तमोघ्नाय हिमघ्नाय शत्रुघ्नायामितात्मने। कृतघ्नघ्नाय देवाय ज्योतिषां पतये नमः
अंधार नष्ट करणारा, थंडी घालवणारा, शत्रूंचा नाश करणारा, अमाप आत्मा, कृतघ्नांचा नाश करणारा, देव, प्रकाशांचा स्वामी—त्याला नमस्कार.
तप्तचामीकराभाय हरये विश्वकर्मणे। नमस्तमोऽभिनिघ्नाय रुचये लोकसाक्षिणे
पिघळलेल्या सोन्यासारखा चमकणारा, हरि, विश्वाचा कर्ता—त्याला नमस्कार. अंधार नष्ट करणारा, तेजस्वी, जगाचा साक्षीदार—त्याला नमस्कार.
नाशयत्येष वै भूतं तमेव सृजति प्रभुः। पायत्येष तपत्येष वर्षत्येष गभस्तिभिः
हा प्रभू सर्व सृष्टीचा नाश करतो आणि पुन्हा निर्माण करतो; तो रक्षण करतो, ताप देतो आणि आपल्या किरणांनी पाऊस पाडतो.
एष सुप्तेषु जागर्ति भूतेषु परिनिष्ठितः। एष चैवाग्निहोत्रं च फलं चैवाग्निहोत्रिणाम्
सर्व झोपलेल्या प्राण्यांमध्ये हा जागा असतो, सर्व सृष्टीत स्थिर असतो; हा अग्निहोत्र आणि ते करणाऱ्यांना मिळणारे फळही आहे.
देवाश्च क्रतवश्चैव क्रतूनां फलमेव च। यानि कृत्यानि लोकेषु सर्वेषु परमप्रभुः
तोच देव, तोच यज्ञ, आणि यज्ञाचे फळही तोच आहे; सर्व लोकांतील सर्व कर्मांचा तोच सर्वोच्च स्वामी आहे.
एनमापत्सु कृच्छ्रेषु कान्तारेषु भयेषु च। कीर्तयन् पुरुषः कश्चिन्नावसीदति राघव
हे राघव, जो कोणी संकटात, अडचणीत, वनात किंवा भीतीत याचा नामस्मरण करतो, तो कधीच संकटात सापडत नाही.
पूजयस्वैनमेकाग्रो देवदेवं जगत्पतिम्। एतत् त्रिगुणितं जप्त्वा युद्धेषु विजयिष्यति
एकाग्रतेने या देवांचा देव, जगाचा स्वामी याची पूजा कर. हे तिन्ही वेळा जपल्यास युद्धात विजय मिळेल.
अस्मिन् क्षणे महाबाहो रावणं त्वं जहिष्यसि। एवमुक्त्वा ततोऽगस्त्यो जगाम स यथागतम्
या क्षणी, महाबाहु, तू रावणाचा वध करशील. असे म्हणून अगस्त्य ज्या मार्गाने आला, त्याच मार्गाने निघून गेला.
एतच्छ्रुत्वा महातेजा नष्टशोकोऽभवत् तदा। धारयामास सुप्रीतो राघवः प्रयतात्मवान्
हे ऐकून, महातेजस्वी राघवाचा शोक नाहीसा झाला; तो अत्यंत आनंदी आणि संयमी मनाने हे मनाशी धरून राहिला.
आदित्यं प्रेक्ष्य जप्त्वेदं परं हर्षमवाप्तवान्। त्रिराचम्य शुचिर्भूत्वा धनुरादाय वीर्यवान्
आदित्याकडे पाहून हे जपल्यावर त्याला अत्युच्च आनंद मिळाला; तीन वेळा आचमन करून, शुद्ध होऊन, बलवान राघव धनुष्य हातात घेतो.
रावणं प्रेक्ष्य हृष्टात्मा जयार्थं समुपागमत्। सर्वयत्नेन महता वृतस्तस्य वधेऽभवत्
रावणाला पाहून त्याच्या मनात आनंद झाला आणि विजयासाठी तो पुढे गेला. सर्वतोपरी प्रयत्नांनी वेढला जाऊन, त्याचा नाश करण्याचा निर्धार त्याने केला.
अथ रविरवदन्निरीक्ष्य रामं मुदितमनाः परमं प्रहृष्यमाणः। निशिचरपतिसंक्षयं विदित्वा सुरगणमध्यगतो वचस्त्वरेति
मग सूर्याने रामाकडे पाहून अत्यंत आनंदाने, देवांच्या मध्ये उभा राहून, रात्रीच्या राक्षसांचा नाश होणार हे जाणून, जलद शब्दांनी बोलायला सुरुवात केली.
thumb|षडधिकशततमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे षडधिकशततमः सर्गः ॥६-
आता श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील युद्धकांडातील एकशे सहाव्या सर्गाचे ऐका.
सारथिः स रथं हृष्टः परसैन्यप्रधर्षणम्। गन्धर्वनगराकारं समुच्छ्रितपताकिनम्
सारथी आनंदाने शत्रूंच्या सैन्याला घाबरवणारा, गंधर्वांच्या नगरीसारखा, उंच पताका फडकणारा रथ चालवत होता.
युक्तं परमसम्पन्नैर्वाजिभिर्हेममालिभिः। युद्धोपकरणैः पूर्णं पताकाध्वजमालिनम्
तो रथ उत्तम सोन्याच्या माळांनी सजवलेल्या घोड्यांनी जोडलेला होता, युद्धासाठी लागणाऱ्या सर्व वस्तूंनी भरलेला आणि झेंड्यांनी सुशोभित होता.
