ततः प्रवृत्तं सुक्रूरं रामरावणयोस्तदा। सुमहद् द्वैरथं युद्धं सर्वलोकभयावहम्
त्या वेळी राम आणि रावण यांच्यात अत्यंत भयंकर आणि भीतीदायक असे मोठे रथयुद्ध सुरू झाले, ज्यामुळे सर्व लोकांमध्ये भीती पसरली.
ततो राक्षससैन्यं च हरीणां च महद्बलम्। प्रगृहीतप्रहरणं निश्चेष्टं समवर्तत
राक्षसांची बलाढ्य सेना आणि वानरांची सामर्थ्यशाली फौज, हातात शस्त्रे घेऊन, स्तब्ध उभी राहिली.
सम्प्रयुद्धौ तु तौ दृष्ट्वा बलवन्नरराक्षसौ। व्याक्षिप्तहृदयाः सर्वे परं विस्मयमागताः
राम आणि रावण हे दोघेही पराक्रमी वीर युद्ध करताना पाहून सर्वांची मने अस्वस्थ झाली आणि ते अत्यंत आश्चर्यचकित झाले.
नानाप्रहरणैर्व्यग्रैर्भुजैर्विस्मितबुद्धयः। तस्थुः प्रेक्ष्य च संग्रामं नाभिजग्मुः परस्परम्
सर्वजण हातात शस्त्रे घेऊन, आश्चर्यचकित मनाने, युद्धाकडे पाहात उभे राहिले आणि एकमेकांवर हल्ला केला नाही.
रक्षसां रावणं चापि वानराणां च राघवम्। पश्यतां विस्मिताक्षाणां सैन्यं चित्रमिवाबभौ
राक्षसांमध्ये रावण आणि वानरांमध्ये राघव यांच्याकडे विस्मयाने पाहणाऱ्या सैन्याचे दृश्य एखाद्या अद्भुत देखाव्यासारखे वाटत होते.
तौ तु तत्र निमित्तानि दृष्ट्वा राघवरावणौ। कृतबुद्धी स्थिरामर्षौ युयुधाते ह्यभीतवत्
त्या ठिकाणी शकुनांचे निरीक्षण करून, राघव आणि रावण दोघेही ठाम आणि संतप्त मनाने निर्भयपणे युद्ध करू लागले.
जेतव्यमिति काकुत्स्थो मर्तव्यमिति रावणः। धृतौ स्ववीर्यसर्वस्वं युद्धेऽदर्शयतां तदा
काकुत्स्थ विजयासाठी तर रावण मरणासाठी लढत होता; दोघांनीही आपली संपूर्ण ताकद आणि धैर्य युद्धात दाखवली.
ततः क्रोधाद् दशग्रीवः शरान् संधाय वीर्यवान्। मुमोच ध्वजमुद्दिश्य राघवस्य रथे स्थितम्
मग दहा डोके असलेला बलाढ्य रावण रागाने आपले बाण धनुष्याला लावून, राघवाच्या रथावर असलेल्या ध्वजाकडे लक्ष करून सोडले.
ते शरास्तमनासाद्य पुरंदररथध्वजम्। रथशक्तिं परामृश्य निपेतुर्धरणीतले
ते बाण ध्येयापर्यंत पोहोचले नाहीत, त्यांनी इंद्राच्या रथध्वजाला स्पर्श केला आणि रथाच्या चौकटीला लागून जमिनीवर पडले.
ततो रामोऽपि संक्रुद्धश्चापमाकृष्य वीर्यवान्। कृतप्रतिकृतं कर्तुं मनसा सम्प्रचक्रमे
त्यावर रामही संतापून आणि सामर्थ्याने भरून, आपल्या मनात रावणाला प्रत्युत्तर द्यायचे ठरवून धनुष्य आकडले.
रावणध्वजमुद्दिश्य मुमोच निशितं शरम्। महासर्पमिवासह्यं ज्वलन्तं स्वेन तेजसा
रावणाच्या ध्वजाकडे लक्ष करून, रामाने आपल्या तेजाने प्रज्वलित झालेला, मोठ्या सर्पासारखा तीक्ष्ण बाण सोडला.
रामश्चिक्षेप तेजस्वी केतुमुद्दिश्य सायकम्। जगाम स महीं छित्त्वा दशग्रीवध्वजं शरः
तेजस्वी रामाने ध्वजाकडे बाण सोडला आणि तो बाण रावणाचा ध्वज छेदून जमिनीवर पडला.
स निकृत्तोऽपतद् भूमौ रावणस्यन्दनध्वजः। ध्वजस्योन्मथनं दृष्ट्वा रावणः स महाबलः
रावणाच्या रथावरील ध्वज छाटला गेला आणि जमिनीवर पडला; आपला ध्वज नष्ट झालेला पाहून तो बलाढ्य रावण—
सम्प्रदीप्तोऽभवत् क्रोधादमर्षात् प्रदहन्निव। स रोषवशमापन्नः शरवर्षं ववर्ष ह
—क्रोधाने पेटून उठला आणि संतापाने जणू जळू लागला; रागाच्या भरात त्याने बाणांचा वर्षाव केला.
रामस्य तुरगान् दीप्तैः शरैर्विव्याध रावणः। ते दिव्या हरयस्तत्र नास्खलन्नापि बभ्रमुः
रावणाने रामाच्या घोड्यांवर तेजस्वी बाणांनी वार केले, पण ते दिव्य घोडे न डगमगता, न मागे हटता तिथेच उभे राहिले.
