रवर्तननिवर्तने। क्षिपतोः शरजालानि तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ
दोन्ही वीर एकमेकांच्या वेगाशी आणि ताकदीशी जुळले होते. ते पुढे-पुढे जात आणि मागे-मागे येत होते, आणि त्यांच्या उत्तम रथांतून एकमेकांवर बाणांचा वर्षाव करत होते.
चेरतुः संयुगमहीं सासारौ जलदाविव। दर्शयित्वा तदा तौ तु गतिं बहुविधां रणे
ते दोघेही रणभूमीवर जणू पावसाने भरलेल्या ढगांसारखे फिरत होते, आणि युद्धात अनेक प्रकारची हालचाल दाखवत होते.
परस्परस्याभिमुखौ पुनरेव च तस्थतुः। धुरं धुरेण रथयोर्वक्त्रं वक्त्रेण वाजिनाम्
पुन्हा एकदा, ते दोघे समोरासमोर उभे राहिले, त्यांच्या रथांचे जुवे एकमेकांना भिडले आणि घोड्यांची तोंडेही समोरासमोर आली.
पताकाश्च पताकाभिः समीयुः स्थितयोस्तदा। रावणस्य ततो रामो धनुर्मुक्तैः शितैः शरैः
त्या वेळी, दोघांच्या ध्वजांनी एकमेकांना स्पर्श केला. मग रामाने आपल्या धनुष्यातून तीक्ष्ण बाण रावणावर सोडले.
चतुर्भिश्चतुरो दीप्तान् हयान् प्रत्यपसर्पयत्। स क्रोधवशमापन्नो हयानामपसर्पणे
रामाने चार तेजस्वी बाणांनी रावणाच्या चारही घोड्यांना मागे हकलले. घोडे मागे सरकल्यामुळे रावणाला प्रचंड राग आला.
मुमोच निशितान् बाणान् राघवाय दशाननः। सोऽतिविद्धो बलवता दशग्रीवेण राघवः
दशमुख रावणाने तीक्ष्ण बाण रामावर सोडले. रावणाने जोरात मारले तरी राम विचलित झाला नाही.
जगाम न विकारं च न चापि व्यथितोऽभवत्। चिक्षेप च पुनर्बाणान् वज्रसारसमस्वनान्
रामाच्या चेहऱ्यावर काहीही बदल नव्हता, तो घाबरला नाही. उलट त्याने पुन्हा वज्रासारखा आवाज करणारे बाण सोडले.
सारथिं वज्रहस्तस्य समुद्दिश्य दशाननः। मातलेस्तु महावेगाः शरीरे पतिताः शराः
वज्रधारी रामाचा सारथी मातली याच्यावर लक्ष ठेवून, दशमुख रावणाने मोठ्या वेगाने बाण सोडले आणि ते मातलीच्या अंगावर पडले.
न सूक्ष्ममपि सम्मोहं व्यथां वा प्रददुर्युधि। तया धर्षणया क्रुद्धो मातलेर्न तथाऽऽत्मनः
ते बाण अंगावर पडले तरी युद्धात मातलीला किंचितही गोंधळ किंवा वेदना झाली नाही. त्या आक्रमणामुळे तो स्वतःसाठी नव्हे, पण रागावला.
चकार शरजालेन राघवो विमुखं रिपुम्। विंशतिं त्रिंशतिं षष्टिं शतशोऽथ सहस्रशः
रामाने बाणांचा जोरदार मारा करून शत्रूला मागे वळवले—वीस, तीस, साठ, शेकड्यांनी आणि हजारोंनी बाणांचा वर्षाव केला.
मुमोच राघवो वीरः सायकान् स्यन्दने रिपोः। रावणोऽपि ततः क्रुद्धो रथस्थो राक्षसेश्वरः
पराक्रमी रामाने शेकडो बाण शत्रूच्या रथावर सोडले. मग रावण, राक्षसांचा राजा, रथावर उभा राहून प्रचंड रागावला.
गदामुसलवर्षेण रामं प्रत्यर्दयद् रणे। तत् प्रवृत्तं पुनर्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्
रावणाने गदा आणि मुसळांचा वर्षाव करून रामाला युद्धात छळले. पुन्हा एकदा भीषण आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध सुरू झाले.
गदानां मुसलानां च परिघाणां च निःस्वनैः। शराणां पुङ्खवातैश्च क्षुभिताः सप्त सागराः
गदा, मुसळ आणि लोखंडी गज यांच्या गडगडाटाने, तसेच पंख असलेल्या बाणांच्या वाऱ्याने सातही समुद्र अस्वस्थ झाले.
क्षुब्धानां सागराणां च पातालतलवासिनः। व्यथिता दानवाः सर्वे पन्नगाश्च सहस्रशः
समुद्र अस्वस्थ झाल्यावर पाताळात राहणारे सर्व दानव आणि हजारो नाग घाबरून गेले.
चकम्पे मेदिनी कृत्स्ना सशैलवनकानना। भास्करो निष्प्रभश्चासीन्न ववौ चापि मारुतः
संपूर्ण पृथ्वी, तिचे डोंगर, वन आणि झाडे थरथर कापू लागली. सूर्याचा तेज कमी झाला आणि वारा वाहेनासा झाला.
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः। चिन्तामापेदिरे सर्वे सकिंनरमहोरगाः
मग सर्व देव, गंधर्व, सिद्ध, महर्षी, किन्नर आणि महाबली नाग यांना मोठी चिंता वाटू लागली.
स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्यस्तु लोकास्तिष्ठन्तु शाश्वताः। जयतां राघवः संख्ये रावणं राक्षसेश्वरम्
गायी आणि ब्राह्मणांचे कल्याण व्हावे, लोक कायमचे टिकावेत, आणि युद्धात रामाने राक्षसांचा राजा रावणावर विजय मिळवावा अशी प्रार्थना त्यांनी केली.
एवं जपन्तोऽपश्यंस्ते देवाः सर्षिगणास्तदा। रामरावणयोर्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम्
अशी प्रार्थना करत सर्व देव आणि ऋषीगण त्या राम-रावणातील भीषण आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध पाहत होते.