ग्रसन्तमिव चाकाशं नादयन्तं वसुंधराम्। प्रणाशं परसैन्यानां स्वसैन्यस्य प्रहर्षणम्
तो रथ जणू आकाश गिळत होता, त्याचा गजर पृथ्वीवर पसरला होता, शत्रूंच्या सैन्याचा नाश करत होता आणि आपल्या सैन्याला आनंद देत होता.
रावणस्य रथं क्षिप्रं चोदयामास सारथिः। तमापतन्तं सहसा स्वनवन्तं महाध्वजम्
सारथ्याने रावणाचा रथ पटकन पुढे नेला, तो रथ अचानक मोठ्या आवाजात, मोठ्या ध्वजासह धावू लागला.
रथं राक्षसराजस्य नरराजो ददर्श ह। कृष्णवाजिसमायुक्तं युक्तं रौद्रेण वर्चसा
मानवांचा राजा राक्षसांचा राजाचा रथ पाहत होता, जो काळ्या घोड्यांनी जोडलेला आणि भयंकर तेजाने उजळलेला होता.
दीप्यमानमिवाकाशे विमानं सूर्यवर्चसम्। तडित्पताकागहनं दर्शितेन्द्रायुधप्रभम्
तो रथ आकाशात सूर्याच्या तेजासारखा झळकत होता, त्याच्या झेंड्यांमध्ये विजेसारखी चमक होती आणि इंद्राच्या अस्त्रासारखा तेज दिसत होता.
शरधारा विमुञ्चन्तं धाराधरमिवाम्बुदम्। स दृष्ट्वा मेघसंकाशमापतन्तं रथं रिपोः
तो रथ जणू ढग पाऊस पाडतो तसा बाणांचा वर्षाव करत होता; शत्रूचा काळ्या ढगासारखा रथ वेगाने येताना त्याने पाहिला.
गिरेर्वज्राभिमृष्टस्य दीर्यतः सदृशस्वनम्। विस्फारयन् वै वेगेन बालचन्द्रानतं धनुः
त्याचा आवाज जणू वज्राने फोडलेल्या पर्वतासारखा होता; त्याने आपल्या कोवळ्या चंद्रासारख्या वाकलेल्या धनुष्याला जोरात ताणले.
उवाच मातलिं रामः सहस्राक्षस्य सारथिम्। मातले पश्य संरब्धमापतन्तं रथं रिपोः
रामाने हजार डोळ्यांच्या देवाचा सारथी मातलीला म्हटले, 'मातली, बघ, शत्रूचा रथ किती रागाने पुढे येतो आहे.'
यथापसव्यं पतता वेगेन महता पुनः। समरे हन्तुमात्मानं तथानेन कृता मतिः
तो रथ मोठ्या वेगाने डावीकडे जातो आहे, युद्धात स्वतःचाच नाश करण्याचा त्याचा निर्धार दिसतो आहे.
तदप्रमादमातिष्ठ प्रत्युद्गच्छ रथं रिपोः। विध्वंसयितुमिच्छामि वायुर्मेघमिवोत्थितम्
म्हणून तू जागरूक राहा; शत्रूच्या रथाला सामोरे जा. मी त्याचा नाश करायचा आहे, जसा वारा उगवणाऱ्या ढगाला उडवून लावतो.
अविक्लवमसम्भ्रान्तमव्यग्रहृदयेक्षणम्। रश्मिसंचारनियतं प्रचोदय रथं द्रुतम्
रथ वेगाने चालव, मन आणि दृष्टी स्थिर ठेव, घोड्यांचे लगाम नीट सांभाळ आणि अजिबात घाबरू नकोस.
कामं न त्वं समाधेयः पुरंदररथोचितः। युयुत्सुरहमेकाग्रः स्मारये त्वां न शिक्षये
तुला शिकवायची गरज नाही, तू तर इंद्राच्या रथाचा सारथी आहेस; मी युद्धासाठी एकाग्र आहे, म्हणून तुला फक्त आठवण करून देतो.
परितुष्टः स रामस्य तेन वाक्येन मातलिः। प्रचोदयामास रथं सुरसारथिरुत्तमः
रामाच्या या बोलण्याने मातली आनंदी झाला आणि तो देवांचा श्रेष्ठ सारथी रथ पुढे घेऊन गेला.
अपसव्यं ततः कुर्वन् रावणस्य महारथम्। चक्रसम्भूतरजसा रावणं व्यवधूनयत्
मग त्याने रावणाच्या मोठ्या रथाच्या डावीकडे वळून, चाकांनी उडालेल्या धुळीने रावणाला झाकून टाकले.
ततः क्रुद्धो दशग्रीवस्ताम्रविस्फारितेक्षणः। रथप्रतिमुखं रामं सायकैरवधूनयत्
मग दहा तोंडांचा रावण संतापला, त्याच्या डोळ्यांत जणू तांबडं ज्वाळा पेटल्या. त्याने आपल्या रथासमोर उभ्या असलेल्या रामावर बाणांचा मारा केला.
धर्षणामर्षितो रामो धैर्यं रोषेण लम्भयन्। जग्राह सुमहावेगमैन्द्रं युधि शरासनम्
अपमान झाल्यामुळे रामाने धीर धरून राग आवरला आणि युद्धात प्रचंड वेगवान इंद्रधनुष्य हातात घेतलं.