बभूवुः स्वस्थहृदयाः पद्मनालैरिवाहताः। तेषामसम्भ्रमं दृष्ट्वा वाजिनां रावणस्तदा
जणू कमळाच्या देठांनी स्पर्श केल्यासारखे ते घोडे शांत आणि स्थिर राहिले. त्यांच्या या निश्चिंतपणाकडे पाहून रावणाने—
भूय एव सुसंक्रुद्धः शरवर्षं मुमोच ह। गदाश्च परिघांश्चैव चक्राणि मुसलानि च
—पुन्हा एकदा प्रचंड संतापून बाणांचा पाऊस सोडला, आणि त्यासोबत गदा, लोखंडी गज, चक्रे आणि मुसळेही फेकली.
गिरिशृङ्गाणि वृक्षांश्च तथा शूलपरश्वधान्। मायाविहितमेतत् तु शस्त्रवर्षमपातयत्। सहस्रशस्तदा बाणानश्रान्तहृदयोद्यमः
त्याने पर्वतशिखरे, झाडे, भाले, कुऱ्हाडीही फेकल्या; हे सर्व शस्त्रांचे पाऊस त्याने मायेमुळे निर्माण केला होता. हजारो बाण त्याच्या थकवा न येणाऱ्या मनाने सोडले.
तुमुलं त्रासजननं भीमं भीमप्रतिस्वनम्। तद् वर्षमभवद् युद्धे नैकशस्त्रमयं महत्
त्या युद्धातील शस्त्रांचा मोठा पाऊस अत्यंत गोंगाट करणारा, भीतीदायक आणि भयंकर होता, आणि त्याचा आवाजही तितकाच भीषण होता.
विमुच्य राघवरथं समन्ताद् वानरे बले। सायकैरन्तरिक्षं च चकार सुनिरन्तरम्
रावणाने रामाचा रथ आणि वानरांची सेना सर्व बाजूंनी बाणांनी वेढली, आणि आकाश अगदी दाट बाणांनी भरून टाकले.
मुमोच च दशग्रीवो निःसङ्गेनान्तरात्मना। व्यायच्छमानं तं दृष्ट्वा तत्परं रावणं रणे
दशमुख रावणाने कोणतीही भीती न बाळगता, पूर्ण ताकदीने आपली शस्त्रे सोडली, कारण त्याने युद्धात रामाला झगडताना पाहिले होते.
प्रहसन्निव काकुत्स्थः संदधे निशितान् शरान्। स मुमोच ततो बाणान् शतशोऽथ सहस्रशः
काकुत्स्थ राम जणू हसतच, आपल्या धनुष्याला तीक्ष्ण बाण लावले आणि मग शेकडो-हजारो बाण सोडले.
तान् दृष्ट्वा रावणश्चक्रे स्वशरैः खं निरन्तरम्। ताभ्यां नियुक्तेन तदा शरवर्षेण भास्वता
हे पाहून रावणानेही आपले बाण सोडून आकाश भरून टाकले; आणि त्या दोघांनी मिळून तेजस्वी बाणांचा पाऊस पाडला.
शरबद्धमिवाभाति द्वितीयं भास्वदम्बरम्। नानिमित्तोऽभवद् बाणो नानिर्भेत्ता न निष्फलः
आकाश जणू बाणांनी बांधले गेले होते, दुसरे एक तेजस्वी आकाशच निर्माण झाले होते; एकही बाण व्यर्थ गेला नाही, कुठलाही चुकला नाही.
अन्योन्यमभिसंहत्य निपेतुर्धरणीतले। तथा विसृजतोर्बाणान् रामरावणयोर्मृधे
राम आणि रावण यांनी एकमेकांवर सोडलेले बाण एकमेकांना भिडून जमिनीवर पडले.
प्रायुध्येतामविच्छिन्नमस्यन्तौ सव्यदक्षिणम्। चक्रतुश्च शरैर्घोरैर्निरुच्छ्वासमिवाम्बरम्
दोघेही अखंडपणे लढत होते, कधी डावीकडे, कधी उजवीकडे वळत; त्यांच्या भयंकर बाणांनी आकाश जणू श्वासच घेऊ शकत नव्हते.
रावणस्य हयान् रामो हयान् रामस्य रावणः। जघ्नतुस्तौ तदान्योन्यं कृतानुकृतकारिणौ
रामाने रावणाच्या घोड्यांना मारले, आणि रावणाने रामाच्या घोड्यांना मारले; दोघांनीही एकमेकांची कृती अनुकरण करत हल्ला केला.
एवं तु तौ सुसंक्रुद्धौ चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्। मुहूर्तमभवद् युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्
अशा प्रकारे दोघेही अत्यंत संतप्त होऊन श्रेष्ठ युद्ध करू लागले; काही काळासाठी ते युद्ध प्रचंड आणि अंगावर काटा आणणारे होते.
तौ तथा युध्यमानौ तु समरे रामरावणौ। ददृशुः सर्वभूतानि विस्मितेनान्तरात्मना
राम आणि रावण युद्धभूमीवर अशा रीतीने लढताना सर्व जीवांनी आश्चर्यचकित होऊन पाहिले, त्यांच्या मनात विस्मय भरला.
अर्दयन्तौ तु समरे तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ। परस्परमभिक्रुद्धौ परस्परमभिद्रुतौ
युद्धात एकमेकांवर हल्ला करत, ते दोघेही उत्तम रथांमध्ये एकमेकांवर तुटून पडले, आणि दोघांच्याही मनात प्रचंड राग होता.