रावणध्वजमुद्दिश्य मुमोच निशितं शरम्। महासर्पमिवासह्यं ज्वलन्तं स्वेन तेजसा
रावणाच्या ध्वजाकडे लक्ष करून, रामाने आपल्या तेजाने प्रज्वलित झालेला, मोठ्या सर्पासारखा तीक्ष्ण बाण सोडला.
रामश्चिक्षेप तेजस्वी केतुमुद्दिश्य सायकम्। जगाम स महीं छित्त्वा दशग्रीवध्वजं शरः
तेजस्वी रामाने ध्वजाकडे बाण सोडला आणि तो बाण रावणाचा ध्वज छेदून जमिनीवर पडला.
स निकृत्तोऽपतद् भूमौ रावणस्यन्दनध्वजः। ध्वजस्योन्मथनं दृष्ट्वा रावणः स महाबलः
रावणाच्या रथावरील ध्वज छाटला गेला आणि जमिनीवर पडला; आपला ध्वज नष्ट झालेला पाहून तो बलाढ्य रावण—
सम्प्रदीप्तोऽभवत् क्रोधादमर्षात् प्रदहन्निव। स रोषवशमापन्नः शरवर्षं ववर्ष ह
—क्रोधाने पेटून उठला आणि संतापाने जणू जळू लागला; रागाच्या भरात त्याने बाणांचा वर्षाव केला.
रामस्य तुरगान् दीप्तैः शरैर्विव्याध रावणः। ते दिव्या हरयस्तत्र नास्खलन्नापि बभ्रमुः
रावणाने रामाच्या घोड्यांवर तेजस्वी बाणांनी वार केले, पण ते दिव्य घोडे न डगमगता, न मागे हटता तिथेच उभे राहिले.
बभूवुः स्वस्थहृदयाः पद्मनालैरिवाहताः। तेषामसम्भ्रमं दृष्ट्वा वाजिनां रावणस्तदा
जणू कमळाच्या देठांनी स्पर्श केल्यासारखे ते घोडे शांत आणि स्थिर राहिले. त्यांच्या या निश्चिंतपणाकडे पाहून रावणाने—
भूय एव सुसंक्रुद्धः शरवर्षं मुमोच ह। गदाश्च परिघांश्चैव चक्राणि मुसलानि च
—पुन्हा एकदा प्रचंड संतापून बाणांचा पाऊस सोडला, आणि त्यासोबत गदा, लोखंडी गज, चक्रे आणि मुसळेही फेकली.
गिरिशृङ्गाणि वृक्षांश्च तथा शूलपरश्वधान्। मायाविहितमेतत् तु शस्त्रवर्षमपातयत्। सहस्रशस्तदा बाणानश्रान्तहृदयोद्यमः
त्याने पर्वतशिखरे, झाडे, भाले, कुऱ्हाडीही फेकल्या; हे सर्व शस्त्रांचे पाऊस त्याने मायेमुळे निर्माण केला होता. हजारो बाण त्याच्या थकवा न येणाऱ्या मनाने सोडले.
तुमुलं त्रासजननं भीमं भीमप्रतिस्वनम्। तद् वर्षमभवद् युद्धे नैकशस्त्रमयं महत्
त्या युद्धातील शस्त्रांचा मोठा पाऊस अत्यंत गोंगाट करणारा, भीतीदायक आणि भयंकर होता, आणि त्याचा आवाजही तितकाच भीषण होता.
विमुच्य राघवरथं समन्ताद् वानरे बले। सायकैरन्तरिक्षं च चकार सुनिरन्तरम्
रावणाने रामाचा रथ आणि वानरांची सेना सर्व बाजूंनी बाणांनी वेढली, आणि आकाश अगदी दाट बाणांनी भरून टाकले.
मुमोच च दशग्रीवो निःसङ्गेनान्तरात्मना। व्यायच्छमानं तं दृष्ट्वा तत्परं रावणं रणे
दशमुख रावणाने कोणतीही भीती न बाळगता, पूर्ण ताकदीने आपली शस्त्रे सोडली, कारण त्याने युद्धात रामाला झगडताना पाहिले होते.
प्रहसन्निव काकुत्स्थः संदधे निशितान् शरान्। स मुमोच ततो बाणान् शतशोऽथ सहस्रशः
काकुत्स्थ राम जणू हसतच, आपल्या धनुष्याला तीक्ष्ण बाण लावले आणि मग शेकडो-हजारो बाण सोडले.
तान् दृष्ट्वा रावणश्चक्रे स्वशरैः खं निरन्तरम्। ताभ्यां नियुक्तेन तदा शरवर्षेण भास्वता
हे पाहून रावणानेही आपले बाण सोडून आकाश भरून टाकले; आणि त्या दोघांनी मिळून तेजस्वी बाणांचा पाऊस पाडला.
शरबद्धमिवाभाति द्वितीयं भास्वदम्बरम्। नानिमित्तोऽभवद् बाणो नानिर्भेत्ता न निष्फलः
आकाश जणू बाणांनी बांधले गेले होते, दुसरे एक तेजस्वी आकाशच निर्माण झाले होते; एकही बाण व्यर्थ गेला नाही, कुठलाही चुकला नाही.
अन्योन्यमभिसंहत्य निपेतुर्धरणीतले। तथा विसृजतोर्बाणान् रामरावणयोर्मृधे
राम आणि रावण यांनी एकमेकांवर सोडलेले बाण एकमेकांना भिडून जमिनीवर पडले.
प्रायुध्येतामविच्छिन्नमस्यन्तौ सव्यदक्षिणम्। चक्रतुश्च शरैर्घोरैर्निरुच्छ्वासमिवाम्बरम्
दोघेही अखंडपणे लढत होते, कधी डावीकडे, कधी उजवीकडे वळत; त्यांच्या भयंकर बाणांनी आकाश जणू श्वासच घेऊ शकत नव्हते.
रावणस्य हयान् रामो हयान् रामस्य रावणः। जघ्नतुस्तौ तदान्योन्यं कृतानुकृतकारिणौ
रामाने रावणाच्या घोड्यांना मारले, आणि रावणाने रामाच्या घोड्यांना मारले; दोघांनीही एकमेकांची कृती अनुकरण करत हल्ला केला.
एवं तु तौ सुसंक्रुद्धौ चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्। मुहूर्तमभवद् युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्
अशा प्रकारे दोघेही अत्यंत संतप्त होऊन श्रेष्ठ युद्ध करू लागले; काही काळासाठी ते युद्ध प्रचंड आणि अंगावर काटा आणणारे होते.
तौ तथा युध्यमानौ तु समरे रामरावणौ। ददृशुः सर्वभूतानि विस्मितेनान्तरात्मना
राम आणि रावण युद्धभूमीवर अशा रीतीने लढताना सर्व जीवांनी आश्चर्यचकित होऊन पाहिले, त्यांच्या मनात विस्मय भरला.
अर्दयन्तौ तु समरे तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ। परस्परमभिक्रुद्धौ परस्परमभिद्रुतौ
युद्धात एकमेकांवर हल्ला करत, ते दोघेही उत्तम रथांमध्ये एकमेकांवर तुटून पडले, आणि दोघांच्याही मनात प्रचंड राग होता.
परस्परवधे युक्तौ घोररूपौ बभूवतुः। मण्डलानि च वीथीश्च गतप्रत्यागतानि च
एकमेकांचा नाश करण्याच्या निर्धाराने, ते दोघेही भीषण दिसू लागले; ते कधी वर्तुळात, कधी सरळ, कधी पुढे, कधी मागे असे फिरत होते.
दर्शयन्तौ बहुविधां सूतौ सारथ्यजां गतिम्। अर्दयन् रावणं रामो राघवं चापि रावणः
रथ चालवण्याच्या कौशल्याने अनेक प्रकारच्या हालचाली दाखवत, राम रावणाला त्रास देत होता, आणि रावणही रामाला तसाच त्रास देत होता.
गतिवेगं समापन्नौ प्रवर्तननिवर्तने। क्षिपतोः शरजालानि तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ
दोन्ही वीर एकमेकांच्या वेगाशी आणि ताकदीशी जुळले होते. ते पुढे-पुढे जात आणि मागे-मागे येत होते, आणि त्यांच्या उत्तम रथांतून एकमेकांवर बाणांचा वर्षाव करत होते.
चेरतुः संयुगमहीं सासारौ जलदाविव। दर्शयित्वा तदा तौ तु गतिं बहुविधां रणे
ते दोघेही रणभूमीवर जणू पावसाने भरलेल्या ढगांसारखे फिरत होते, आणि युद्धात अनेक प्रकारची हालचाल दाखवत होते.
परस्परस्याभिमुखौ पुनरेव च तस्थतुः। धुरं धुरेण रथयोर्वक्त्रं वक्त्रेण वाजिनाम्
पुन्हा एकदा, ते दोघे समोरासमोर उभे राहिले, त्यांच्या रथांचे जुवे एकमेकांना भिडले आणि घोड्यांची तोंडेही समोरासमोर आली.
पताकाश्च पताकाभिः समीयुः स्थितयोस्तदा। रावणस्य ततो रामो धनुर्मुक्तैः शितैः शरैः
त्या वेळी, दोघांच्या ध्वजांनी एकमेकांना स्पर्श केला. मग रामाने आपल्या धनुष्यातून तीक्ष्ण बाण रावणावर सोडले.
चतुर्भिश्चतुरो दीप्तान् हयान् प्रत्यपसर्पयत्। स क्रोधवशमापन्नो हयानामपसर्पणे
रामाने चार तेजस्वी बाणांनी रावणाच्या चारही घोड्यांना मागे हकलले. घोडे मागे सरकल्यामुळे रावणाला प्रचंड राग आला.
मुमोच निशितान् बाणान् राघवाय दशाननः। सोऽतिविद्धो बलवता दशग्रीवेण राघवः
दशमुख रावणाने तीक्ष्ण बाण रामावर सोडले. रावणाने जोरात मारले तरी राम विचलित झाला नाही.
जगाम न विकारं च न चापि व्यथितोऽभवत्। चिक्षेप च पुनर्बाणान् वज्रसारसमस्वनान्
रामाच्या चेहऱ्यावर काहीही बदल नव्हता, तो घाबरला नाही. उलट त्याने पुन्हा वज्रासारखा आवाज करणारे बाण सोडले.
सारथिं वज्रहस्तस्य समुद्दिश्य दशाननः। मातलेस्तु महावेगाः शरीरे पतिताः शराः
वज्रधारी रामाचा सारथी मातली याच्यावर लक्ष ठेवून, दशमुख रावणाने मोठ्या वेगाने बाण सोडले आणि ते मातलीच्या अंगावर पडले.